ဤအချက်အလက်သည် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုဆိုင်ရာ အကြံဉာဏ်မဟုတ်ပါ။ ပေးထားသော အချက်အလက်များသည် သင်ကြားရေးနှင့် သတင်းအချက်အလက်ဆိုင်ရာ ရည်ရွယ်ချက်များအတွက်သာဖြစ်ပြီး မည်သည့်ဘဏ္ဍာရေးထုတ်ကုန်ကို ဝယ်ရန် သို့မဟုတ် ရောင်းရန် အကြံပြုချက်အဖြစ် မယူဆရပါ။
လီဗာ့ချ် (Leverage) ကို တစ်ခါတစ်ရံ “multiplier effect” လို့လည်း ခေါ်ပြီး ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုတစ်ခု၏ ဖြစ်နိုင်ချေရှိသော အမြတ်ကို တိုးမြှင့်ရန် ချေးယူထားသော ငွေကြေးကို အသုံးပြုခြင်း ဖြစ်သည်။ ကုန်သည်က ရာထူးတန်ဖိုး၏ အပိုင်းတစ်ပိုင်းကို ထည့်ပေးပြီး ကျန်ကို Broker က ချေးပေးသည်။ အခြေခံစတော့ (underlying stock) မှာ ၁ ရာခိုင်နှုန်း လှုပ်ရှားမှု ဖြစ်သွားပါက ၅:၁ လီဗာ့ချ် (leveraged) ရာထူးတွင် ၅ ရာခိုင်နှုန်း လှုပ်ရှားမှု ဖြစ်လာပြီး၊ ၁ ရာခိုင်နှုန်း လှုပ်ရှားမှု ဖြစ်သွားပါက ၂၀:၁ လီဗာ့ချ် ရာထူးတွင် ၂၀ ရာခိုင်နှုန်း လှုပ်ရှားမှု ဖြစ်လာသည်။ အလားတူ multiplier သည် ဘက်နှစ်ဘက်စလုံးတွင် အတူတူ အလုပ်လုပ်ပြီး တူညီသော multiplier က ဆုံးရှုံးမှုများကိုလည်း ပိုမိုကြီးမားစေသည်။
မြှောက်ကိန်း၏ လုပ်ဆောင်ပုံ
မြှောက်ကိန်း (multiplier) ဆိုသည်မှာ ရာထူးအရွယ်အစား (position size) နှင့် အာမခံငွေ (margin) အကြား အချိုးဖြစ်သည်။ 5:1 leverage ဆိုသည်မှာ ရာထူးအရွယ်အစားသည် အာမခံငွေ၏ ငါးဆ ဖြစ်သည်ဟု ဆိုလိုသည်။ အကောင့်ထဲတွင် ယူရို 10,000 ရှိပြီး 5:1 leverage ကို အသုံးပြုသော ကုန်သည်သည် ယူရို 50,000 ရာထူးကို ထိန်းချုပ်နိုင်သည်။ ယူရို 50,000 ရာထူးအပေါ် 1 ရာခိုင်နှုန်း လှုပ်ရှားမှုသည် ယူရို 500 ဖြစ်ပြီး၊ ယင်းသည် ယူရို 10,000 အာမခံငွေ၏ 5 ရာခိုင်နှုန်းနှင့် ညီမျှသည်။
အာမခံငွေ (margin) ဆိုသည်မှာ ရာထူးကို ဖွင့်ရန် Broker က တောင်းဆိုသည့် အပ်ငွေဖြစ်ပြီး အာမခံငွေသည် အခကြေးငွေ (fee) မဟုတ်ပါ။ အာမခံငွေကို Broker က အာမခံအဖြစ် ထိန်းထားပြီး ရာထူးကို ပိတ်လိုက်သည့်အခါ အာမခံငွေကို ပြန်လွှတ်ပေးသည်။ ညအိပ်ပြီး ရာထူးကို ဆက်ကိုင်ထားသော ကုန်သည်သည် ချေးယူထားသည့် ပမာဏအပေါ် ငွေကြေးထောက်ပံ့မှု (financing) အခကြေးငွေကို ပေးရပြီး၊ ထို financing charge သည် တစ်နှစ်လျှင် ရာထူးတန်ဖိုး၏ ရာခိုင်နှုန်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။
