Bu investisiya məsləhəti deyil. Verilən məlumat yalnız təhsil və məlumatlandırma məqsədləri üçündür və hər hansı maliyyə məhsulunu almaq və ya satmaq barədə tövsiyə kimi qəbul edilmir.
Fond birjasında “wholesale process” (topdan satış prosesi) ifadəsi bir neçə fərqli anlayışı əhatə edir və ən çox istifadə olunan məna səhmlərin birbaşa emitentdən və ya böyük institusional satıcıdan topdan satış qiyməti ilə alınması prosesidir. Topdan satış qiyməti bazar qiymətindən aşağı olur və topdan satış qiyməti yalnız ixtisaslı investorlar üçün, yaxud minimum alış həddini ödəyən investorlar üçün əlçatandır. Wholesale prosesi üzərindən qurulan strategiyalar uyğun gələn treyderlər üçün faydalı ola bilər və bu strategiyalar treyderin anlamalı olduğu güzəştlər (trade-offs) daşıyır.
Wholesale prosesi nədir
Fond birjasında wholesale prosesi səhmlərin emitentdən və ya iri institusional satıcıdan birbaşa alınmasını nəzərdə tutur; bu alış adətən bazar qiymətindən endirimlə edilir. Endirim 5 faizdən 20 faizə qədər ola bilər və endirim emitentdən, alışın həcminin ölçüsündən və bazar şəraitindən asılı olaraq dəyişir. Wholesale prosesi ixtisaslı investorlar, institusional investorlar və bəzi yüksək xalis dəyərə malik şəxslər tərəfindən istifadə olunur.
Wholesale prosesi private placement ilə eyni deyil. Private placement isə məhdud sayda akkreditə olunmuş investora qiymətli kağızların satışıdır və private placement qiymətli kağızlar qanunvericiliyinin qeydiyyat tələblərindən azaddır. Wholesale prosesi daha geniş anlayışdır və wholesale prosesi private placement-ları, block trades-ləri və birbaşa səhm alma planlarını da əhatə edə bilər.
Əsas strategiyalar
Birinci strategiya blok ticarətidir. Treyder institusional satıcıdan səhmlərin böyük bir blokunu alır və blok ticarəti bazar qiymətindən endirimlə icra olunur. Blok ticarəti böyük kapital tələb edir və blok ticarəti satıcı ilə münasibət və ya ticarəti vasitəçilik edən bir Broker ilə əlaqə tələb edir.
İkinci strategiya birbaşa səhm alış planıdır (DSPP). İnvestor səhmləri birbaşa emitentdən alır və DSPP bir çox dövlət şirkəti tərəfindən təklif olunur. DSPP investora səhmləri endirimlə almağa imkan verir və DSPP investora dividendləri yenidən investisiya etməyə imkan verir. DSPP uzunmüddətli strategiyadır və qısamüddətli ticarət üçün uyğun deyil.
Üçüncü strategiya özəl yerləşdirmədir (private placement). İnvestor özəl yerləşdirmə zamanı səhmləri emitentdən alır və özəl yerləşdirmə qeydiyyat tələblərindən azaddır. Özəl yerləşdirmə yalnız akkreditə olunmuş investorlar üçün mövcuddur və özəl yerləşdirmə saxlama müddətinə (holding period) tabedir. Saxlama müddəti altı aydan iki ilə qədər ola bilər və saxlama müddəti treyderin çevikliyini məhdudlaşdırır.
Dördüncü strategiya hüquqlar üzrə təklifdir (rights offering). Səhmdar bazar qiymətindən endirimlə əlavə səhmlər alır və hüquqlar üzrə təklif emitent tərəfindən mövcud səhmdarlara təqdim olunur. Hüquqlar üzrə təklif mövqeyi artırmağın bir yoludur və hüquqlar üzrə təklif yalnız ixtisaslı investorlar üçün deyil, mövcud olan bütün səhmdarlar üçün mövcuddur.
Beşinci strategiya tender təklifidir (tender offer). İnvestor səhmləri emitentə bazar qiymətindən üstün qiymətə geri satır və tender təklifi emitent tərəfindən mövcud səhmdarlara təqdim olunur. Tender təklifi mövqedən çıxmağın bir yoludur və tender təklifi yalnız ixtisaslı investorlar üçün deyil, mövcud olan bütün səhmdarlar üçün mövcuddur.
