အမြတ်တိုးမြှင့်ထုတ်ကုန်များနှင့် စတော့ရှယ်ယာအရောင်းအဝယ်၏ စိတ်ပညာ

လီဗারেজသည် စတော့များကို အရောင်းအဝယ်လုပ်ရာတွင် စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာကို ပြောင်းလဲစေသည်။ ၁× လီဗာရက်ထက် ၂× လီဗာရက်ဖြင့် တူညီတဲ့ ရာထူးတစ်ခုကို ကိုင်ထားရသလို ခံစားရမှုက မတူပါ။ ငွေသားအကောင့်တွင် ၁၀% အပြောင်းအရွေ့တစ်ခုက ၁၀% အမြတ်ရသလို ခံစားရသော်လည်း လီဗာရက်အကောင့်တွင်တော့ ၂၀% အမြတ်ရသလို ခံစားရသည်—ပြီးတော့ အဲဒီအရာက ရာထူးအပေါ် သင်ဘယ်လို တွေးတောင့်တင်းမလဲဆိုတာကို ပြောင်းလဲစေပါတယ်။

ဒီဆောင်းပါးက လီဗာရက်ဖြင့် အရောင်းအဝယ်လုပ်ခြင်း၏ စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာကို လက်တွေ့ကျကျ ရှုမြင်ချက်တစ်ခုဖြစ်ပါတယ်—လီဗာရက်က သင့်ဆုံးဖြတ်ချက်ချမှတ်မှုကို ဘယ်လို သက်ရောက်စေသလဲ၊ စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ သက်ရောက်မှုတွေကို ဘယ်လို စီမံခန့်ခွဲရမလဲဆိုတာကို ဖော်ပြထားပါတယ်။

အားချဲ့သည့်အကျိုးသက်ရောက်မှု

Leverage သည် အမြတ်နှင့် အရှုံး နှစ်မျိုးလုံးကိုပါ တိုးမြှင့်ပေးပြီး ထိုတိုးမြှင့်မှုကို စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာအရပါ ခံစားရသည်။ တစ်ပတ်အတွင်း Leverage ပါဝင်သည့် ရာထူးတစ်ခုတွင် 20% အမြတ်ရသူတစ်ဦးသည် အောင်မြင်သည်ဟု ခံစားရတတ်သည်။ အလားတူ ရာထူးတစ်ခုတွင် 20% အရှုံးရသူတစ်ဦးကတော့ မအောင်မြင်သူလို ခံစားရတတ်သည်။ Leverage နှင့်အတူ စိတ်ခံစားမှုအတက်အကျများ ပိုကြီးလာပြီး ထိုအတက်အကျအတွင်း ပြုလုပ်သည့် ဆုံးဖြတ်ချက်များမှာ မကြာခဏ ပိုမိုမကောင်းတတ်သည်။

ပုံစံတစ်ခုကတော့—Leverage သုံးသည့် ကုန်သည်တစ်ဦး၏ အကောင်းဆုံး ဆုံးဖြတ်ချက်များသည် ရာထူးကို မဖွင့်မီက ပြုလုပ်ထားခြင်းဖြစ်သည် (position sizing, stop-loss, exit plan)။ အဆိုးဆုံး ဆုံးဖြတ်ချက်များကတော့ ကြီးမားသည့် လှုပ်ရှားမှုတစ်ခု ဖြစ်ပြီးနောက်တွင် ဖြစ်တတ်သည်—“running” နေသည့် အနိုင်ရနေသောအရာကို ထပ်တိုးခြင်း၊ သို့မဟုတ် “ပြန်လာရမယ်” ဟုယူဆပြီး အရှုံးရနေသောအရာကို ဆက်ကိုင်ထားခြင်း။

အလွန်ယုံကြည်မှု ထောင်ချောက်

လီဗာ့ချ် (leveraged) အရောင်းအဝယ် အောင်မြင်မှု အနည်းငယ်ရှိတဲ့ ကုန်သည်တစ်ဦးက အလွန်ယုံကြည်မှု (overconfidence) ဖြစ်လာတတ်ပါတယ်။ ပုံစံကတော့—ကုန်သည်က “ငါလုပ်နိုင်တယ်” လို့ ခံစားရပြီး အနိုင်ရတဲ့အရာတွေကို အမြဲတမ်းရွေးချယ်နိုင်တဲ့ စွမ်းရည်ရှိတယ်လို့ ယုံကြည်လာတတ်ပါတယ်။ အဲဒီနောက်မှာ သူတို့က ရာထူးအရွယ်အစား (position size) ကို တိုးတက်စေပြီး လီဗာ့ချ် အရောင်းအဝယ်တွေကို ပိုလုပ်လာကာ နောက်ဆုံးမှာတော့ မကောင်းတဲ့ အရောင်းအဝယ်တစ်ခုတည်းနဲ့ အကောင့်ကို ပျက်စီးသွားစေတတ်ပါတယ်။

