ဤအချက်အလက်သည် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုဆိုင်ရာ အကြံဉာဏ်မဟုတ်ပါ။ ပေးထားသော အချက်အလက်များသည် သင်ကြားရေးနှင့် သတင်းအချက်အလက်ဆိုင်ရာ ရည်ရွယ်ချက်များအတွက်သာဖြစ်ပြီး မည်သည့်ဘဏ္ဍာရေးထုတ်ကုန်ကို ဝယ်ရန် သို့မဟုတ် ရောင်းရန် အကြံပြုချက်အဖြစ် မယူဆရပါ။
ဒြေဗေးတစ် (derivative) ဆိုသည်မှာ တန်ဖိုးကို အခြေခံပိုင်ဆိုင်မှုတစ်ခုဖြစ်သည့် စတော့တစ်ခု၊ အညွှန်းကိန်းတစ်ခု၊ သို့မဟုတ် ကုန်စည်တစ်ခုတို့မှ ဆင်းသက်လာသည့် စာချုပ်တစ်ခုဖြစ်သည်။ ထိုစာချုပ်သည် ကိုင်ဆောင်သူအား အနာဂတ်ရက်စွဲတစ်ခုတွင် သို့မဟုတ် အနာဂတ်စျေးနှုန်းတစ်ခုတွင် အခြေခံပိုင်ဆိုင်မှုကို ကုန်သွယ်ရန် အခွင့်အရေး သို့မဟုတ် တာဝန်ကို ပေးသည်။ စတော့ကုန်သွယ်မှုအတွက် အများဆုံးအသုံးများသည့် ဒြေဗေးတစ်များမှာ contracts for difference (CFDs), futures, နှင့် options တို့ဖြစ်သည်။
ဆင်းသက်ပစ္စည်း (derivative) ဆိုတာဘာလဲ
ဆင်းသက်ပစ္စည်း (derivative) ဆိုသည်မှာ တန်ဖိုးကို အခြေခံပိုင်ဆိုင်မှုတစ်ခုဖြစ်သည့် စတော့တစ်ခု၊ အညွှန်းကိန်းတစ်ခု၊ သို့မဟုတ် ကုန်ပစ္စည်းတစ်ခုကနေ ဆင်းသက်လာသည့် စာချုပ်တစ်ခုဖြစ်သည်။ ထိုစာချုပ်သည် ကိုင်ဆောင်သူအား အနာဂတ်ရက်စွဲတစ်ခုတွင် သို့မဟုတ် အနာဂတ်စျေးနှုန်းတစ်ခုတွင် အခြေခံပိုင်ဆိုင်မှုကို ဝယ်/ရောင်းရန် အခွင့်အရေး သို့မဟုတ် တာဝန်ပေးသည်။ စတော့ကုန်သွယ်မှုအတွက် အများဆုံးအသုံးများသော ဆင်းသက်ပစ္စည်းများမှာ CFDs (contracts for difference), futures, နှင့် options များဖြစ်သည်။
ဆင်းသက်ပစ္စည်းများ၏ ဆွဲဆောင်မှုမှာ leverage ဖြစ်သည်။ အပ်နှံငွေ အနည်းငယ်တစ်ခုက ကုန်သည်အား ပိုမိုကြီးမားသော ရာထူးတစ်ခုနှင့် ထိတွေ့ခွင့်ပေးနိုင်ပြီး leverage သည် အမြတ်နှင့် အရှုံး နှစ်ခုလုံးကို တိုးမြှင့်ပေးသည်။ စတော့ကုန်သွယ်မှုအတွက် ဆင်းသက်ပစ္စည်းများကို အသုံးပြုမည့် ကုန်သည်သည် ပထမဆုံး ရာထူးမဖွင့်မီ leverage mechanics, margin requirements, နှင့် အန္တရာယ်များကို နားလည်ထားသင့်သည်။
ကန်ထရိုက်များအတွက် ခြားနားချက် (Contracts for difference)
CFD ဆိုသည်မှာ ကုန်သည်နှင့် Broker အကြားရှိ ကန်ထရိုက်တစ်ခုဖြစ်သည်။ ထိုကန်ထရိုက်သည် အခြေခံရှယ်ယာ၏ ဝင်စျေး (entry price) နှင့် ထွက်စျေး (exit price) အကြား ခြားနားချက်ကို ပေးချေသည်။ ကုန်သည်သည် ရှယ်ယာကို မပိုင်ဆိုင်ပါ၊ ကုန်သည်သည် အမြတ်ဝေစု (dividends) မရရှိပါ။ သို့သော် အချို့ Broker များသည် အမြတ်ဝေစု ပေးချေမှုများအတွက် အနေအထားကို ချိန်ညှိ (adjust) လုပ်နိုင်သည်။
