ဤအချက်အလက်သည် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုဆိုင်ရာ အကြံဉာဏ်မဟုတ်ပါ။ ပေးထားသော အချက်အလက်များသည် သင်ကြားရေးနှင့် သတင်းအချက်အလက်ဆိုင်ရာ ရည်ရွယ်ချက်များအတွက်သာဖြစ်ပြီး မည်သည့်ဘဏ္ဍာရေးထုတ်ကုန်ကို ဝယ်ရန် သို့မဟုတ် ရောင်းရန် အကြံပြုချက်အဖြစ် မယူဆရပါ။
စတော့ခ် အရောင်းအဝယ်အတွက် Broker တစ်ခုကို အသုံးပြုခြင်းသည် မတူညီသော အန္တရာယ်များစွာကို သယ်ဆောင်လာပြီး ထိုအန္တရာယ်များသည် အရောင်းအဝယ်ကိုယ်တိုင်၏ အန္တရာယ်များနှင့် မတူပါ။ အရောင်းအဝယ်အန္တရာယ်ဆိုသည်မှာ ရာထူးတစ်ခုတွင် ငွေဆုံးရှုံးနိုင်ခြေ ဖြစ်သည်။ Broker အန္တရာယ်ဆိုသည်မှာ Broker ပျက်ကွက်သွားခြင်း၊ ပလက်ဖောင်း ပျက်ကွက်သွားခြင်း၊ ထိန်းညှိသူ (regulator) ပျက်ကွက်သွားခြင်း သို့မဟုတ် execution (အမိန့်ဖြည့်ဆောင်မှု) မကောင်းခြင်းကြောင့် ငွေဆုံးရှုံးနိုင်ခြေ ဖြစ်သည်။ Broker အန္တရာယ်သည် အများအားဖြင့် အရောင်းအဝယ်အန္တရာယ်ထက် သေးငယ်တတ်သော်လည်း၊ မည်သည့် strategy သို့မဟုတ် position sizing ဖြင့်မဆို ထိန်းချုပ်၍ မရနိုင်သည့် အန္တရာယ်တစ်ခုဖြစ်သည်။
လုပ်ဖော်ကိုင်ဖက်အန္တရာယ် (Counterparty risk)
ပထမဆုံးအန္တရာယ်မှာ Broker အပေါ်ရှိ လုပ်ဖော်ကိုင်ဖက်အန္တရာယ်ဖြစ်သည်။ ကုန်သည်သည် Broker နှင့်အတူ ငွေသားနှင့် စတော့/လုံခြုံရေးများကို ထားရှိထားပြီး Broker က အဆိုပါ ပိုင်ဆိုင်မှုများကို ကာကွယ်စောင့်ရှောက်ရန် တာဝန်ရှိသည်။ Broker ပျက်ကွက်သွားပါက ကုန်သည်၏ ပိုင်ဆိုင်မှုများသည် အန္တရာယ်ရှိနိုင်သည်။ ကာကွယ်မှုမှာ စည်းမျဉ်းအရ လိုအပ်သည့် client funds များကို ခွဲခြားထားခြင်း (segregation) ဖြစ်ပြီး အများအားဖြင့် လုံလောက်သည်။
ခွဲခြားထားခြင်းဆိုင်ရာ စည်းမျဉ်းများသည် နယ်ပယ်အလိုက် ကွာခြားသည်။ အမေရိကန်တွင် SIPC သည် ဖောက်သည်အကောင့်များကို $500,000 အထိ ကာကွယ်ပေးသည်။ ဥရောပသမဂ္ဂ (EU) တွင် investor compensation scheme သည် €20,000 အထိ ကာကွယ်ပေးသည်။ ယူကေ (UK) တွင် FSCS သည် £85,000 အထိ ကာကွယ်ပေးသည်။ အကာအကွယ်သည် အောက်ခြေ (floor) ဖြစ်ပြီး အထက်ကန့်သတ် (ceiling) မဟုတ်ပါ။ ထို့ကြောင့် Broker ၏ နယ်ပယ်အတွင်းရှိ အကာအကွယ်ကို ကုန်သည်က သိထားသင့်သည်။
သေးငယ်သော offshore အာဏာပိုင်တစ်ခုတည်းဖြင့်သာ ထိန်းကျောင်းထားသော Broker သည် အတူတူအကာအကွယ်မရှိနိုင်ပါ။ offshore Broker နှင့်အတူ ပိုင်ဆိုင်မှုများကို ထားရှိထားသော ကုန်သည်သည် အမှန်တကယ် လုပ်ဖော်ကိုင်ဖက်အန္တရာယ်ကို ယူနေခြင်းဖြစ်ပြီး အဆိုပါအန္တရာယ်ကို position size တွင် ထင်ဟပ်စေသင့်သည်။