margin call ဖြစ်ပေါ်လာသည်မှာ ရာထူးသည် ကုန်သည်ဘက်ကို ဆန့်ကျင်ပြီး အကောင့်၏ equity သည် maintenance margin အောက်သို့ ကျသွားသည့်အခါ ဖြစ်သည်။ Broker က margin call ပို့ပြီး ရာထူးကို ဆက်ဖွင့်ထားနိုင်ရန် ကုန်သည်သည် ထပ်ဆောင်းရန်ပုံငွေများ အပ်နှံရမည်။ ထိုရန်ပုံငွေများကို မအပ်နှံသော ကုန်သည်၏ ရာထူးကို Broker က liquidate လုပ်မည် ဖြစ်သည်။
မည်သည့်နေရာတွင် multiplier သက်ရောက်သလဲ
multiplier သည် CFDs, futures, options များအတွက် သက်ရောက်ပါသည်။ CFDs များကို မူလအတိုင်း leverage လုပ်ထားပြီး broker က အခြေခံပိုင်ဆိုင်မှု (underlying asset) နှင့် regulator ၏ စည်းမျဉ်းများအပေါ်မူတည်၍ leverage ကို သတ်မှတ်သည်။ Futures များကို margin system မှတစ်ဆင့် leverage လုပ်ထားပြီး leverage သည် စာချုပ်နှင့် exchange ပေါ်မူတည်သည်။ Options များကို premium မှတစ်ဆင့် leverage လုပ်ထားပြီး premium သည် underlying price နှင့် နှိုင်းယှဉ်လျှင် သေးငယ်လေလေ leverage အမြင့်ဆုံးဖြစ်သည်။
multiplier သည် တိုက်ရိုက် စတော့ဝယ်ယူမှုများအတွက် မသက်ရောက်ပါ။ ဥပမာအားဖြင့် ငွေသား €10,000 နဲ့ စတော့တစ်ခု၏ €50,000 ကို ဝယ်မယ်ဆိုရင် trader က €50,000 ကို အပြည့်အဝ ထောက်ပံ့ရန်လိုပြီး broker က ကွာခြားချက်ကို မချေးပေးပါ။ တိုက်ရိုက် စတော့ဝယ်ယူမှုများအတွက် leverage လိုချင်တဲ့ trader က margin account ကို အသုံးပြုနိုင်ပြီး broker က ဝယ်ယူမှုစျေးနှုန်း၏ အချို့ကို ချေးပေးသည်။
အရွယ်အစားသတ်မှတ်ခြင်းအတွက် လက်တွေ့ကျသော စည်းမျဉ်းများ
ပထမဆုံး စည်းမျဉ်းကတော့ ရရှိနိုင်တဲ့ margin အပေါ်မူတည်ပြီး အရွယ်အစားသတ်မှတ်တာမဟုတ်ဘဲ အန္တရာယ် (risk) အပေါ်မူတည်ပြီး သတ်မှတ်ရမယ်ဆိုတာပါ။ တစ်ကြိမ်တည်းသော အရောင်းအဝယ်မှာ အကောင့်ရဲ့ 1% ကို အန္တရာယ်ဖြစ်စေမယ်ဆိုတဲ့ trader က entry မှာ 1% နဲ့ ကိုက်ညီတဲ့ stop-loss ကိုထားလိုက်ရင် အကောင့်အပေါ် 1% ဆုံးရှုံးမှု ဖြစ်စေမယ့်အရွယ်အစားနဲ့ position ကို သတ်မှတ်ရမယ်။ 10:1 leverage ကိုသုံးပြီး တစ်ကြိမ်တည်းသော အရောင်းအဝယ်မှာ အကောင့်ရဲ့ 10% ကိုသုံးနေတဲ့ trader ကတော့ 10% အပြောင်းအလဲတစ်ခုအပေါ်မှာ အကောင့်တစ်ခုလုံးကို အန္တရာယ်ဖြစ်စေနေတာပါ။