CFDs များကို မူလအတိုင်း (default) လီဗာ့ချ် (leveraged) လုပ်ထားသည်။ Broker တစ်ခုသည် အစပိုင်း margin အဖြစ် အနေအထားတန်ဖိုး၏ 5% မှ 20% အထိ တောင်းနိုင်ပြီး ကျန်ကို Broker ထံမှ ချေးယူသည်။ လီဗာ့ချ်သည် အမြတ်နှင့် ဆုံးရှုံးမှုများကို တိုးမြှင့်ပေးပြီး၊ အနေအထားသည် ကုန်သည်ဘက်ကို ဆန့်ကျင်သွားပါက ကုန်သည်သည် အစပိုင်းအပ်ငွေထက် ပိုမိုဆုံးရှုံးနိုင်သည်။
CFDs များသည် အချိန်တို ရှယ်ယာကုန်သည်များအတွက် လူကြိုက်များသည်။ အကြောင်းမှာ spread သည် တင်းကျပ် (tight) ဖြစ်ပြီး ကော်မရှင် (commission) နည်းကာ၊ အပ်ငွေငယ်ငယ်ဖြင့်ပင် အနေအထားကို ဖွင့်နိုင်သောကြောင့်ဖြစ်သည်။ CFD အနေအထားကို မဖွင့်မီ Broker ၏ margin policy၊ Broker ၏ overnight financing rates နှင့် Broker ၏ stop-out level တို့ကို စစ်ဆေးသင့်သည်။
အနာဂတ် (Futures)
အနာဂတ် စာချုပ်ဆိုသည်မှာ ယနေ့ သဘောတူထားသည့် စျေးနှုန်းဖြင့် အနာဂတ်ရက်စွဲတစ်ခုတွင် အခြေခံပိုင်ဆိုင်မှုကို ဝယ်ယူရန် သို့မဟုတ် ရောင်းချရန် သဘောတူညီချက်တစ်ရပ် ဖြစ်သည်။ အနာဂတ်များကို စည်းမျဉ်းချမှတ်ထားသော စျေးကွက်များ (regulated exchanges) တွင် ရောင်းဝယ်ကြပြီး စျေးကွက်သည် စာချုပ်၏ သတ်မှတ်ချက်များ၊ margin လိုအပ်ချက်များနှင့် နေ့စဉ် settlement လုပ်ငန်းစဉ်ကို သတ်မှတ်ပေးသည်။
အနာဂတ်များကို margin စနစ်မှတစ်ဆင့် leverage လုပ်နိုင်သည်။ စျေးကွက်သည် စာချုပ်တန်ဖိုး၏ ရာခိုင်နှုန်းတစ်ခုဖြစ်သည့် initial margin ကို လိုအပ်ပြီး စျေးကွက်သည် နေ့စဉ် အနေအထားကို market အတိုင်း ပြန်လည်သတ်မှတ် (mark to market) ပေးသည်။ mark-to-market လုပ်ငန်းစဉ်သည် variation margin ကို ထုတ်ပေးပြီး ယင်းသည် အနေအထားအပေါ် နေ့စဉ် အမြတ် သို့မဟုတ် အရှုံး ဖြစ်သည်။
အနာဂတ်များသည် စတော့အညွှန်းကိန်းများ၊ တစ်ခုတည်းသော စတော့ futures များ၊ သို့မဟုတ် VIX ကို ထိတွေ့လိုသော စတော့ကုန်သည်များအကြား လူကြိုက်များသည်။ အနေအထားတစ်ခုကို မဖွင့်မီ ကုန်သည်သည် စာချုပ်အရွယ်အစား (contract size)၊ tick value နှင့် နောက်ဆုံးရောင်းဝယ်သည့်နေ့ (last trading day) ကို သိထားသင့်သည်။ ထို့အပြင် margin call လုပ်ထုံးလုပ်နည်းနှင့် forced liquidation ဖြစ်နိုင်ခြေ (အတင်းအကျပ် ရောင်းချခြင်း) ကိုလည်း သိထားသင့်သည်။