ပလက်ဖောင်းနှင့် နည်းပညာဆိုင်ရာ အန္တရာယ်
ဒုတိယအန္တရာယ်မှာ ပလက်ဖောင်းနှင့် နည်းပညာဆိုင်ရာ အန္တရာယ်ဖြစ်သည်။ ကုန်သည်၏ အော်ဒါများကို Broker ၏ ပလက်ဖောင်းမှတစ်ဆင့် တင်သွင်းပြီး၊ ထိုပလက်ဖောင်းသည် ပျက်ကွက်နိုင်သည်။ ပျက်ကွက်မှုသည် crash ဖြစ်နိုင်သည်၊ disconnect ဖြစ်နိုင်သည်၊ execution နှေးကွေးနိုင်သည်၊ သို့မဟုတ် အော်ဒါ routing တွင် glitch ဖြစ်နိုင်သည်။ အချိန်တိတိကျကျ တစ်ချိန်တည်းတွင် အော်ဒါတင်ရန် လိုအပ်သော ကုန်သည်က ပလက်ဖောင်းမှာ အသုံးမပြုနိုင်ကြောင်း တွေ့နိုင်သည်။
ပလက်ဖောင်းအန္တရာယ်ကို redundancy ဖြင့် လျော့ချထားသည်။ Broker အများစုသည် မိုဘိုင်းအက်ပ်၊ desktop ပလက်ဖောင်းနှင့် web ပလက်ဖောင်းတို့ကို ပေးထားသည်။ Broker အများစုသည် ဖုန်းဖြင့် အရောင်းအဝယ်ပြုလုပ်နိုင်သည့် trading line လည်း ပေးထားသည်။ တစ်ခုတည်းသော ပလက်ဖောင်းကို အားကိုးနေသော ကုန်သည်သည် ထိုပလက်ဖောင်း၏ ပျက်ကွက်မှုကို ထိတွေ့ရပြီး၊ ကုန်သည်အနေဖြင့် backup တစ်ခုထားရှိသင့်သည်။
စည်းမျဉ်းဆိုင်ရာ အန္တရာယ်
တတိယအန္တရာယ်မှာ Broker ၏ တရားစီရင်ပိုင်ခွင့် (jurisdiction) အပေါ် စည်းမျဉ်းဆိုင်ရာ အန္တရာယ် ဖြစ်သည်။ အာဏာပိုင်အဖွဲ့က လီဗာ့ချ် (leverage) ကန့်သတ်ချက်၊ client money protection စည်းမျဉ်းများနှင့် ထုတ်ဖော်ပြသရန် လိုအပ်ချက်များကို သတ်မှတ်ထားသည်။ အာဏာပိုင်အဖွဲ့သည် စည်းမျဉ်းများကို ပြောင်းလဲနိုင်ပြီး ထိုပြောင်းလဲမှုနှင့် ကုန်သည်သည် ထိတွေ့နေရသည်။
အများဆုံးတွေ့ရသော စည်းမျဉ်းဆိုင်ရာ ပြောင်းလဲမှုမှာ လီဗာ့ချ် ကန့်သတ်ချက် ဖြစ်သည်။ EU ရှိ ESMA သည် လက်လီ (retail) လီဗာ့ချ်အတွက် ကန့်သတ်ချက်ကို အကြိမ်ပေါင်းများစွာ တင်းကျပ်ခဲ့သည်။ 1:30 လီဗာ့ချ်ကို အခြေခံပြီး ဗျူဟာတစ်ခု တည်ဆောက်ထားသော ကုန်သည်သည် ကန့်သတ်ချက်ကို 1:20 အထိ လျှော့ချလိုက်သည်ကို တွေ့နိုင်သည်။ ကုန်သည်သည် စည်းမျဉ်းထိန်းညှိသူ၏ မကြာသေးမီက လုပ်ဆောင်ချက်များနှင့် စည်းမျဉ်းများ၏ ဦးတည်လမ်းကြောင်းကို သိထားသင့်သည်။
အကောင်အထည်ဖော်မှုဆိုင်ရာ အန္တရာယ်