ဒုတိယ စည်းမျဉ်းကတော့ stop-loss ကို အသုံးပြုရမယ်ဆိုတာပါ။ stop-loss က ဆုံးရှုံးမှုကို ကန့်သတ်ပေးပြီး leveraged position ရဲ့ အန္တရာယ်ကို စီမံခန့်ခွဲရာမှာ trader ရဲ့ အဓိက tool ဖြစ်ပါတယ်။ stop-loss ကို trader ရဲ့ အန္တရာယ်ခံနိုင်ရည် (risk tolerance) နဲ့ ကိုက်ညီတဲ့ အဆင့်မှာထားရမယ်၊ ပြီးတော့ stop-loss ကို trader ကို ဆန့်ကျင်တဲ့ဘက်ကို မရွှေ့သင့်ပါဘူး။
တတိယ စည်းမျဉ်းကတော့ margin level ကို စောင့်ကြည့်ရမယ်ဆိုတာပါ။ trader က margin level ကို ပုံမှန်စစ်ဆေးရမယ်၊ margin level ကို Broker ရဲ့ minimum ထက်အောက်မကျအောင် ထိန်းထားရမယ်။ အများအပြားသော position တွေကို ကိုင်ထားတဲ့ trader က margin requirements တွေကို ပေါင်းထည့်ရမယ်၊ ပြီးတော့ မကောင်းတဲ့အပြောင်းအလဲတွေ (adverse moves) အတွက် buffer တစ်ခုကို ထားရှိရမယ်။
မြှောက်ကိန်း၏ အန္တရာယ်များ
ပထမဆုံး အန္တရာယ်မှာ ဆုံးရှုံးမှုကို ပိုမိုကြီးမားစေခြင်း ဖြစ်သည်။ 5:1 အနေအထားတစ်ခုတွင် 5 ရာခိုင်နှုန်း အမြတ်ရစေသည့် လီဗာ့ချ်သည် 5 ရာခိုင်နှုန်း ဆုံးရှုံးမှုကိုလည်း ဖြစ်စေနိုင်ပြီး၊ ဖြန့်ကျက်မှု (spread)၊ ကော်မရှင် (commission) နှင့် ငွေကြေးထောက်ပံ့မှု (financing charge) တို့ကြောင့် ဆုံးရှုံးမှုသည် အမြတ်ထက် ပိုကြီးနိုင်သည်။ လီဗာ့ချ်မြင့်ကို အသုံးပြုသော ကုန်သည်တစ်ဦးသည် တစ်ကြိမ်တည်းသော အရောင်းအဝယ်တွင် အပ်နှံထားသည့် ငွေအားလုံးကို ဆုံးရှုံးနိုင်သည်။
ဒုတိယ အန္တရာယ်မှာ margin call ဖြစ်သည်။ margin call သည် မည်သည့်အချိန်မဆို ဖြစ်နိုင်ပြီး Broker က နာရီအနည်းငယ်အတွင်း ထပ်မံရန်ပုံငွေ တောင်းဆိုနိုင်သည်။ ထပ်မံရန်ပုံငွေ မရှိသော ကုန်သည်၏ အနေအထားကို အဆိုးဆုံးဖြစ်နိုင်သည့် အချိန်တွင် အရောင်းအဝယ်ပိတ် (liquidated) လုပ်လိုက်ပြီး ကုန်သည်က ဆုံးရှုံးမှုကို အသိအမှတ်ပြုရမည်ဖြစ်သည်။
တတိယ အန္တရာယ်မှာ over-trading ဖြစ်သည်။ လီဗာ့ချ်သည် အနေအထားများကို ပိုမိုဆွဲဆောင်မှုရှိသလို ထင်ရစေပြီး ကုန်သည်သည် မိမိ၏ အန္တရာယ်ခံနိုင်ရည် (risk tolerance) က ခွင့်ပြုထားသည်ထက် ပိုကြီးသော အနေအထားများကို ယူရန် စိတ်လှုပ်ရှားနိုင်သည်။ ကုန်သည်သည် အနေအထားကို မဖွင့်မီ အန္တရာယ်ဆိုင်ရာ စည်းမျဉ်းများကို သတ်မှတ်ပြီး စည်းမျဉ်းများအတိုင်း တိတိကျကျ လိုက်နာသင့်သည်။