ရွေးချယ်စရာများ (Options)
ရွေးချယ်စရာ (option) ဆိုသည်မှာ သက်ဆိုင်ရာ အခြေခံပိုင်ဆိုင် (underlying asset) ကို သတ်မှတ်ထားသော strike price ဖြင့် သက်တမ်းကုန်ဆုံးမတိုင်မီ ဝယ်ရန် သို့မဟုတ် ရောင်းရန် အခွင့်အရေးပေးသော်လည်း တာဝန်မပေးသော စာချုပ်တစ်ခုဖြစ်သည်။ call option သည် ဝယ်ရန် အခွင့်အရေးပေးပြီး put option သည် ရောင်းရန် အခွင့်အရေးပေးသည်။ ဝယ်သူက premium ကို ပေးရပြီး ရောင်းသူက premium ကို ရရှိသည်။
ရွေးချယ်စရာများတွင် အကျိုးအမြတ်/အရှုံး (payoff) သည် မျဉ်းမတန်း (non-linear) ဖြစ်ပြီး ရွေးချယ်စရာများ၏ leverage သည် premium ထဲတွင် ရှိသည်။ premium အနည်းငယ်ကပင် အခြေခံစတော့ (underlying stock) ၏ ကြီးမားသော လှုပ်ရှားမှုကို ထိတွေ့မှု (exposure) ပေးနိုင်ပြီး premium သည် စတော့စျေးနှုန်းနှင့် နှိုင်းယှဉ်လျှင် သေးငယ်လေလေ leverage မြင့်လေလေဖြစ်သည်။ သို့သော် အလဲအကျအဖြစ် premium သည် စတော့က မျှော်မှန်းထားသည့် ဦးတည်ချက်အတိုင်း မလှုပ်ရှားပါက တန်ဖိုးမဲ့ (worthless) ဖြစ်သွားနိုင်သည်။
ရွေးချယ်စရာများသည် ၎င်းတို့၏ ရာထူး (position) ကို hedge လုပ်လိုသူများ၊ volatility ကို ခန့်မှန်းပြီး လောင်းလိုသူများ၊ သတ်မှတ်ထားသော အန္တရာယ် (defined-risk) ဖြင့် အရောင်းအဝယ်လုပ်လိုသူများအကြားတွင် စတော့ကုန်သည်များအတွက် လူကြိုက်များသည်။ ရွေးချယ်စရာများ (options) ရာထူးတစ်ခုကို မဖွင့်မီ option chain၊ strike prices၊ expiry dates နှင့် Greeks များကို သိထားသင့်သည်။
မှန်ကန်တဲ့ ဒါရီဗေးတစ် (derivative) ကို ဘယ်လိုရွေးမလဲ
ရွေးချယ်မှုက ကုန်သွယ်ရေးရည်မှန်းချက်ပေါ် မူတည်ပါတယ်။ CFDs က အချိန်တိုအတွင်း ကုန်သွယ်လိုသူတွေ၊ လီဗာ့ချ် (leverage) လိုချင်ပြီး အပ်ငွေသေးသေးနဲ့ စတင်လိုသူတွေ အတွက် သင့်တော်ပါတယ်။ Futures က စတော့အပေါ် လဲလှယ်ရေးအတွင်း (exchange-traded) ထိတွေ့မှုကို လိုချင်သူတွေ၊ စျေးနှုန်းကို ပွင့်လင်းမြင်သာစွာ သိမြင်လိုသူတွေ၊ short လုပ်နိုင်မှုရှိလိုသူတွေ အတွက် သင့်တော်ပါတယ်။ Options က အန္တရာယ်ကို သတ်မှတ်ထားပြီး (defined risk) ကာကွယ်ရန် (hedging) သို့မဟုတ် မတည်ငြိမ်မှု (volatility) ကို ထိတွေ့လိုသူတွေ အတွက် သင့်တော်ပါတယ်။