လီဗာ့ချ်က အလွန်ယုံကြည်မှုကို ပိုမိုကြီးမားစေပါတယ်။ 2× လီဗာ့ချ်နဲ့ ရာထူးတစ်ခုက 30% အနိုင်ရရင် အနည်းငယ်အပတ်အတွင်းမှာပဲ ကုန်သည်က 60% ပြန်အမြတ်ရတယ်လို့ မြင်ရပါတယ်။ ကုန်သည်က အောင်မြင်မှုကို အထူးသတ်မှတ်ထားတဲ့ စျေးကွက်အခြေအနေတစ်ခုကြောင့် ဖြစ်နိုင်တာထက် (ပြန်မဖြစ်နိုင်တာလည်း ရှိနိုင်ပါတယ်) စွမ်းရည်ကြောင့် (အလွန်ယုံကြည်မှု) လို့ သတ်မှတ်လိုက်တတ်ပါတယ်။

ဖြေရှင်းချက်—စက်ပိုင်းဆိုင်ရာ ရာထူးအရွယ်အစား စည်းမျဉ်းတွေ (mechanical position sizing rules) ဖြစ်ပါတယ်။ ကုန်သည်က အရောင်းအဝယ်မလုပ်ခင် ရာထူးအရွယ်အစားကို ဆုံးဖြတ်ပြီး အဲဒီအတိုင်းပဲ လိုက်နာပါတယ်။ အရောင်းအဝယ်အောင်မြင်/မအောင်မြင် ဖြစ်တာက နောက်တစ်ကြိမ် အရောင်းအဝယ်အတွက် ရာထူးအရွယ်အစားကို မပြောင်းလဲစေပါဘူး။

ဆုံးရှုံးမှုကို ရှောင်လွှဲမရတဲ့ ထောင်ချောက်

လီဗာ့ချ် (leveraged) နဲ့ ဆုံးရှုံးမှုခံစားရတဲ့ ကုန်သည်တစ်ဦးဟာ တူညီတဲ့ ငွေသား (cash) ဆုံးရှုံးမှုထက် ပိုပြီး ပြင်းပြင်းထန်ထန် ခံစားရတတ်ပါတယ်။ လီဗာ့ချ်က ဆုံးရှုံးမှုကို ပိုကြီးစေပြီး၊ ကုန်သည်ရဲ့ ဦးနှောက်က အကြွင်းမဲ့ (absolute) ဆုံးရှုံးမှု ပိုကြီးတာကို ကိုယ်ရေးကိုယ်တာ ပျက်ကွက်မှုတစ်ခုလို မှတ်ယူလိုက်ပါတယ်။ အဲဒီနောက် ကုန်သည်က “ပြန်ရအောင်” လုပ်ဖို့ ပိုကြီးတဲ့ သို့မဟုတ် ပိုအန္တရာယ်များတဲ့ ရာထူးတွေကို ယူလာနိုင်ပါတယ်။

ပုံစံ: တစ်ပတ်အတွင်း လီဗာ့ချ်ထားတဲ့ ရာထူးမှာ 20% ဆုံးရှုံးတဲ့ ကုန်သည်က နောက်ထပ် ကုန်သွယ်မှုမှာ “ပြန်လည်ရယူ” ဖို့ 50% ရာထူးကို တိုးယူတတ်ပါတယ်။ နောက်ထပ် ကုန်သွယ်မှုလည်း ဆုံးရှုံးပြန်ပါတယ်။ ပြန်လည်ရယူဖို့ 150% အမြတ်လိုအပ်ပြီး၊ အဲဒါက မဖြစ်နိုင်လောက်အောင်ပါပဲ။

ဖြေရှင်းချက်: နေ့စဉ် သို့မဟုတ် အပတ်စဉ် ဆုံးရှုံးမှုအတွက် stop တစ်ခုထားပါ။ ကုန်သည်က ကြိုတင်ဆုံးဖြတ်ထားပြီး တစ်နေ့ သို့မဟုတ် တစ်ပတ်အတွင်း အကောင့်ဆုံးရှုံးမှု 5-10% ရောက်တာနဲ့ ကုန်သွယ်မှုကို ရပ်မယ်လို့ ဆုံးဖြတ်ထားရပါမယ်။

