ဤအချက်အလက်သည် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုဆိုင်ရာ အကြံဉာဏ်မဟုတ်ပါ။ ပေးထားသော အချက်အလက်များသည် သင်ကြားရေးနှင့် သတင်းအချက်အလက်ဆိုင်ရာ ရည်ရွယ်ချက်များအတွက်သာဖြစ်ပြီး မည်သည့်ဘဏ္ဍာရေးထုတ်ကုန်ကို ဝယ်ရန် သို့မဟုတ် ရောင်းရန် အကြံပြုချက်အဖြစ် မယူဆရပါ။
စတော့ခ် အရောင်းအဝယ်မှာ လီဗာ့ချ် (Leverage) က အနိုင်ရမှုနဲ့ အရှုံးနှစ်ခုလုံးကို ပိုမိုကြီးမားစေပါတယ်။ စဉ်းစားရမယ့် မှန်ကန်တဲ့နည်းလမ်းကတော့ အရောင်းအဝယ်ရဲ့ notional size (အမည်ခံတန်ဖိုး) ကိုမဟုတ်ဘဲ သင့်အကောင့်နဲ့ ဆိုင်တဲ့ position sizing ကို အခြေခံဖို့ပါ။ $50,000 အကောင့်ထဲမှာ $5,000 position တစ်ခုက အကောင့်ရဲ့ 10% ဖြစ်ပါတယ်—ငွေသား (cash) position ဖြစ်ဖြစ်၊ 2:1 margined position ဖြစ်ဖြစ် မပြောင်းလဲပါဘူး။
အန္တရာယ်ကတော့ margined position ကို cash position လိုပဲ သဘောထားခြင်းပါ။ ဥပမာ—ငွေသား $5,000 နဲ့ စတော့ $10,000 ကို ဝယ်တဲ့ trader တစ်ယောက်က 2:1 leveraged position ကို လုပ်နေပါတယ်။ စတော့က 20% ကျသွားရင် အရှုံးက $2,000 ဖြစ်ပြီး—အဲဒါက cash ရဲ့ 40% ပါ။ လီဗာ့ချ်က အကောင့်အပေါ်မှာ ရာခိုင်နှုန်းအရှုံးကို ပိုမိုတိုးမြှင့်လိုက်တာပါ။
ဒီနေရာမှာ ရည်ရွယ်ချက်ကတော့ စတော့ခ် အရောင်းအဝယ်မှာ လီဗာ့ချ်ကို စီမံခန့်ခွဲဖို့ လက်တွေ့ကျတဲ့ မူဘောင်တစ်ခု ပေးဖို့ပါ—ဘယ်အချိန်မှာ သုံးမလဲ၊ ဘယ်လောက်အထိ သုံးမလဲ၊ ဘယ်အချိန်မှာတော့ နောက်ဆုတ် (back off) လုပ်ရမလဲ။
လီဗာ့ချ်ညီမျှခြင်း
အခြေခံဖော်မြူလာ—
Effective leverage = (Position notional) / (Account equity)
အကောင့် $50,000 ရှိပြီး စတော့များတွင် $25,000 (margin မသုံးဘဲ) ထည့်ထားပါက effective leverage သည် 0.5× ဖြစ်သည်။ အလားတူ အကောင့်တွင် စတော့များ $50,000 ထည့်ထားပြီး $25,000 margin ကို အသုံးပြုပါက effective leverage သည် 1× ဖြစ်သည်။ အလားတူ အကောင့်တွင် စတော့များ $100,000 ထည့်ထားပြီး $75,000 margin ကို အသုံးပြုပါက effective leverage သည် 2× ဖြစ်သည်။
အကောင့် equity သည် အမှန်တကယ် denominator ဖြစ်သည်။ position ၏ notional တန်ဖိုးသည် အမှန်တကယ် numerator ဖြစ်သည်။ အချိုးက အကောင့်သည် ထို position နှင့် မည်မျှထိတွေ့နေသည်ကို ပြောပြသည်။
အဘယ်ကြောင့် ကုန်သည်များသည် လွန်ကဲသော leverage ကိုသုံးကြသနည်း
