စတော့ရှယ်ယာ အရောင်းအဝယ်တွင် Leverage ကို နားလည်ခြင်း

လီဗာ့ချ်ကို နားလည်ခြင်းဆိုသည်မှာ အချက်သုံးချက်ကို နားလည်ခြင်းဖြစ်သည်—Broker က ဘာကို ချေးပေးနေသည်၊ Broker က ချေးငွေအတွက် ဘာနှုန်းထားဖြင့် ကောက်ခံနေသည်၊ 그리고 စျေးနှုန်းက Trader ကို ဆန့်ကျင်ဘက်သို့ ရွေ့သွားသည့်အခါ အနေအထား (position) က ဘာဖြစ်သွားသည်တို့ဖြစ်သည်။ စက်ပိုင်းဆိုင်ရာ (mechanics) က ရိုးရှင်းသည်၊ သို့သော် လီဗာ့ချ်ကို မှန်ကန်စွာ အသုံးပြုရန် လိုအပ်သည့် စည်းကမ်း (discipline) က ခက်ခဲသည့်အပိုင်းဖြစ်သည်။ လီဗာ့ချ်ကို အသုံးပြုသော လက်လီ Trader အများစုသည် စက်ပိုင်းဆိုင်ရာကို နားလည်သော်လည်း စည်းကမ်းကို လျှော့တွက်တတ်ကြသည်။

Trader ၏ အလုပ်မှာ လီဗာ့ချ်ကို မူလအလိုအလျောက် (default) အဖြစ်မဟုတ်ဘဲ တွက်ချက်ထားသော ထည့်သွင်းမှု (calculated input) အဖြစ် အသုံးပြုရန်ဖြစ်သည်။ လီဗာ့ချ်ကို တွက်ချက်ထားသော ထည့်သွင်းမှုအဖြစ် အသုံးပြုသော Trader တစ်ဦးတွင် အသုံးဝင်သည့် ကိရိယာတစ်ခုရှိသည်။ လီဗာ့ချ်ကို မူလအဖြစ် (default) အသုံးပြုသော Trader တစ်ဦးတွင်တော့ အရောင်းအဝယ်တိုင်းနှင့်အတူ တိုးပွားလာသည့် ပြဿနာတစ်ခုရှိနေသည်။

ရှင်းလင်းတဲ့ ဥပမာနဲ့

Leverage ဆိုတာက စတော့ကုန်သွယ်သူရဲ့ အကောင့်ထဲက ငွေသားနဲ့ လုံခြုံရေးပစ္စည်းတွေကို အာမခံထားပြီး Broker က ပေးတဲ့ ချေးငွေပါ။ ကုန်သွယ်သူက ရာခိုင်နှုန်းတစ်ခုကို ထည့်ပေးပါတယ် (margin)၊ ကျန်တာကို Broker က ချေးပေးပါတယ်။ အဲဒီ position ရဲ့ စုစုပေါင်းတန်ဖိုးက စျေးကွက်ကို အပြည့်အဝ ထိတွေ့နေတယ်၊ ဒါပေမယ့် position ထဲမှာ ကုန်သွယ်သူရဲ့ equity ကတော့ margin ပဲ ဖြစ်ပါတယ်။ Leverage ကို position တန်ဖိုးကို ကုန်သွယ်သူရဲ့ equity နဲ့ ပိုင်းခြားပြီး တွက်ပါတယ်။

2× leverage ရှိတဲ့ position ဆိုရင် ကုန်သွယ်သူ equity 50%၊ ချေးထားတဲ့အပိုင်း 50% ဖြစ်ပါတယ်။ 5× leverage ရှိတဲ့ position ဆိုရင် ကုန်သွယ်သူ equity 20%၊ ချေးထားတဲ့အပိုင်း 80% ဖြစ်ပါတယ်။ 10× leverage ရှိတဲ့ position ဆိုရင် ကုန်သွယ်သူ equity 10%၊ ချေးထားတဲ့အပိုင်း 90% ဖြစ်ပါတယ်။ Leverage မြင့်လေလေ ကုန်သွယ်သူရဲ့ buffer သေးလေလေဖြစ်ပြီး position ကို ဆန့်ကျင်တဲ့ လှုပ်ရှားမှု (margin call ဖြစ်စေတဲ့အထိ) လည်း ပိုနီးကပ်လာလေလေပါ။

