આ રોકાણ સલાહ નથી. આપવામાં આવેલી માહિતી માત્ર શૈક્ષણિક અને જાણકારી માટે છે અને કોઈપણ નાણાકીય ઉત્પાદન ખરીદવા અથવા વેચવાની ભલામણ તરીકે ગણાતી નથી.
નિયંત્રિત (regulated) સ્ટોક Broker પસંદ કરવું એ ટ્રેડર દ્વારા લેવાતો સૌથી મહત્વપૂર્ણ નિર્ણયોમાંનો એક છે, અને નિયમન (regulation) એ ટ્રેડિંગ સંબંધની પાયાની બાબત છે. નિયંત્રિત Broker નિયમોનું પાલન કરે છે, ક્લાયન્ટના ફંડ્સને અલગ રાખે છે, અને ટ્રેડરને જરૂરી સુરક્ષાઓ પૂરી પાડે છે. અનિયંત્રિત Broker ને નિયમોનું પાલન કરવું જરૂરી નથી, અને અનિયંત્રિત Broker ને ક્લાયન્ટના ફંડ્સને અલગ રાખવું પણ જરૂરી નથી. નિયંત્રિત Broker પસંદ કરનાર ટ્રેડર વિશ્વાસ સાથે ટ્રેડ કરી શકે છે, અને અનિયંત્રિત Broker પસંદ કરનાર ટ્રેડર અનાવશ્યક જોખમ લે છે.
નિયમન શા માટે મહત્વનું છે
પ્રથમ કારણ છે નાણાંનું રક્ષણ. નિયમનકર્તા બ્રોકરને આદેશ આપે છે કે તે ક્લાયન્ટના નાણાંને tier-1 બેંકમાં અલગ ખાતામાં રાખે, અને આ અલગાવ સુનિશ્ચિત કરે છે કે ટ્રેડરના નાણાં બ્રોકરની પોતાની કામગીરી માટે વપરાય નહીં. જો બ્રોકર દિવાળિયા થાય, તો અલગ રાખેલા નાણાં ટ્રેડરને પરત કરવામાં આવે છે, અને બ્રોકરના દિવાળિયા થવાથી ટ્રેડરના નાણાં પર કોઈ અસર થતી નથી.
બીજું કારણ છે છેતરપિંડીથી રક્ષણ. નિયમનકર્તા બ્રોકરને anti-money-laundering ના નિયમોનું પાલન કરવાનું ફરજિયાત કરે છે, અને નિયમનકર્તા બ્રોકરને ક્લાયન્ટોની ઓળખ ચકાસવાનું પણ ફરજિયાત કરે છે. આ ચકાસણી છેતરપિંડીનો જોખમ ઘટાડે છે, અને તે બ્રોકરનો ગેરકાયદેસર પ્રવૃત્તિઓ માટે ઉપયોગ થવાનો જોખમ પણ ઘટાડે છે.
ત્રીજું કારણ છે અન્યાયી પ્રથાઓથી રક્ષણ. નિયમનકર્તા leverage, disclosure, reporting, અને execution અંગેના નિયમો નક્કી કરે છે, અને નિયમનકર્તા નિરીક્ષણો અને દંડ દ્વારા આ નિયમો અમલમાં મૂકે છે. નિયમિત (regulated) બ્રોકર વાપરતો ટ્રેડર આ નિયમો પર નિર્ભર રહી શકે છે, જ્યારે નિયમન વગરનો (unregulated) બ્રોકર વાપરતા ટ્રેડરને વિવાદની સ્થિતિમાં કોઈ ઉપાય (recourse) નથી.
મુખ્ય નિયમનકારો
યુરોપિયન યુનિયનમાં, મુખ્ય નિયમનકારો યુનાઇટેડ કિંગડમમાં Financial Conduct Authority (FCA), જર્મનીમાં Bundesanstalt für Finanzdienstleistungsaufsicht (BaFin), ફ્રાન્સમાં Autorité des Marchés Financiers (AMF), નેધરલેન્ડ્સમાં Autoriteit Financiële Markten (AFM), અને સાયપ્રસમાં Cyprus Securities and Exchange Commission (CySEC) છે. નિયમનકારોના અલગ-अलग નિયમો છે, અને નિયમનકારોના અમલના અલગ-अलग સ્તરો છે.
યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સમાં, મુખ્ય નિયમનકારો સ્ટોક્સ માટે Securities and Exchange Commission (SEC) અને ફ્યુચર્સ માટે Commodity Futures Trading Commission (CFTC) છે. SEC અને CFTC પાસે કડક નિયમો છે, અને નિયમનકારો પાસે અમલનો લાંબો ઇતિહાસ છે.