အများအားဖြင့် ပုံစံ ၃ မျိုးရှိသည်—
- Margin ရနိုင်လို့ သုံးလိုက်တာ။ Broker များက စည်းမျဉ်းအကန့်အသတ်အထိ margin ပေးကြသည် (အမေရိကန်တွင် စတော့အများစုအတွက် 2×)။ ရနိုင်တဲ့ margin ကို tool တစ်ခုအဖြစ်မဟုတ်ဘဲ ပစ်မှတ်တစ်ခုလို သတ်မှတ်တတ်ကြသည်။ ကုန်သည်က margin အပြည့်သုံးတတ်သည်—ဗျူဟာက လိုအပ်လို့မဟုတ်ဘဲ “ရှိလို့” သုံးတာကြောင့်ဖြစ်သည်။
- အာရုံစိုက်ထားမှုက ယုံကြည်မှုလို ထင်ရတယ်။ အလုပ်ကိုလုပ်ပြီး စတော့တစ်ခုကို ကြိုက်တဲ့ ကုန်သည်တစ်ယောက်က အကောင့်ရဲ့ 30-40% ကို အဲဒီစတော့ထဲထည့်တတ်သည်။ 2× margin နဲ့ဆိုရင် အကောင့်ရဲ့ 60-80% အထိ ဖြစ်သွားတတ်သည်။ အာရုံစိုက်ထားမှုက ခိုင်မာတဲ့ position လိုခံစားရပေမယ့် တကယ်တော့ နာမည်တစ်ခုတည်းအပေါ် လွန်ကဲတဲ့ leverage လောင်းကြေးတစ်ခုပါ။
- Mark-to-market က ထွက်ခွာရန် အချက်မပေးဘူး။ leverage ပါတဲ့ position တစ်ခုမှာ 50% drawdown ဖြစ်တာက margin call ကို မဖြစ်စေချင်မှဖြစ်စေတတ်သည် (broker ရဲ့ maintenance margin က position value ရဲ့ 25-30% ဖြစ်တတ်သည်)။ ကုန်သည်က position ကို ဆက်စီးပြီး ပြန်ကောင်းလာမယ်လို့ မျှော်လင့်တတ်သည်။
အကျိုးဆက်က များသောအားဖြင့် အဆိုးဆုံးအချိန်မှာ margin call ဖြစ်လာတတ်သည်—အလွန်လှုပ်ရှားတဲ့ စျေးကွက်တစ်ခုမှာ position ကို အဆိုးဆုံးစျေးနဲ့ force-closed လုပ်ခံရတဲ့အချိန်ပဲ။
အမြှောက်အတိုး (leverage) ပါဝင်သော ရာထူးအရွယ်အစား သတ်မှတ်ခြင်း
အမြှောက်အတိုးပါဝင်သော ရာထူးကို မှန်ကန်စွာ အရွယ်အစားသတ်မှတ်ရန်ဆိုသည်မှာ ငွေသား (cash) ရာထူးကို အရွယ်အစားသတ်မှတ်သလိုပင် ဖြစ်သည်—ကုန်သွယ်မှုအတွင်း သင်ဆုံးရှုံးနိုင်မည့် အကောင့်၏ ရာခိုင်နှုန်းကို ဆုံးဖြတ်ပြီး၊ အဆိုးဆုံးအခြေအနေ (worst-case) ဆုံးရှုံးမှုသည် ထိုရာခိုင်နှုန်းနှင့် တူညီအောင် ရာထူးအရွယ်အစားကို တွက်ချက်ပါ။
ဥပမာ—$50,000 အကောင့်၊ ကုန်သွယ်မှုတစ်ကြိမ်လျှင် 2% အန္တရာယ် (risk) ($1,000)၊ $100 စတော့ကို 10% stop-loss နဲ့ ဝယ်ခြင်း—
- ရှယ်ယာအရေအတွက် (Position size in shares): $1,000 / ($100 × 0.10) = 100 ရှယ်ယာ
- ရာထူး notional: $10,000
- အကောင့်ရာခိုင်နှုန်း: 20% ($10,000 / $50,000)
သင် 2× margin သုံးပါက စတော့ $10,000 ဝယ်ရန် ငွေသား $5,000 သာ လိုသည်။ ရာထူးအရွယ်အစားကတော့ အတူတူပင်—100 ရှယ်ယာ။ အမြှောက်အတိုး (leverage) ကို ရာထူးအတွင်းမှာ တည်ဆောက်ထားပြီး အရွယ်အစားကို မပြောင်းလဲပါ။