FOMO အကျိုးသက်ရောက်မှု

လီဗာ့ချ် (leveraged) အသုံးပြုတဲ့ ကုန်သည်တစ်ဦးက သူတို့မပါဘဲ စျေးကွက်က လှုပ်ရှားသွားတာကို မြင်လိုက်ရတဲ့အခါ FOMO (fear of missing out) ကို ပိုမိုပြင်းထန်စွာ ခံစားရတတ်ပါတယ်။ 2× လီဗာ့ချ်ထားတဲ့ ရာထူးက သူတို့ စောင့်နေချိန်မှာ 5% လှုပ်ရှားသွားပြီး၊ အဲဒီအတွက် ကုန်သည်က လွတ်သွားတဲ့ အမြတ်က 10% ဖြစ်ပါတယ်။ နောက်ကျပြီး ဝင်ချင်တဲ့ အလိုဆန္ဒက အားကောင်းပါတယ်။

ပုံစံ: ကုန်သည်က လှုပ်ရှားမှုတစ်ခုရဲ့ အထွတ်အထိပ်မှာ လီဗာ့ချ် ရာထူးတစ်ခုထဲကို ဝင်ပြီး ကျန်တာကို ဖမ်းမိဖို့ မျှော်လင့်တတ်ပါတယ်။ အဲဒီရာထူးက ပြန်လှန်သွားပြီး ကုန်သည်က အရှုံးယူလိုက်ရပါတယ်။

ဖြေရှင်းချက်: စောင့်ကြည့်စာရင်း (watchlist) နဲ့ ရေးထားတဲ့ အစီအစဉ်။ ကုန်သည်က ရာထူးတစ်ခုထဲကို ဝင်မယ့် အခြေအနေတွေကို စာဖြင့် ရေးချထားပါတယ်။ ကုန်သည်က မဝင်ခင် အဲဒီအခြေအနေတွေကို ပြည့်မီရပါမယ်။

ရာထူးအရွယ်အစား ထောင်ချောက်

လီဗာ့ချ် (leveraged) ကုန်သည်တစ်ဦးရဲ့ ရာထူးအရွယ်အစားကို စီမံကိန်း (strategy) က မဟုတ်ဘဲ အကောင့်အစုရှယ်ယာ (account equity) က ကန့်သတ်ထားပါတယ်။ 10% ရာထူးအရွယ်အစားနဲ့ လုပ်ချင်တဲ့ ကုန်သည်တစ်ဦးက $50,000 အကောင့်ရှိနေပြီး $100 စတော့တစ်ခုမှာ $5,000 ရာထူးဖွင့်လို့ မရပါဘူး—သူတို့က 50 ရှယ်ယာ လိုအပ်ပါတယ်။ Round-lot ကန့်သတ်ချက်က စီမံကိန်းက ခေါ်ထားတဲ့အတိုင်း မဟုတ်တဲ့ ရာထူးအရွယ်အစားကို တွန်းပို့စေပါတယ်။

လီဗာ့ချ်က round-lot ပြဿနာကို ဖြေရှင်းနိုင်ပါတယ်။ 2× margin သုံးတဲ့ ကုန်သည်တစ်ဦးက $5,000 ငွေနဲ့ $10,000 တန် စတော့ကို ဝယ်နိုင်ပြီး—ရှယ်ယာ 100 ခု ဖြစ်ပါတယ်။ ဒီရာထူးက အကောင့်ရဲ့ 20% ဖြစ်ပြီး 10% မဟုတ်ပါဘူး။

ဖြေရှင်းချက်—စီမံကိန်းနဲ့ round-lot ကန့်သတ်ချက် နှစ်ခုလုံးကို ကိုက်ညီတဲ့ ရာထူးအရွယ်အစား။ ကုန်သည်က fractional shares (Broker ခွင့်ပြုရင်) သုံးရနိုင်ပြီး၊ မတူတဲ့ underlying ကို သုံးရနိုင်သလို၊ ဒါမှမဟုတ် မတူတဲ့ product တစ်ခုကို သုံးရနိုင်ပါတယ်။

ထွက်ခွာမှု စည်းကမ်း

အမြတ်ရနေတဲ့ အနေအထားတစ်ခုရှိနေတဲ့ လီဗာ့ချ် (leveraged) ကုန်သည်တစ်ယောက်က မကြာခဏ အလွန်စောစော ထွက်ခွာတတ်ပါတယ်။ ပုံစံက ဒီလိုပါ—အနေအထားက အမြတ်ပစ်မှတ် (profit target) ကို ရောက်သွားပေမယ့် ကုန်သည်က နောက်ထပ်တစ်ရက် ထပ်ကိုင်ပြီး ပိုမိုရမယ်လို့ မျှော်လင့်ထားတတ်ပါတယ်။ အနေအထားက ပြန်လှန်သွားပြီး ကုန်သည်က ပိုနိမ့်တဲ့ဈေးမှာ ထွက်ခွာလိုက်ရပါတယ်။ လီဗာ့ချ်က အမြတ်ကို တိုးမြှင့်ပေးခဲ့ပေမယ့် ကုန်သည်က အဲဒီထဲက တချို့ကို ပြန်ပေးလိုက်ပါတယ်။

