این توصیه سرمایهگذاری نیست. اطلاعات ارائهشده فقط برای اهداف آموزشی و اطلاعرسانی است و بههیچوجه بهمعنای توصیه برای خرید یا فروش هیچ محصول مالی نیست.
«فرآیند عمدهفروشی» در معاملات سهام، اصطلاحی است که چند مفهوم مختلف را پوشش میدهد و رایجترین کاربرد آن، فرایند خرید مستقیم سهام از ناشر یا از یک فروشنده نهادی بزرگ با قیمت عمده است. قیمت عمده پایینتر از قیمت بازار است و قیمت عمده فقط برای سرمایهگذاران واجد شرایط یا سرمایهگذارانی که به یک آستانه حداقل خرید برسند در دسترس است. استراتژیهایی که از فرآیند عمدهفروشی اهرم میگیرند میتوانند برای معاملهگرانی که واجد شرایط هستند مفید باشند، اما این استراتژیها دارای معاوضهها (trade-offs) هستند که معاملهگر باید آنها را درک کند.
فرایند عمدهفروشی چیست
فرایند عمدهفروشی در معاملات سهام به خرید مستقیم سهام از ناشر یا از یک فروشنده نهادی بزرگ اشاره دارد؛ معمولاً این خرید با تخفیفی نسبت به قیمت بازار انجام میشود. میزان تخفیف میتواند از ۵ درصد تا ۲۰ درصد باشد و بسته به ناشر، اندازه خرید و شرایط بازار تغییر میکند. فرایند عمدهفروشی توسط سرمایهگذاران واجد شرایط، سرمایهگذاران نهادی و برخی افراد با دارایی خالص بالا استفاده میشود.
فرایند عمدهفروشی با عرضه خصوصی یکسان نیست. عرضه خصوصی فروش اوراق بهادار به تعداد محدودی از سرمایهگذاران معتبر است و عرضه خصوصی از الزامات ثبتِ قوانین اوراق بهادار معاف است. فرایند عمدهفروشی مفهومی گستردهتر است و میتواند شامل عرضههای خصوصی، معاملات بلوکی و برنامههای خرید مستقیم سهام باشد.
استراتژیهای اصلی
استراتژی اول، معامله بلوکی است. معاملهگر یک بلوک بزرگ از سهام را از یک فروشنده نهادی خریداری میکند و معامله بلوکی با تخفیف نسبت به قیمت بازار انجام میشود. معامله بلوکی به سرمایهای بزرگ نیاز دارد و معامله بلوکی به یک رابطه با فروشنده یا با یک Broker نیاز دارد که بتواند معامله را میانجیگری کند.
استراتژی دوم، برنامه خرید مستقیم سهام (DSPP) است. سرمایهگذار سهام را مستقیماً از ناشر خریداری میکند و DSPP توسط بسیاری از شرکتهای عمومی ارائه میشود. DSPP به سرمایهگذار اجازه میدهد سهام را با تخفیف بخرد و همچنین به سرمایهگذار اجازه میدهد سودهای تقسیمی را دوباره سرمایهگذاری کند. DSPP یک استراتژی بلندمدت است و برای معاملات کوتاهمدت مناسب نیست.
استراتژی سوم، عرضه خصوصی است. سرمایهگذار سهام را در یک عرضه خصوصی از ناشر خریداری میکند و عرضه خصوصی از الزامات ثبت معاف است. عرضه خصوصی فقط برای سرمایهگذاران واجد شرایط (accredited investors) در دسترس است و عرضه خصوصی مشمول یک دوره نگهداری است. دوره نگهداری میتواند از شش ماه تا دو سال باشد و دوره نگهداری، انعطافپذیری معاملهگر را محدود میکند.
استراتژی چهارم، عرضه حقتقدم است. سهامدار سهام اضافی را با تخفیف نسبت به قیمت بازار خریداری میکند و عرضه حقتقدم توسط ناشر به سهامداران فعلی ارائه میشود. عرضه حقتقدم راهی برای افزایش موقعیت است و عرضه حقتقدم برای همه سهامداران فعلی در دسترس است، نه فقط برای سرمایهگذاران واجد شرایط.
استراتژی پنجم، پیشنهاد خرید (tender offer) است. سرمایهگذار سهام را با قیمتی بالاتر از قیمت بازار به ناشر بازمیفروشد و پیشنهاد خرید توسط ناشر به سهامداران فعلی ارائه میشود. پیشنهاد خرید راهی برای خروج از موقعیت است و پیشنهاد خرید برای همه سهامداران فعلی در دسترس است، نه فقط برای سرمایهگذاران واجد شرایط.