စတုတ္ထအန္တရာယ်မှာ အကောင်အထည်ဖော်မှုဆိုင်ရာ အန္တရာယ် (execution risk) ဖြစ်သည်။ ကုန်သည်၏ အော်ဒါကို Broker ၏ အကောင်အထည်ဖော်ရာနေရာ (execution venue) သို့ လမ်းကြောင်းပို့ပြီး ထိုနေရာက အော်ဒါကို ကုန်သည် မျှော်မှန်းထားသည့် စျေးနှုန်းနှင့် မတူနိုင်သည့် စျေးနှုန်းဖြင့် ဖြည့်ပေးနိုင်သည်။ ထိုကွာခြားချက်ကို slippage ဟုခေါ်ပြီး slippage သည် အရောင်းအဝယ်အတွက် တကယ့်ကုန်ကျစရိတ်တစ်ခုဖြစ်သည်။ အရည်အသွေးမြင့် (liquid) စျေးကွက်တွင် slippage သည် သေးငယ်ပြီး အရည်အသွေးနည်း (thin) စျေးကွက်တွင် slippage သည် ကြီးမားသည်။ သတင်းဖြစ်ရပ်တစ်ခုအနီးတွင် မြန်ဆန်သော (fast) စျေးကွက်၌ slippage သည် အများဆုံးဖြစ်သည်။
အကောင်အထည်ဖော်မှုဆိုင်ရာ အန္တရာယ်ကို Broker ၏ အော်ဒါလမ်းကြောင်းပို့ရေးမူဝါဒ (order routing policy) ဖြင့် လျော့ချနိုင်သည်။ မူဝါဒက အော်ဒါကို ဘယ်နေရာသို့ လမ်းကြောင်းပို့မည်ကို ကုန်သည်အား ပြောပြပြီး ကုန်သည်သည် အော်ဒါကို internalising မလုပ်ဘဲ lit exchanges သို့ လမ်းကြောင်းပို့သည့် Broker ကို ရွေးချယ်နိုင်သည်။ internalising လုပ်ခြင်းသည် မဖြစ်မနေ မကောင်းဟု မဆိုလိုပါ၊ သို့သော် Broker သည် အရောင်းအဝယ်၏ အခြားဘက် (other side) တွင် ရှိနေခြင်းရှိ/မရှိကို ကုန်သည်က သိထားသင့်သည်။
ဒုတိယ လျော့ချရေးနည်းလမ်းမှာ limit orders ကို အသုံးပြုခြင်းဖြစ်သည်။ limit order သည် အများဆုံး ဖြည့်စျေးနှုန်းကို ကန့်သတ်ထားပြီး အဆိုးဆုံး slippage မှ ကုန်သည်ကို ကာကွယ်ပေးသည်။ မြန်ဆန်သော စျေးကွက်တွင် market orders ကို အသုံးပြုသူသည် slippage အပြည့်အဝနှင့် ထိတွေ့ရပြီး slippage သည် ကြီးမားနိုင်သည်။ limit orders ကို အသုံးပြုသူသည် partial fill ဖြစ်နိုင်ခြေ သို့မဟုတ် fill မဖြစ်နိုင်ခြေ (missed fill) ၏ အန္တရာယ်နှင့် ထိတွေ့ရသော်လည်း ဖြည့်စျေးနှုန်းအပေါ် ကန့်သတ်ချက် (cap) သည် တကယ့်ကာကွယ်မှုတစ်ခုဖြစ်သည်။
လုပ်ငန်းလည်ပတ်မှုဆိုင်ရာ အန္တရာယ်
ပဉ္စမမြောက် အန္တရာယ်မှာ Broker ၏ လုပ်ငန်းလည်ပတ်မှုဆိုင်ရာ အန္တရာယ် ဖြစ်သည်။ Broker တွင် နည်းပညာဆိုင်ရာ ချို့ယွင်းမှု (technology outage)၊ ဆိုက်ဘာတိုက်ခိုက်မှု (cyber attack)၊ လိမ်လည်မှုဖြစ်ရပ် (fraud event) သို့မဟုတ် အဓိကပုဂ္ဂိုလ် ထွက်ခွာသွားခြင်း (key-person departure) တို့ ဖြစ်နိုင်သည်။ ကုန်သည်သည် ထိုနှောင့်ယှက်မှုကို ထိတွေ့ရပြီး၊ နှောင့်ယှက်မှုသည် မိနစ်များမှသည် ရက်များအထိ ကြာနိုင်သည်။ နှောင့်ယှက်မှုကာလအတွင်း အမှာစာတင်ရန် လိုအပ်သော ကုန်သည်သည် အမှာစာတင်နိုင်ခြင်းမရှိဘဲ၊ လွတ်သွားသော အမှာစာသည် တကယ့်ကုန်ကျစရိတ် ဖြစ်သည်။