એશિયામાં, મુખ્ય નિયમનકારો ઓસ્ટ્રેલિયામાં Australian Securities and Investments Commission (ASIC), હોંગ કોંગમાં Securities and Futures Commission (SFC), અને જાપાનમાં Financial Services Agency (FSA) છે. નિયમનકારોના અલગ-अलग નિયમો છે, અને નિયમનકારોના અમલના અલગ-अलग સ્તરો છે. ઓફશોર નિયમનકારોના નિયમો ઓછા કડક છે, અને ઓફશોર નિયમનકારો પાસે ઓછું અમલ કરવાની સત્તા છે.
રોકાણકાર વળતર યોજનાઓ
રોકાણકાર વળતર યોજના બ્રોકર દિવાળિયા જાય તો નિશ્ચિત રકમ સુધીના નુકસાનને આવરી લે છે, અને આવરણ ક્ષેત્રાધિકાર મુજબ બદલાય છે. યુરોપિયન યુનિયનમાં, FCA, BaFin અને AMF હેઠળ પ્રતિ ક્લાયન્ટ €20,000 સુધીનું આવરણ મળે છે. સંયુક્ત રાજ્યોમાં, Securities Investor Protection Corporation (SIPC) હેઠળ પ્રતિ ક્લાયન્ટ $500,000 સુધીનું આવરણ મળે છે. એશિયામાં, આવરણ દેશ મુજબ બદલાય છે, અને SFC હેઠળ પ્રતિ ક્લાયન્ટ HK$500,000 સુધીનું આવરણ મળી શકે છે.
ઓફશોર ક્ષેત્રાધિકારોમાં રોકાણકાર વળતર યોજના ન હોઈ શકે, અને ઓફશોર ક્ષેત્રાધિકાર નુકસાનને આવરી ન પણ શકે. ઓફશોર બ્રોકરનો ઉપયોગ કરનાર ટ્રેડરને ઘરેલુ નિયમનકારી સંસ્થાની યોજનાનો લાભ મળતો નથી, અને વિવાદની સ્થિતિમાં ટ્રેડરને મર્યાદિત સહારો મળે છે.
નિયમન કેવી રીતે ચકાસવું
પ્રથમ પગલું બ્રોકરની વેબસાઇટ તપાસવાનું છે. બ્રોકર લાઇસન્સ નંબર, નિયમનકર્તાનું નામ અને નિયમનકર્તાની વેબસાઇટ પ્રકાશિત કરે છે. ટ્રેડરે લાઇસન્સ ચકાસવું જોઈએ, અને ટ્રેડરે અધિકૃત બ્રોકરોની યાદી માટે નિયમનકર્તાની વેબસાઇટ તપાસવી જોઈએ.
બીજું પગલું નિયમનકર્તાની વેબસાઇટ તપાસવાનું છે. નિયમનકર્તા અધિકૃત બ્રોકરોની યાદી પ્રકાશિત કરે છે, અને નિયમનકર્તા અમલવારી સંબંધિત કાર્યવાહી (enforcement actions) પ્રકાશિત કરે છે. ટ્રેડરે બ્રોકરનું નામ શોધવું જોઈએ, અને ટ્રેડરે અમલવારીનો રેકોર્ડ ચકાસવો જોઈએ.
ત્રીજું પગલું બ્રોકરની જોખમ સંબંધિત જાહેરાત (risk disclosure) વાંચવાનું છે. બ્રોકરે જોખમ સંબંધિત જાહેરાત પ્રકાશિત કરવી જોઈએ, અને તેમાં ટ્રેડિંગના જોખમો સમજાવેલા હોવા જોઈએ. ટ્રેડરે આ જાહેરાત ધ્યાનપૂર્વક વાંચવી જોઈએ, અને છુપાયેલા જોખમો અથવા અયોગ્ય શરતો માટે જોવું જોઈએ.
ધ્યાનમાં રાખવા જેવી લાલ ઝંડી
પ્રથમ લાલ ઝંડી છે બિનલાઇસન્સ્ડ Broker. Broker પાસે માન્ય નિયમનકારી સંસ્થાથી લાઇસન્સ નથી, અને Broker પાસે નિયમનકારી સંસ્થાની વેબસાઇટ પણ નથી. ટ્રેડરે બિનલાઇસન્સ્ડ Broker સાથે ખાતું ખોલવું નહીં, અને ટ્રેડરે બીજો Broker શોધવો જોઈએ.