ဖြေရှင်းချက်—ကုန်သွယ်မှုကို စတင်တဲ့အချိန်မှာပဲ အမြတ်ပစ်မှတ်ကို သတ်မှတ်ထားပါ။ ကုန်သည်က ပစ်မှတ်မှာပဲ ထွက်ခွာရမယ်၊ နောက်မကျပါနဲ့။ ဒီစည်းကမ်းက လီဗာ့ချ်က ပေးတဲ့ အမြတ်ကို အပြည့်အဝ ဖမ်းယူနိုင်စေပါတယ်။

အချိန်ကြောင့် ပျက်စီးမှု

လီဗာ့ချ် (leveraged) ကုန်သည်တစ်ဦး၏ ဆုံးရှုံးမှုများကို အချိန်က မကြာခဏ ပိုမိုကြီးထွားစေတတ်သည်။ ကုန်သွယ်မှုနေရာ (position) က ကုန်သည်ဘက်ကို မဆန့်ကျင်ဘဲ ရှိနေသော်လည်း အတိုး (margin)၊ ငွေကြေးထောက်ပံ့မှု (funding) (CFDs) သို့မဟုတ် နေ့စဉ် ပြန်လည်သတ်မှတ်ခြင်း (leveraged ETF) ကြောင့် ငွေဆုံးရှုံးနိုင်သည်။ အမြတ်မရသေးဘဲ အနည်းဆုံး အရှုံးမဖြစ်အောင် (break even) လုပ်ရန် ကုန်သည်သည် ဦးတည်ချက်အလိုက် လှုပ်ရှားမှုတစ်ခု လိုအပ်သည်။

ဖြေရှင်းချက်—ကိုင်ထားသည့်ကာလကို တိုတိုထားပါ။ ၂ ပတ်ကြာ ကိုင်ထားခြင်းက ၂ လကြာ ကိုင်ထားခြင်းထက် ပိုမိုနည်းသော ဆွဲငင်မှု (drag) ရှိသည်။

စိတ်ပညာကို ဘယ်လို စီမံမလဲ

အချိန်ကာလနဲ့ ကုန်သည်တွေ အားလုံးမှာ အလုပ်ဖြစ်ခဲ့တဲ့ စည်းမျဉ်း ၅ ခု—

1. အကောင့်နဲ့ ဆိုင်တဲ့ အနေအထားအရွယ်အစား (position size) ကိုသာ ကြည့်ပါ၊ နည်းဗျူဟာကို မဟုတ်ပါ။ လီဗာ့ချ် ဘယ်လောက်ပဲရှိရှိ၊ အကောင့်ရဲ့ 5% ဖြစ်တဲ့ position တစ်ခုက သေးငယ်တဲ့ position ပါပဲ။
2. ကြိုတင်သတ်မှတ်ထားတဲ့ stop-loss။ stop ကို trade ကိုဖွင့်တဲ့အချိန်မှာ သတ်မှတ်ထားရမယ်၊ သင့်ကို ဆန့်ကျင်ပြီး position က ရွေ့နေတဲ့အချိန်မှာ မဟုတ်ပါ။
3. နေ့စဉ် သို့မဟုတ် အပတ်စဉ် ဆုံးရှုံးမှု ကန့်သတ်ချက်။ တစ်နေ့ သို့မဟုတ် တစ်ပတ်အတွင်း အကောင့်ရဲ့ 5-10% ဆုံးရှုံးသွားပြီးနောက် ကုန်သည်က ရပ်လိုက်ရမယ်။
4. trading journal တစ်ခု။ ကုန်သည်က trade တိုင်းကို မှတ်တမ်းတင်ပါ—entry, exit, position size, အကြောင်းရင်း, ရလဒ်။ journal က ပုံစံတွေကို ဖော်ထုတ်ပေးပါတယ်။
5. ကြီးမားတဲ့ ဆုံးရှုံးမှု သို့မဟုတ် အမြတ်ပြီးနောက် အနားယူခြင်း။ အကောင့်က 20%+ (ဘယ်ဘက်သို့မဟုတ် ညာဘက်) ရွေ့သွားပြီးနောက် ကုန်သည်က 1-2 ပတ် အနားယူပါတယ်။

အမေးအဖြေများ

လီဗာ့ချ် (Leverage) က ကုန်သည်တွေကို ပိုအောင်မြင်စေသလား?