အမှားက—ရာထူးကို $5,000 (ငွေသား) လို့ ထင်ပြီး $10,000 (notional) မဟုတ်ဘူးလို့ တွေးခြင်းပဲ ဖြစ်သည်။ ရာထူးကို ဘယ်လို ငွေကြေးထောက်ပံ့ထားသည်ဖြစ်စေ အန္တရာယ် (risk) က တူညီနေပါသည်။
အမြှောက်ကိန်းမျဉ်း (leverage curve)
အကောင့်အမြှောက်ကိန်း (account leverage) သည် အန္တရာယ်အပေါ် သက်ရောက်မှုကို မျဉ်းမညီ (non-linear) ပုံစံဖြင့် ဖြစ်စေသည်—
| အကောင့်အမြှောက်ကိန်း | 50% ဆုတ်ယုတ်မှု (drawdown) ဖြစ်ရန် လိုအပ်သော ရာထူးလှုပ်ရှားမှု |
|---|---|
| 0.5× (ငွေသားအကောင့်) | စတော့သည် 100% ကျရမည် (မဖြစ်နိုင်) |
| 1× (margin မရှိ) | စတော့သည် 50% ကျရမည် |
| 2× (US Reg-T margin အပြည့်) | စတော့သည် 25% ကျရမည် |
| 3× (portfolio margin) | စတော့သည် ~17% ကျရမည် |
| 5× (နေ့တွင်းသာ) | စတော့သည် 10% ကျရမည် |
ပုံစံမှာ ဂျီဩမေတြီ (geometric) ဖြစ်သည်။ 2× အမြှောက်ကိန်းသည် 50% ဆုတ်ယုတ်မှုကို ဖြစ်နိုင်ခြေ နှစ်ဆတိုးစေသည်။ 5× အမြှောက်ကိန်းသည် ဖြစ်နိုင်ခြေ ငါးဆတိုးစေသည်။
အရောင်းအဝယ်ကို ဘယ်လိုစဉ်းစားမလဲ
ရိုးရှင်းတဲ့ စမ်းသပ်မှုတစ်ခု—ငွေသား 100% နဲ့ပဲ အတူတူ အရောင်းအဝယ်ကို လုပ်မလားဆိုတာပါ။ အဖြေက “ဟုတ်” ဆိုရင် 2× leverage က အရောင်းအဝယ်ကို လုပ်ဖို့ ပိုမိုထိရောက်တဲ့ (capital-efficient) နည်းလမ်းတစ်ခုသာ ဖြစ်ပါတယ်။ အန္တရာယ်ကတော့ အတူတူပါပဲ။ အဖြေက “မဟုတ်” ဆိုရင်တော့ 2× leverage ကို အသုံးပြုခြင်းက ငွေသားနဲ့ သင်ယူမယ့်အန္တရာယ်ထက် ပိုများတဲ့ အန္တရာယ်ကို ယူတာပါ။ ဒီနေရာမှာ leverage က ကိရိယာတစ်ခု မဟုတ်ပါ—အဲဒါက စိတ်ဆွဲဆောင်မှု (temptation) တစ်ခုပါ။
လက်တွေ့ကျသော စည်းမျဉ်းများ
အချိန်ကာလနှင့် ကုန်သည်များအကြားမှာ ဆက်လက်တည်မြဲနေခဲ့တဲ့ စည်းမျဉ်း ၅ ခု—
- အကောင့်ထဲက တစ်ခုတည်းသော ရာထူး (position) ကို 20-25% ထက် မကျော်စေပါနဲ့။ ဒါက ငွေသား (cash) နဲ့ margin ပါဝင်တဲ့ ရာထူးတွေ နှစ်မျိုးလုံးကို သက်ရောက်ပါတယ်။ 20-25% က concentration limit ဖြစ်ပြီး leverage limit မဟုတ်ပါ။
- အများစုသော နည်းဗျူဟာများအတွက် စုစုပေါင်း အကောင့် leverage ကို 1.5× အောက်မှာ ထားပါ။ ခြွင်းချက်တွေကတော့ hedged strategies (အချင်းချင်း ထိန်းညှိတဲ့ long-short portfolio) နဲ့ intraday strategies (နေ့ကုန်မှာ ပိတ်ပြီးသား) တွေပါ။