ကုန်သည်က ကုန်ကျစရိတ်ကိုလည်း ထည့်စဉ်းစားသင့်ပါတယ်။ CFDs မှာ spread နဲ့ overnight financing charge ရှိပါတယ်။ Futures မှာ commission နဲ့ margin interest ရှိပါတယ်။ Options မှာ premium ရှိပြီး အဲဒီ premium က ကုန်သွယ်မှုအတွင်း ဖြစ်နိုင်တဲ့ အများဆုံးဆုံးရှုံးမှု (maximum loss) ဖြစ်ပါတယ်။ စုစုပေါင်းကုန်ကျစရိတ်ကို မျှော်မှန်းထားတဲ့ အမြတ်နဲ့ နှိုင်းယှဉ်ပြီး ကုန်ကျစရိတ်က အလွန်မြင့်နေပါက ကုန်သွယ်မှုကို မဝင်သင့်ပါဘူး။
ဆင်းသက်လာသော (derivatives) အကြောင်း မကြာခဏ မေးမြန်းလေ့ရှိသည့် မေးခွန်းများ
အများဆုံး လီဗာ့ချ် (leverage) ပေးနိုင်တဲ့ ဆင်းသက်လာသော (derivative) က ဘာလဲ? Options တွေက အများဆုံး လီဗာ့ချ် ပေးနိုင်ပါတယ်၊ အကြောင်းကတော့ premium က underlying စျေးနှုန်းရဲ့ အပိုင်းငယ်တစ်ခုသာ ဖြစ်နိုင်လို့ပါ။ လီဗာ့ချ် မြင့်မားပြီး စုစုပေါင်း ဆုံးရှုံးမှု ဖြစ်နိုင်ခြေလည်း မြင့်မားပါတယ်။
derivatives နဲ့ ကျွန်တော့် deposit ထက် ပိုဆုံးရှုံးနိုင်မလား? ဟုတ်ပါတယ်၊ CFDs နဲ့ futures တွေနဲ့ပါ။ အနေအထားက trader ကို ဆန့်ကျင်ဘက်သို့ ရွေ့သွားနိုင်ပြီး broker က ထပ်ဆောင်း margin တောင်းနိုင်ပါတယ်။ trader က ဆုံးရှုံးမှုကို ကန့်သတ်ဖို့ stop-loss ကို အသုံးပြုသင့်ပါတယ်။
derivatives တွေကို ထိန်းကျောင်းထားပါသလား? CFDs နဲ့ futures တွေကို နယ်ပယ်အများစုမှာ ထိန်းကျောင်းထားပြီး အဲဒီထိန်းကျောင်းမှုက broker ရဲ့ လုပ်ငန်းဆောင်ရွက်မှုနဲ့ client funds ကို broker က ကိုင်တွယ်ပုံကိုပါ အကျုံးဝင်ပါတယ်။ Options တွေကို နယ်ပယ်အချို့မှာ ထိန်းကျောင်းထားပြီး ထိန်းကျောင်းမှုက နိုင်ငံအလိုက် ကွာခြားပါတယ်။
ဆက်စပ်အရင်းအမြစ်များ
စတင်ရန်နေရာ
သင်သည် ဒါရီဗေးတစ် (derivatives) များကို စဉ်းစားနေပါက အများဆုံးအသုံးဝင်သည့် ပထမဆုံးခြေလှမ်းမှာ စည်းမျဉ်းအာမခံထားသော Broker တစ်ခုတွင် demo account တစ်ခုကို ဖွင့်ပြီး သင်လိုက်နာနေသော စတော့တစ်ခုအပေါ်တွင် CFD သို့မဟုတ် option သေးငယ်သည့် အရောင်းအဝယ်တစ်ခုကို ပြုလုပ်ခြင်းဖြစ်သည်။ ကျွန်ုပ်တို့၏ broker comparison တွင် ဒါရီဗေးတစ်များကို ပေးသော Broker များနှင့် ရရှိနိုင်သည့် ထုတ်ကုန်များကို ဖော်ပြထားပြီး၊ ၎င်းတို့က live account တွင် ပထမဆုံး leveraged trade မတင်မီ ပလက်ဖောင်းက မည်သို့မြင်ရမည်ကို သင့်အား ပြောပြပေးသည်။