မဟုတ်ပါ။ လေ့လာမှုများက အမြဲတမ်းတည်ငြိမ်စွာ ပြသထားတာက လီဗာ့ချ် အသုံးပြုတဲ့ လက်လီကုန်သည်အများစုက ငွေဆုံးရှုံးကြပါတယ်။ လီဗာ့ချ်က အနိုင်ရမှုနဲ့ အရှုံးနှစ်ခုလုံးကို ပိုမိုကြီးမားစေပါတယ်။ အားသာချက် (edge) မရှိတဲ့ ကုန်သည်တွေအတွက်တော့ လီဗာ့ချ်က အရှုံးတွေကို ပိုမြန်မြန်နဲ့ ပိုမိုပြင်းထန်စွာ ဖြစ်စေသလိုသာ ဖြစ်ပါတယ်။

ငါ over-leveraging လုပ်နေပြီလားဆိုတာ ဘယ်လိုသိမလဲ?

ရိုးရှင်းတဲ့ စမ်းသပ်ချက်တစ်ခုရှိပါတယ်—ငွေသားနဲ့ဆိုရင်လည်း အတူတူပဲ ဒီရာထူးကိုယူမလား? အဖြေက “မယူဘူး” ဆိုရင် leverage က အလွန်များနေပါတယ်။ leverage သုံးနေသည်ဖြစ်စေ မသုံးနေသည်ဖြစ်စေ၊ အကောင့်နဲ့ယှဉ်တဲ့အခါ ရာထူးအရွယ်အစား (position size) က တူညီသင့်ပါတယ်။

အစပြုသူအတွက် အကောင်းဆုံး လီဗာ့ချ်က ဘာလဲ?

မရှိပါ။ အစပြုသူတွေက ငွေသား (cash) နေရာချထားမှုတွေကိုသာ အရင်ဆုံး လုပ်သင့်ပါတယ်—တည်ငြိမ်ပြီး စဉ်ဆက်မပြတ် အမြတ်ရရှိတဲ့ မှတ်တမ်းတစ်ခု ရှိလာတဲ့အထိပါ။ လီဗာ့ချ်ကို နောက်မှသာ ထည့်နိုင်ပြီး အကောင့်ရဲ့ အပိုင်းငယ်လေးနဲ့သာ စတင်ပါ။

အကြွေးတိုး (leveraged) နဲ့ ဖြစ်တဲ့ ဆုံးရှုံးမှုကနေ ဘယ်လို ပြန်လည်ရယူမလဲ?

ဂဏန်းတွက်ချက်မှုက ကြမ်းတမ်းပါတယ်။ 50% ဆုံးရှုံးသွားရင် ပြန်လည်ရယူဖို့ 100% အမြတ်လိုပါတယ်။ အကောင်းဆုံးနည်းလမ်းကတော့ ခဏနားပြီး၊ ရာထူးအရွယ်အစားတွေကို လျှော့ချကာ အကောင့်ကို ဖြည်းဖြည်းချင်း ပြန်တည်ဆောက်တာပါ။ စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ ပြန်လည်ကောင်းမွန်လာမှုက ငွေကြေးပိုင်းဆိုင်ရာ ပြန်လည်ကောင်းမွန်လာမှုထက် ပိုခက်ခဲပါတယ်။

ဆက်စပ်အရင်းအမြစ်များ

• Brokerage Fees → Margin Rates Comparison
• Beginner Guides → What Is Margin Trading
• Best Stock Brokers

စတင်ရန်နေရာ

သင်၏ စတော့အရောင်းအဝယ်တွင် leverage ကို အသုံးပြုချင်ပါက လက်တွေ့ကျတဲ့ ပထမဆုံးအဆင့်က အရောင်းအဝယ်မလုပ်ခင်မှာပဲ ရှင်းလင်းတဲ့ position size ကန့်သတ်ချက်များ၊ stop-loss များ၊ နေ့စဉ်/အပတ်စဉ် ဆုံးရှုံးမှု ကန့်သတ်ချက်များကို သတ်မှတ်ထားရန် ဖြစ်ပါတယ်။ leveraged products များကို transparent risk management tools များနဲ့ ပေးတဲ့ လက်ရှိ platform စာရင်းအတွက် ကျွန်ုပ်တို့၏ broker table ကို ကြည့်ပါ။