မultiplier effect နဲ့ပတ်သက်တဲ့ အမေးများသောမေးခွန်းများ
အများဆုံးရနိုင်တဲ့ လီဗာ့ချ် (leverage) ကဘာလဲ? အများဆုံးလီဗာ့ချ်က စည်းမျဉ်းထိန်းချုပ်သူနဲ့ Broker ပေါ်မူတည်ပါတယ်။ ဥရောပသမဂ္ဂ (European Union) အတွင်းမှာ လက်လီဖောက်သည်တွေအတွက် အဓိက forex အတွဲများမှာ အများဆုံး 1:30 နဲ့ စတော့တွေမှာ 1:5 ဖြစ်ပါတယ်။ Off-shore Broker တွေက လီဗာ့ချ်ပိုမြင့်ပေးနိုင်ပေမယ့် လီဗာ့ချ်ပိုမြင့်လေလေ အကာအကွယ်အဆင့်ကတော့ နိမ့်လေဖြစ်ပါတယ်။
လီဗာ့ချ်နဲ့ ကျွန်တော့်ရဲ့ အပ်ငွေထက်ပိုပြီး ဆုံးရှုံးနိုင်မလား? ဟုတ်ပါတယ်၊ CFDs နဲ့ futures တွေနဲ့ဆိုရင်။ အနေအထား (position) က Trader ဘက်ကို ဆန့်ကျင်ပြီး ရွေ့လျားနိုင်ပြီး Broker က ထပ်ဆောင်း margin တောင်းနိုင်ပါတယ်။ ထပ်ဆောင်းရန်ပုံငွေ မရှိတဲ့ Trader က အနေအထားကို ဖျက်သိမ်း (liquidated) ခံရနိုင်ပြီး Trader က Broker ကို ကွာခြားချက် (difference) အတွက် များစွာမဟုတ်သေးဘဲ တင်ကျန်နိုင်ပါသေးတယ်။
Multiplier effect က options leverage နဲ့ အတူတူပဲလား? Options leverage က underlying စျေးနှုန်းနဲ့ နှိုင်းယှဉ်တဲ့ premium ပေါ်မူတည်တဲ့ လုပ်ဆောင်ချက်တစ်ခုဖြစ်ပြီး underlying စျေးနှုန်း ရွေ့လျားသွားတဲ့အတိုင်း options leverage ကလည်း ပြောင်းလဲသွားပါတယ်။ CFD နဲ့ futures leverage ကို Broker ဒါမှမဟုတ် exchange က သတ်မှတ်ထားပြီး ကုန်သွယ်မှု (trade) အတွင်းမှာ leverage က မပြောင်းလဲပါဘူး။
ဆက်စပ်အရင်းအမြစ်များ
ဘယ်မှာ စတင်မလဲ
သင်သည် စတော့အရောင်းအဝယ်တွင် multiplier effect ကို အကဲဖြတ်နေပါက၊ အများဆုံး အသုံးဝင်တဲ့ ပထမဆုံး အဆင့်ကတော့ ထိန်းချုပ်ထားတဲ့ Broker တစ်ခုမှာ demo account ဖွင့်ပြီး သင်လိုက်နာနေတဲ့ စတော့တစ်ခုအပေါ်မှာ leveraged trade ကို သေးငယ်တဲ့ပမာဏနဲ့ စတင်ထားခြင်း ဖြစ်ပါတယ်။ ကျွန်ုပ်တို့၏ broker comparison က leveraged trading ပေးတဲ့ Broker များနှင့် ရရှိနိုင်တဲ့ leverage ကို ဖော်ပြထားပြီး၊ ၎င်းတို့က live account ပေါ်မှာ ပထမဆုံး leveraged trade မတင်ခင် Broker က ဘာတွေ ပေးနိုင်သလဲဆိုတာကို သင့်အား ပြောပြပေးပါတယ်။