- leverage ပါတဲ့ ရာထူးတွေအတွက် stop-loss မဖြစ်မနေ ထားရပါမယ်။ သင်မှားသွားရင် leverage က ဆုံးရှုံးမှုကို ပိုကြီးစေပါတယ်။ stop-loss က ဆုံးရှုံးမှုကို သိထားနိုင်တဲ့ ပမာဏအထိ ကန့်သတ်ပေးပါတယ်။
- ဆုံးရှုံးနေတဲ့ leverage ပါတဲ့ ရာထူးကို ထပ်မတိုးပါနဲ့။ leverage ပါတဲ့ ရာထူးကို “averaging down” လုပ်တာက margin call ဖြစ်နိုင်ခြေ အမြန်ဆုံးနည်းလမ်းတွေထဲက တစ်ခုပါ။ ထပ်တိုးတိုင်း ဆုံးရှုံးမှုအရွယ်အစားက ကြီးလာပါတယ်။
- အောင်မြင်တဲ့ ဆက်တိုက်ကာလ (winning streak) ပြီးနောက် leverage ကို လျှော့ပါ။ ပုံစံက ဒီလိုပါ—ကုန်သည်တစ်ယောက်က သုံးလပတ်တစ်ခုမှာ 30% ရတယ်၊ ယုံကြည်မှုတက်လာပြီး ရာထူးအရွယ်အစားတွေကို တိုးတယ်၊ နောက်သုံးလပတ်မှာတော့ ပျက်စီးသွားတတ်တယ်။ ဖြေရှင်းချက်က စက်ပိုင်းဆိုင်ရာ (mechanical) ပါ—ဆုံးရှုံးမှုတွေပြီးမှသာမဟုတ်ဘဲ အမြတ်ရပြီးနောက်မှာ ရာထူးအရွယ်အစားတွေကို လျှော့ပါ။
ဘယ်လို အကဲဖြတ်မလဲ
လီဗာ့ချ်ကို ဘယ်လောက်သုံးမလဲ ဆုံးဖြတ်တဲ့အခါ မေးပါ—
- ဒီနေရာချထားမှုအတွက် အဆိုးဆုံး ဆုံးရှုံးမှုက ဘယ်လောက်လဲ? (အဖြေက အကောင့်ရဲ့ 5% ထက်ပိုရင်၊ နေရာချထားမှုအရွယ်အစားကို လျှော့ပါ။)
- အခြားနေရာချထားမှုတွေနဲ့ ဆက်စပ်မှု (correlation) က ဘယ်လိုလဲ? (တူညီတဲ့ စက်မှုကဏ္ဍထဲမှာ လီဗာ့ချ်ပါတဲ့ နေရာချထားမှု 3 ခုရှိရင်၊ တစ်ခုချင်းစီရဲ့ လီဗာ့ချ်က အကြံပြုသလိုထက် အကျိုးသက်ရောက်လီဗာ့ချ်က ပိုမြင့်ပါတယ်။)
- ဒီနေရာချထားမှုရဲ့ လိုက်လျောမှု (liquidity) က ဘယ်လိုလဲ? (လိုက်လျောမှုနည်းတဲ့နေရာချထားမှုတွေကို မှန်ကန်တဲ့စျေးနှုန်းနဲ့ ထွက်ဖို့ ခက်ပါတယ်။ လီဗာ့ချ်က ထွက်ခွာကုန်ကျစရိတ်ကို ပိုမိုတိုးစေပါတယ်။)
- ဒီနေရာချထားမှုရဲ့ မတည်ငြိမ်မှု (volatility) က ဘယ်လိုလဲ?
အမေးအဖြေများ
စတော့အရောင်းအဝယ်မှာ လုံခြုံတဲ့ လီဗာ့ချ် (leverage) အဆင့်က ဘယ်လောက်လဲ?
လက်လီရင်းနှီးမြှုပ်နှံသူအများစုအတွက် 1× မှ 1.5× က မှန်ကန်တဲ့ အကွာအဝေးဖြစ်ပါတယ်။ ခြွင်းချက်တွေကတော့ hedged strategies နဲ့ intraday strategies တွေပါ။ လီဗာ့ချ်ပိုမြင့်တာကို သတ်မှတ်ထားတဲ့ အန္တရာယ်စီမံခန့်ခွဲမှု စည်းမျဉ်းတွေရှိတဲ့ ကျွမ်းကျင်တဲ့ trader တွေအတွက် သင့်တော်ပါတယ်—buy-and-hold ရင်းနှီးမြှုပ်နှံသူတွေအတွက်တော့ မဟုတ်ပါဘူး။
အမြတ်ရရှိရန် leverage က ကျွန်တော့်ဘက်မှာ အလုပ်လုပ်နိုင်မလား?