Tələblər
Birinci tələb kapitaldır. Wholesale prosesi əhəmiyyətli kapital tələb edir və kapital DSPP üçün €10,000-dən başlayaraq block trade üçün milyonlarla avroya qədər dəyişir. Treyder kapitalın mövcud olmasını təmin etməli və kapitalı uzun müddətə kilidləməyə hazır olmalıdır.
İkinci tələb akkreditasiyadır. Private placement investorun accredited investor olmasını tələb edir və akkreditasiyanın əsası gəlir, xalis dəyər və ya peşəkar təcrübəyə görə müəyyən edilir. Akkreditasiyaya uyğun gəlməyən treyder private placement-da iştirak edə bilməz və treyder digər strategiyalara baxmalıdır.
Üçüncü tələb münasibətdir. Block trade əməliyyatı vasitəçilik edə bilən Broker ilə münasibət tələb edir və bu münasibət zamanla qurulur. Wholesale prosesinə yeni olan treyder DSPP ilə və ya rights offering ilə başlamalıdır və treyder münasibəti zamanla inkişaf etdirə bilər.
Dördüncü tələb səbrdir. Wholesale prosesi sürətli ticarət deyil və wholesale prosesi səbr tələb edir. Saxlama müddəti uzun ola bilər və treyder səhmləri aylarla və ya illərlə saxlamağa hazır olmalıdır.
Praktik güzəştlər
İlk güzəşt likvidlikdir. Wholesale prosesi mövqenin likvidliyini azaldır və treyder səhmləri tez sata bilməyə bilər. Likvidliyə ehtiyacı olan treyder wholesale prosesindən istifadə etməməli və bunun əvəzinə ictimai bazarı nəzərdən keçirməlidir.
İkinci güzəşt bazar qiyməti ilə müqayisədə endirimdir. Wholesale qiyməti bazar qiymətindən aşağıdır, amma wholesale qiyməti zəmanətli deyil. Bazar qiyməti wholesale qiymətindən aşağı düşə bilər və treyder alış qiymətindən daha az dəyəri olan bir mövqe ilə nəticələnə bilər. Treyder wholesale qiyməti ilə bazar qiymətini müqayisə etməli və endirimin zəmanətli qazanc olduğunu düşünməməlidir.
Üçüncü güzəşt komissiyalardır. Wholesale prosesi ictimai bazardan daha yüksək komissiyalara malik ola bilər və komissiya yerləşdirmə haqqı, strukturlaşdırma haqqı və ya qəyyumluq (custody) haqqı ola bilər. Treyder ümumi dəyəri hesablamalı və ümumi dəyəri ictimai bazarda alışın dəyəri ilə müqayisə etməlidir.
Wholesale prosesi ilə bağlı tez-tez verilən suallar
Wholesale prosesində kimlər iştirak edə bilər? Wholesale prosesi ixtisaslı investorlar, institusional investorlar və yüksək xalis dəyərə malik şəxslər üçün əlçatandır. Akkreditasiya yurisdiksiyaya görə dəyişir və treyder yerli qaydaları yoxlamalıdır.
Tipik endirim nə qədərdir? Endirim 5 faizdən 20 faizə qədər dəyişir və endirim emitentdən, ölçüdən və bazar şəraitindən asılıdır. Treyder endirimi komissiyalarla müqayisə etməli və xalis endirimi hesablamalıdır.
Wholesale alışından dərhal sonra səhmləri sata bilərəmmi? Səhmlər saxlama müddətinə tabe ola bilər və saxlama müddəti altı aydan iki ilə qədər ola bilər. Treyder saxlama müddətini yoxlamalı və səhmləri tələb olunan müddət ərzində saxlamağa hazır olmalıdır.
Əlaqəli resurslar
Haradan başlamaq lazımdır
Əgər siz wholesale prosesini qiymətləndirirsinizsə, ən faydalı ilk addım kapitalınıza, akkreditasiyanıza və zaman üfüqünüzə uyğun gələn strategiyaları müəyyənləşdirməkdir. Bizim broker comparison siyahımız wholesale prosesinə çıxış təklif edən brokerləri göstərir; bu da siz ilk wholesale ticarət əməliyyatını etməzdən əvvəl brokerin nə təklif etdiyini anlamağa kömək edir.