ရိုးရိုးရှင်းရှင်းနဲ့ ကုန်ကျစရိတ်

လီဗာ့ချ် (leverage) ရဲ့ ကုန်ကျစရိတ်ဆိုတာ ချေးယူထားတဲ့ အပိုင်းအတွက် နေ့စဉ် ကောက်ခံတဲ့ ငွေကြေးထောက်ပံ့မှု (financing) နှုန်း ဖြစ်ပါတယ်။ အဲဒီနှုန်းကို Broker က သတ်မှတ်ပြီး များသောအားဖြင့် အခြေခံနှုန်း (benchmark rate) (SOFR, EURIBOR, SONIA) အပေါ်မှာ spread ထည့်ထားတဲ့ ပုံစံနဲ့ သတ်မှတ်ထားပါတယ်။ ကိုင်ထားတဲ့ ကာလတစ်ခုအတွင်း စုစုပေါင်းကုန်ကျစရိတ်ကတော့ နှုန်း × ချေးယူထားတဲ့ အပိုင်း × ရာထူးကို ကိုင်ထားတဲ့ ရက်အရေအတွက် ဖြစ်ပါတယ်။

ဥပမာအားဖြင့် 5× လီဗာ့ချ်နဲ့ ရာထူးတစ်ခုကို တစ်နှစ်လုံး ကိုင်ထားပြီး financing rate 6% ဖြစ်ရင်၊ အဲဒီ Trader က တစ်နှစ်အတွက် notional ရဲ့ 4.8% ကုန်ကျပါတယ် (6% × 80% borrowed)။ ရာထူးက flat ဖြစ်နေတဲ့အချိန်တောင် ကုန်ကျစရိတ်ကို ကောက်ခံပါတယ်၊ ဒါကြောင့် အမြတ်ပြန်နှုန်းအပေါ်မှာ တကယ့်အကျိုးသက်ရောက်မှု လျော့ကျစေတဲ့ drag တစ်ခု ဖြစ်ပါတယ်။ တစ်ရက်တည်း trade (basis points အနည်းငယ်) အတွက် ကုန်ကျစရိတ်က သေးငယ်ပေမယ့်၊ လအများအပြား ကိုင်ထားတဲ့ ရာထူး (တစ်လ 1-2%) အတွက်တော့ အရေးပါလာပါတယ်။

အန္တရာယ်ကို ရိုးရိုးရှင်းရှင်းပြောရရင်

လီဗာ့ချ် (leverage) ရဲ့ အန္တရာယ်က ဆုံးရှုံးမှုတွေကို မြှောက်ပွားစေခြင်း ဖြစ်ပါတယ်။ ၂× လီဗာ့ချ်ထားတဲ့နေရာမှာ ၅% လှုပ်ရှားမှုက Trader ရဲ့ equity အပေါ် ၁၀% ဆုံးရှုံးမှု ဖြစ်စေပါတယ်။ ၅× လီဗာ့ချ်ထားတဲ့နေရာမှာ ၅% လှုပ်ရှားမှုက ၂၅% ဆုံးရှုံးမှု ဖြစ်စေပါတယ်။ ၁၀× လီဗာ့ချ်ထားတဲ့နေရာမှာ ၅% လှုပ်ရှားမှုက ၅၀% ဆုံးရှုံးမှု ဖြစ်စေပါတယ်။ စျေးကွက်ရဲ့ လှုပ်ရှားမှုတွေက တူညီပါတယ်၊ ဒါပေမယ့် Trader အပေါ် သက်ရောက်မှုက မြှောက်ကိန်း (multiple) ပေါ်မူတည်ပါတယ်။

အန္တရာယ်က မြန်ဆန်တဲ့ စျေးကွက် (fast market) ဒါမှမဟုတ် gap ဖြစ်ရပ် (gap event) မှာ အထူးပြင်းထန်ပါတယ်။ ညအိပ်ချိန်မှာ ၅× လီဗာ့ချ်ထားတဲ့နေရာအပေါ် ၃% gap down ဖြစ်သွားရင် equity အပေါ် ၁၅% ဆုံးရှုံးမှု ဖြစ်စေပြီး၊ အဲဒီနေရာက နေ့စဉ်ပြီးသား ခံထားရတဲ့ ဆုံးရှုံးမှုတွေကိုပါ ထပ်တိုးပါတယ်။ weekend တစ်ခု ဒါမှမဟုတ် သိထားတဲ့ ဖြစ်ရပ်တစ်ခုကို ကျော်ပြီး လီဗာ့ချ်ထားတဲ့နေရာကို ဆက်ကိုင်ထားတဲ့ Trader က gap risk ကို သိလျက်နဲ့ ယူနေခြင်းဖြစ်ပြီး၊ gap risk က retail margin call ဆုံးရှုံးမှုအများစုရဲ့ အရင်းအမြစ်ပါ။