الزامات
اولین الزام، سرمایه است. فرایند عمدهفروشی به سرمایه قابل توجهی نیاز دارد و بازه سرمایه از ۱۰٬۰۰۰ یورو برای یک DSPP تا میلیونها یورو برای یک معامله بلوکی است. معاملهگر باید سرمایه لازم را در اختیار داشته باشد و آماده باشد که سرمایه را برای مدت طولانی قفل کند.
دومین الزام، اعتبارسنجی است. در عرضه خصوصی، سرمایهگذار باید یک accredited investor باشد و اعتبارسنجی بر اساس درآمد، خالص دارایی یا تجربه حرفهای انجام میشود. معاملهگری که اعتبارسنجی لازم را ندارد نمیتواند در عرضه خصوصی شرکت کند و باید به سراغ استراتژیهای دیگر برود.
سومین الزام، رابطه است. معامله بلوکی به یک رابطه با Broker نیاز دارد که بتواند معامله را میانجیگری کند و این رابطه در طول زمان شکل میگیرد. معاملهگرانی که تازهکار فرایند عمدهفروشی هستند باید با یک DSPP یا با یک حقوقمحور (rights offering) شروع کنند و میتوانند رابطه را در طول زمان توسعه دهند.
چهارمین الزام، صبر است. فرایند عمدهفروشی یک معامله سریع نیست و به صبر نیاز دارد. دوره نگهداری میتواند طولانی باشد و معاملهگر باید آماده باشد که سهام را برای ماهها یا سالها نگه دارد.
معاملههای عملی و ملاحظات آن
اولین معامله (trade-off) نقدینگی است. فرایند عمدهفروشی نقدینگیِ موقعیت را کاهش میدهد و ممکن است معاملهگر نتواند سهام را سریع بفروشد. معاملهگری که به نقدینگی نیاز دارد نباید از فرایند عمدهفروشی استفاده کند و معاملهگر باید بهجای آن بازار عمومی را در نظر بگیرد.
دومین معامله (trade-off) تخفیف در برابر قیمت بازار است. قیمت عمدهفروشی پایینتر از قیمت بازار است، اما قیمت عمدهفروشی تضمینشده نیست. قیمت بازار میتواند پایینتر از قیمت عمدهفروشی بیاید و معاملهگر ممکن است به موقعیتی برسد که ارزش آن کمتر از قیمت خرید باشد. معاملهگر باید قیمت عمدهفروشی را با قیمت بازار مقایسه کند و نباید فرض کند که تخفیف سودِ تضمینشده است.
سومین معامله (trade-off) کارمزدها است. فرایند عمدهفروشی میتواند کارمزدهای بالاتری نسبت به بازار عمومی داشته باشد و کارمزد میتواند کارمزدِ واگذاری (placement fee)، کارمزدِ ساختاردهی (structuring fee) یا کارمزدِ نگهداری (custody fee) باشد. معاملهگر باید هزینهٔ کل را محاسبه کند و هزینهٔ کل را با هزینهٔ خرید در بازار عمومی مقایسه کند.
پرسشهای متداول درباره فرایند عمدهفروشی
چه کسانی میتوانند در فرایند عمدهفروشی شرکت کنند؟ فرایند عمدهفروشی برای سرمایهگذاران واجد شرایط، سرمایهگذاران نهادی و افراد با ارزش خالص بالا در دسترس است. میزان احراز صلاحیت بسته به حوزه قضایی متفاوت است و معاملهگر باید قوانین محلی را بررسی کند.
تخفیف معمول چقدر است؟ تخفیف معمولاً بین ۵ درصد تا ۲۰ درصد است و بسته به ناشر، اندازه معامله و شرایط بازار تغییر میکند. معاملهگر باید تخفیف را با کارمزدها مقایسه کند و تخفیف خالص را محاسبه کند.
آیا میتوانم بلافاصله بعد از خرید عمدهفروشی سهام را بفروشم؟ ممکن است سهام مشمول دوره نگهداری باشد و دوره نگهداری میتواند از شش ماه تا دو سال باشد. معاملهگر باید دوره نگهداری را بررسی کند و برای نگه داشتن سهام در مدت زمان موردنیاز آماده باشد.
منابع مرتبط
از کجا شروع کنید
اگر در حال بررسی فرایند عمدهفروشی هستید، مفیدترین قدم اول این است که راهبردهایی را شناسایی کنید که با سرمایه، سطح صلاحیت (accreditation) و افق زمانی شما همخوانی دارند. فهرست مقایسه Broker ما کارگزارانی را معرفی میکند که دسترسی به فرایند عمدهفروشی را ارائه میدهند؛ و این فهرست در مجموع به شما میگوید کارگزار چه چیزهایی ارائه میدهد، پیش از آنکه اولین معامله عمدهفروشی خود را انجام دهید.