လုပ်ငန်းလည်ပတ်မှုဆိုင်ရာ အန္တရာယ်ကို Broker ၏ redundancy နှင့် disaster recovery ဖြင့် လျော့ချထားသည်။ Broker အများစုတွင် မူလဒေတာစင်တာ (primary data centre) နှင့် အရန်ဒေတာစင်တာ (secondary data centre) တစ်ခုစီရှိပြီး၊ မူလတွင် outage ဖြစ်သည့်အခါ Broker သည် အရန်သို့ fail over လုပ်နိုင်သည်။ ကုန်သည်သည် Broker ၏ redundancy အနေအထားကို သိထားသင့်ပြီး၊ မူလအသုံးမပြုနိုင်သည့် အခြေအနေများအတွက် အရန် Broker တစ်ခုထားရှိထားသင့်သည်။
ဘရိုကေရေ့စ် (Brokerage) အန္တရာယ်များကို စီမံခန့်ခွဲနည်း
အမှန်တကယ်ဖြေဆိုရမယ်ဆိုရင် တာဝန်ယူမှုအဆင့် (tier-one) နိုင်ငံတစ်ခုမှာ စည်းကမ်းထိန်းသိမ်းထားတဲ့ ဘရိုကာတစ်ခုကို ရွေးချယ်ပါ၊ ခိုင်မာတဲ့ redundancy (အရန်စနစ်) အနေအထားရှိပါစေ၊ ပြီးတော့ ပွင့်လင်းမြင်သာတဲ့ execution policy (အရောင်းအဝယ်လုပ်ဆောင်မှုမူဝါဒ) ရှိပါစေ။ ထို့အပြင် ကုန်သည်က ဘရိုကာနဲ့ထားမယ့် ရာထူး (position) ကို အပြည့်အဝ ကွဲပြားစွာ ထိန်းသိမ်းထားတဲ့ custodian တစ်ခုနဲ့ထားမယ့်အတိုင်းထက် ပိုသေးငယ်အောင် ထားသင့်ပြီး ဘရိုကာရဲ့ စည်းကမ်းထိန်းသိမ်းရေးဆိုင်ရာ လုပ်ဆောင်ချက်တွေ (regulatory actions) နဲ့ ဘရိုကာရဲ့ ငွေကြေးဆိုင်ရာ အစီရင်ခံစာတွေ (financial statements) ကို စောင့်ကြည့်ရပါမယ်။
ဘရိုကေရေ့စ် အန္တရာယ်တွေကို စနစ်တကျ စီမံခန့်ခွဲဖို့ အလေးအနက်ထားတဲ့ ကုန်သည်ကတော့ အဓိကဘရိုကာ မရနိုင်တဲ့အခါ အရန်ဘရိုကာတစ်ခုကိုလည်း ထားရှိသင့်ပါတယ် (allocation ကို ပိုသေးငယ်အောင်)။ အရန်ဘရိုကာက မတူညီတဲ့ တရားဝင်အဖွဲ့အစည်း (legal entity) ဖြစ်ရမယ်၊ မတူညီတဲ့ နိုင်ငံတရားစီရင်ပိုင်ခွင့် (jurisdiction) မှာ ဖြစ်ရမယ်၊ မတူညီတဲ့ platform ကို အသုံးပြုရမယ်။ ဘရိုကာတစ်ခုတည်းကို အားကိုးတဲ့ ကုန်သည်ကတော့ ထိုဘရိုကာ ပျက်ကွက်သွားနိုင်ခြေကို ထိတွေ့နေရပြီး ပျက်ကွက်မှုက အဆိုးဆုံးအချိန်မှာ ဖြစ်လာနိုင်ပါတယ်။
ဆက်စပ်အရင်းအမြစ်များ
စတင်ရန်နေရာ
Broker တစ်ခုကိုရွေးချယ်နေချိန်မှာ စစ်ဆေးရမယ့် အရေးကြီးဆုံးအချက်တွေကတော့ regulator, segregation, execution policy, redundancy, နဲ့ financial strength တို့ကို စစ်ဆေးကြည့်ခြင်းပဲ ဖြစ်ပါတယ်။ ကျွန်ုပ်တို့ရဲ့ broker comparison က broker တစ်ခုချင်းစီအတွက် regulator နဲ့ fee schedule ကို ဖော်ပြထားပြီး၊ အဲဒီအချက်တွေက သင့်အကောင့်ကို ငွေသွင်းမတိုင်ခင်မှာ risk နဲ့ cost က ဘယ်လိုပုံစံရှိမလဲဆိုတာကို သင့်ကို ကြိုတင်သိစေပါတယ်။