ရိုးရိုးရှင်းရှင်းနဲ့ အသုံးပြုမှုများ

လီဗာ့ချ် (leverage) ကို တရားဝင်အသုံးပြုခြင်းဆိုတာက အရင်းအနှီးထိရောက်မှု (အမြင့်တန်ဖိုးရှိတဲ့ စတော့တစ်ခုမှာ အပြည့်အဝ notional ကို မထောက်ပံ့ဘဲ ရာထူးတစ်ခုယူခြင်း)၊ အချိန်တို နည်းဗျူဟာပိုင်းဆိုင်ရာ နေရာချထားခြင်း (အပြည့်အဝ notional ကို မကတိမပြုဘဲ လမ်းကြောင်းဆိုင်ရာ အလောင်းအစားကို အရွယ်အစားချိန်ညှိပြီး ယူခြင်း) နဲ့ ဟက်ဂျင်း (ပေါ်တဖိုလီယိုကို ကာကွယ်ဖို့ အတို (short) ရာထူးတစ်ခုယူခြင်း) တို့ဖြစ်ပါတယ်။ ဒီအသုံးပြုမှုတွေမှာ တူညီတဲ့အချက်တစ်ခုရှိတယ်—ရာထူးကို နည်းဗျူဟာနဲ့အညီ အရွယ်အစားချိန်ညှိထားပြီး ကိုင်ထားတဲ့ကာလက အချိန်တို ဖြစ်တယ်။

တရားမဝင်တဲ့အသုံးပြုမှုတွေကတော့ အလောင်းအစားကို အဆတိုးချဲ့ခြင်း (အန္တရာယ်ဘတ်ဂျက်ထက် ပိုကြီးတဲ့ ရာထူးတစ်ခုယူခြင်း)၊ ရေရှည်ကိုင်ထားခြင်း (အချိန်ကြာမြင့်စွာ ငွေကြေးထောက်ပံ့မှုကုန်ကျစရိတ်ကို ပေးဆောင်ခြင်း) နဲ့ မူလ/အလိုအလျောက်အသုံးပြုမှု (အရောင်းအဝယ်တိုင်းမှာ ရရှိနိုင်တဲ့ လီဗာ့ချ် အများဆုံးကို အသုံးချခြင်း) တို့ဖြစ်ပါတယ်။ ဒီအသုံးပြုမှုတွေမှာ တူညီတဲ့အချက်တစ်ခုရှိတယ်—ရာထူးကို နည်းဗျူဟာနဲ့မဟုတ်ဘဲ လီဗာ့ချ်နဲ့အညီ အရွယ်အစားချိန်ညှိထားတာ ဖြစ်တယ်။

ရိုးရိုးရှင်းရှင်းနဲ့ နားလည်စေမယ့် စည်းကမ်း

စည်းကမ်းဆိုတာက ကုန်သွယ်မှုတစ်ခုချင်းစီအတွက် အန္တရာယ်ဘတ်ဂျက်တစ်ခု၊ အဲဒီဘတ်ဂျက်နဲ့ stop ကိုအခြေခံပြီး တွက်ချက်ထားတဲ့ position size တစ်ခု၊ ပြီးတော့ trader က လေးစားလိုက်နာမယ့် stop တစ်ခုပါ။ စည်းကမ်းက broker က မပေးနိုင်တဲ့ leverage အပိုင်းဖြစ်ပြီး၊ သူတို့ရဲ့ capital ကို ထိန်းထားနိုင်တဲ့ trader တွေနဲ့ မထိန်းနိုင်တဲ့ trader တွေကို ခွဲခြားပေးတဲ့ အပိုင်းလည်း ဖြစ်ပါတယ်။

€10,000 အကောင့်အတွက် 1% အန္တရာယ်ဘတ်ဂျက်ဆိုရင် ကုန်သွယ်မှုတစ်ခုချင်းစီအတွက် €100 ဖြစ်ပါတယ်။ 5%-wide stop ဆိုတာ €2,000 position ကို ဆိုလိုပါတယ်။ အဲဒီ position က unleveraged (0.2×) ဖြစ်ပါတယ်။ 2× leveraged position လိုချင်တဲ့ trader က €20,000 position လိုအပ်ပြီး၊ အဲဒီ position က leverage ကို သဘောတူသိရှိပြီး ယူဆောင်ရမယ်ဆိုတာကို ဆိုလိုပါတယ်။ leverage က တွက်ချက်မှုရဲ့ ရလဒ်ဖြစ်ပြီး၊ အဲဒီတွက်ချက်မှုထဲကို ထည့်သွင်းတဲ့ input မဟုတ်ပါဘူး။