ဟုတ်ပါတယ်၊ ဒါပေမယ့် အပြန်အလှန်တူညီတဲ့ပုံစံနဲ့ပါ။ 2× leverage သုံးထားတဲ့ ရာထူးတစ်ခုက 20% အမြတ်ရရင် margin interest မတိုင်ခင်မှာပဲ အကောင့်အဆင့် ပြန်အမ်းငွေကို 40% အထိ နှစ်ဆတိုးစေပါတယ်။ အလားတူပဲ အဲဒီရပ်တည်ချက်က 20% ဆုံးရှုံးသွားရင် အကောင့်ကို 40% အထိ လျော့စေပါတယ်။
လီဗာ့ချ် (leverage) နဲ့ ကွန်ဆန်ထရေးရှင်း (concentration) အကြား ဘာကွာခြားလဲ?
ကွန်ဆန်ထရေးရှင်းဆိုတာ အကောင့်ထဲက ဘယ်လောက်ကို တစ်ခုတည်းသော ပိုဇီရှင်းတစ်ခုထဲမှာ ထည့်ထားသလဲဆိုတာပါ။ လီဗာ့ချ်ဆိုတာတော့ ပိုဇီရှင်းကို ဘယ်လောက်အထိ အကြွေး (debt) နဲ့ ငွေကြေးထောက်ပံ့ထားသလဲဆိုတာပါ။ ငွေသား (cash) ထဲမှာ 50% ကွန်ဆန်ထရေးရှင်းရှိတာက၊ အကောင့် exposure အရ 2× လီဗာ့ချ်နဲ့ 50% ကွန်ဆန်ထရေးရှင်းရှိတာနဲ့ အတူတူပါပဲ။ လီဗာ့ချ်က ကွန်ဆန်ထရေးရှင်းကို မပြောင်းလဲပါဘူး၊ ငွေကြေးထောက်ပံ့ပုံ (financing) ကိုပဲ ပြောင်းလဲစေပါတယ်။
အကောင်းဆုံး အကြံအစည်တွေကို ပိုပြီး ရင်းနှီးမြှုပ်နှံဖို့ margin ကို သုံးသင့်လား?
Margin က အာရုံစိုက်မှု (concentration) ကို ပိုမိုတိုးမြှင့်ပေးပါတယ်။ သင့်အကောင်းဆုံး အကြံအစည်က အကောင့်ရဲ့ 20% ဖြစ်နေမယ်ဆိုရင်၊ leverage က အဲဒါကို အကောင့်ရဲ့ 40% အထိ ဖြစ်စေနိုင်ပေမယ့် အန္တရာယ်လည်း နှစ်ဆတိုးလာပါတယ်။ လက်လီကုန်သည်အများစုအတွက်တော့ အကောင်းဆုံးအဖြေက ရာထူးအရွယ်အစားကို ငွေသား (cash) နဲ့ထားပြီး အာရုံစိုက်မှုကို တိုးချဲ့ဖို့ leverage ကို မသုံးတာပါ။
ဆက်စပ်အရင်းအမြစ်များ
ဘယ်မှာစတင်မလဲ
သင်သည် စတော့အရောင်းအဝယ်တွင် leverage ကို အသုံးပြုချင်ပါက၊ လက်တွေ့ကျတဲ့ ပထမဆုံးခြေလှမ်းမှာ အရောင်းအကောင့်အဆင့်နှင့် ရာထူးအဆင့် (position-level) leverage အတွက် ရှင်းလင်းတိကျတဲ့ ကန့်သတ်ချက်များကို သတ်မှတ်ပြီးမှသာ အရောင်းအဝယ်ကို လုပ်ပါ။ လက်ရှိ margin-friendly ပလက်ဖောင်းများစာရင်းအတွက် ကျွန်ုပ်တို့၏ broker table ကို ကြည့်ပါ။