બીજી લાલ ઝંડી છે Withdrawal lock સાથેનો બોનસ. Broker બોનસ આપે છે, અને બોનસ ઊંચા ટ્રેડિંગ વોલ્યુમ સુધી પહોંચ્યા પછી જ અનલૉક થાય છે. બોનસની રચના એવી રીતે ડિઝાઇન થઈ શકે છે કે ફંડ્સ ઉપાડવું મુશ્કેલ બને, અને ટ્રેડરે બોનસ સ્વીકારતા પહેલાં તેની શરતો વાંચવી જોઈએ.
ત્રીજી લાલ ઝંડી છે નબળી ગ્રાહક સહાય. Broker કોઈ પ્રશ્નનો જવાબ આપવા માટે દિવસો લે છે, અને Broker ફોન પર જવાબ આપતું નથી. ગ્રાહક સહાય Brokerની વ્યાવસાયિકતાનું સંકેત છે, અને ટ્રેડરે ફંડ્સ જમા કરાવતાં પહેલાં સપોર્ટને અજમાવવો જોઈએ.
ચોથી લાલ ઝંડી છે અસંગત માહિતી. Brokerની વેબસાઇટ કંઈક કહે છે, અને Brokerની ગ્રાહક સહાય કંઈક બીજું કહે છે. અસંગત માહિતી Brokerની વ્યાવસાયિકતાની કમીનું સંકેત છે, અને ટ્રેડરે બીજો Broker શોધવો જોઈએ.
નિયમન વિશે સામાન્ય પ્રશ્નો
રિટેલ ટ્રેડર માટે શ્રેષ્ઠ નિયમનકારી સંસ્થા કઈ છે? રિટેલ ટ્રેડર માટે શ્રેષ્ઠ નિયમનકારી સંસ્થા FCA, BaFin, AMF, SEC, અથવા ASIC જેવી ટિયર-1 નિયમનકારી સંસ્થા છે. ટિયર-1 નિયમનકારી સંસ્થાનો અમલનો લાંબો ઇતિહાસ છે, અને ટિયર-1 નિયમનકારી સંસ્થામાં મજબૂત રોકાણકાર સુરક્ષા માળખું છે.
શું નિયમન તમામ પ્રોડક્ટ્સને આવરી લે છે? તે નિયમનકારી સંસ્થા અને પ્રોડક્ટ પર આધાર રાખે છે. FCA બ્રોકર્સ, પ્રોડક્ટ્સ અને બજારોને નિયમિત કરે છે, અને FCAના નિયમો મોટાભાગના પ્રોડક્ટ્સને આવરી લે છે. SEC સ્ટોક્સ, બોન્ડ્સ અને ફંડ્સને નિયમિત કરે છે, અને SECના નિયમો મોટાભાગના પ્રોડક્ટ્સને આવરી લે છે.
શું હું અનરેગ્યુલેટેડ બ્રોકર સાથે ટ્રેડ કરી શકું? ટ્રેડર કરી શકે છે, પરંતુ કરવું જોઈએ નહીં. અનરેગ્યુલેટેડ બ્રોકરને નિયમોનું પાલન કરવું જરૂરી નથી, અને અનરેગ્યુલેટેડ બ્રોકરને ક્લાયન્ટના ફંડ્સ અલગ રાખવાની જરૂર નથી. અનરેગ્યુલેટેડ બ્રોકરનો ઉપયોગ કરનાર ટ્રેડર અનાવશ્યક જોખમ લે છે, અને ટ્રેડરને સમગ્ર ડિપોઝિટ ગુમાવવાનો વારો આવી શકે છે.
સંબંધિત સંસાધનો
ક્યાંથી શરૂ કરવું
જો તમે નિયમિત (regulated) સ્ટોક Broker પસંદ કરી રહ્યા હો, તો સૌથી ઉપયોગી પ્રથમ પગલું એ છે કે તમે tier-1 અધિકારક્ષેત્રોમાં નિયમિત થયેલા ત્રણથી પાંચ Broker ની શોર્ટલિસ્ટ બનાવો, અને દરેક Broker માટે લાઇસન્સ તથા નિયમનકારી સંસ્થા (regulator) ચકાસો. અમારી broker comparison તમને jurisdiction મુજબ Broker ની યાદી આપે છે, જે ખાતું ખોલતા પહેલાં તમને Broker શું આપે છે તે સમજવામાં મદદ કરે છે.