လီဗာ့ချ်အကြောင်း မကြာခဏမေးခွန်းများ

လီဗာ့ချ် 1× က လီဗာ့ချ်မရှိတာနဲ့ အတူတူလား? ဟုတ်ကဲ့၊ လီဗာ့ချ် 1× ဆိုတာက ပိုဇီရှင်အရွယ်အစားက အကောင့် equity နဲ့ တူညီပြီး ချေးယူထားတဲ့ ငွေမရှိတာကို ဆိုလိုပါတယ်။ အဲဒီအခြေအနေမှာ ကုန်သည်က လီဗာ့ချ်ကို အသုံးမပြုနေပါဘူး။

အစပြုသူက ဘယ်လီဗာ့ချ်ကို သုံးသင့်လဲ? အစပြုသူက လီဗာ့ချ်မသုံးဘဲ သို့မဟုတ် အများဆုံး 2× လီဗာ့ချ်အထိသာ သုံးသင့်ပါတယ်။ အစပြုသူမှာ အလုပ်လုပ်နိုင်တဲ့ risk budget နဲ့ စမ်းသပ်ပြီးသား strategy တစ်ခုရှိလာမှသာ ဖြစ်ပါတယ်။ လီဗာ့ချ်က သင်ယူမှုအဆင့်ရဲ့ ကုန်ကျစရိတ်ကို ပိုမိုတိုးမြှင့်ပေးပါတယ်။

လီဗာ့ချ်ကို စတော့တိုင်းမှာ သုံးလို့ရလား? Broker အများစုက စတော့အများစုမှာ လီဗာ့ချ်ကို ခွင့်ပြုထားပေမယ့် တချို့ကတော့ စျေးနည်းတဲ့ သို့မဟုတ် လှုပ်ရှားမှုနည်းတဲ့ (low-liquidity) စတော့တွေမှာ လီဗာ့ချ်ကို ကန့်သတ်ထားနိုင်ပါတယ်။ Broker ရဲ့ margin list က ဘယ်စတော့တွေကို marginable လုပ်လို့ရပြီး ရနိုင်တဲ့ အများဆုံးလီဗာ့ချ်က ဘယ်လောက်လဲဆိုတာကို ကုန်သည်ကို ပြောပြပါတယ်။

ဆက်စပ်အရင်းအမြစ်များ

• အကောင်းဆုံး စတော့ Broker များ
• Broker သုံးသပ်ချက်များ
• Brokerage အခကြေးငွေများ → Margin Rates နှိုင်းယှဉ်ချက်

ဘယ်မှာ စတင်မလဲ

သင်၏ စီမံကိန်းထဲမှာ leverage (လီဗာ့ချ်) ကို ဘယ်လို ထည့်သွင်းမလဲဆိုတာကို စဉ်းစားနေချိန်မှာ အထောက်အကူအများဆုံး ပထမဆုံးအဆင့်က သင်၏ စီမံကိန်းလိုအပ်တဲ့ position size (ရာထူးအရွယ်အစား) ကို risk budget (အန္တရာယ်ဘတ်ဂျက်) အပေါ်မူတည်ပြီး တွက်ချက်ပြီး၊ ထို့နောက် ထင်ဟပ်လာတဲ့ leverage ကို သင့် Broker က ပေးထားတာနဲ့ နှိုင်းယှဉ်ဖို့ ဖြစ်ပါတယ်။ ကျွန်ုပ်တို့၏ broker comparison က Broker တစ်ခုချင်းစီမှာ ရရှိနိုင်တဲ့ အများဆုံး leverage နဲ့ financing rate (ငွေကြေးထောက်ပံ့နှုန်း) ကို ဖော်ပြထားပြီး၊ အဲဒီနှစ်ခုက သင် position မယူခင်မှာ tool ကို အသုံးပြုခြင်းရဲ့ ကုန်ကျစရိတ် ဘယ်လောက်ဖြစ်မလဲဆိုတာကို ပြောပြပေးပါတယ်။