ဤအချက်အလက်သည် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုဆိုင်ရာ အကြံဉာဏ်မဟုတ်ပါ။ ပေးထားသော အချက်အလက်များသည် သင်ကြားရေးနှင့် သတင်းအချက်အလက်ဆိုင်ရာ ရည်ရွယ်ချက်များအတွက်သာဖြစ်ပြီး မည်သည့်ဘဏ္ဍာရေးထုတ်ကုန်ကို ဝယ်ရန် သို့မဟုတ် ရောင်းရန် အကြံပြုချက်အဖြစ် မယူဆရပါ။
ဘရိုကေရေ့ခ်ျကုမ္ပဏီတစ်ခု ဒေဝါလီခံသွားခြင်းက ရှားပါးပေမယ့် ဒေဝါလီခံမှုက ကုန်သည်ရဲ့ ရန်ပုံငွေတွေနဲ့ ကုန်သည်ရဲ့ ရာထူး/ပို့စ်ရှင်တွေကို သိသာထင်ရှားစွာ သက်ရောက်နိုင်ပါတယ်။ ကုန်သည်က လက်ရှိထားရှိထားတဲ့ ကာကွယ်မှုတွေကို နားလည်ဖို့၊ ဒေဝါလီခံပြီးနောက် လုပ်ဆောင်ရမယ့် အဆင့်တွေကို သိဖို့၊ ပြန်လည်ရရှိနိုင်မယ့် အခြေအနေကို လက်တွေ့ကျကျ မျှော်မှန်းထားဖို့ လိုပါတယ်။ အဆိုးဆုံးအခြေအနေကို ကြိုတင်ပြင်ဆင်ထားတဲ့ ကုန်သည်က လျင်မြန်စွာ တုံ့ပြန်နိုင်ပြီး လျင်မြန်စွာ တုံ့ပြန်နိုင်တဲ့ ကုန်သည်က ပျက်စီးမှုကို လျော့ချနိုင်ပါတယ်။
ဒေဝါလီခံရချိန်မှာ ရန်ပုံငွေတွေ ဘာဖြစ်သွားမလဲ
သိထားရမယ့် ပထမဆုံးအချက်က ကုန်သည်ရဲ့ ရန်ပုံငွေတွေကို ဘရိုကေရရဲ့ လုပ်ငန်းလည်ပတ်ရေး ရန်ပုံငွေတွေကနေ ခွဲထားထားခြင်း ဖြစ်ပါတယ်။ ခွဲထားခြင်းကို စည်းမျဉ်းထိန်းချုပ်သူက လိုအပ်ပြီး ဒီခွဲထားခြင်းဆိုတာ ကုန်သည်ရဲ့ ရန်ပုံငွေတွေဟာ ဘရိုကေရရဲ့ အိမ်ခြံမြေအစု (estate) ထဲ ပါဝင်မသွားဘူးလို့ ဆိုလိုပါတယ်။ အဲဒီရန်ပုံငွေတွေကို custodian bank တစ်ခုမှာ သီးခြားအကောင့်တစ်ခုထဲမှာ ထားရှိထားပြီး ဒေဝါလီလုပ်ငန်းစဉ်ပြီးဆုံးပြီးနောက် ရန်ပုံငွေတွေကို ကုန်သည်ထံ ပြန်ပေးပါတယ်။
သိထားရမယ့် ဒုတိယအချက်က ကုန်သည်ရဲ့ ရာထူး/ပိုင်ဆိုင်မှုတွေကို အခြား ဘရိုကေရတစ်ခုထံ လွှဲပြောင်းနိုင်ခြေ ရှိတာပါ။ စည်းမျဉ်းထိန်းချုပ်သူက ပုံမှန်အားဖြင့် လွှဲပြောင်းမှုကို စီစဉ်ပေးပြီး လွှဲပြောင်းမှုက ရက်အနည်းငယ်ကနေ ရက်သတ္တပတ်အနည်းငယ်အတွင်း ဖြစ်တတ်ပါတယ်။ ကုန်သည်ရဲ့ ရာထူး/ပိုင်ဆိုင်မှုတွေကို ထိန်းသိမ်းထားပြီး ဒေဝါလီစျေးနှုန်းနဲ့ အရောင်းအဝယ်ဖျက်သိမ်း (liquidated) မလုပ်ပါဘူး။
သိထားရမယ့် တတိယအချက်က ရင်းနှီးမြှုပ်နှံသူ လျော်ကြေးပေးရေး အစီအစဉ်က ဆုံးရှုံးမှုတွေကို အကျုံးဝင်နိုင်တာပါ။ ဘရိုကေရက ခွဲထားတဲ့ ရန်ပုံငွေတွေကို ပြန်မပေးနိုင်ရင် အချို့သော သတ်မှတ်ထားတဲ့ ပမာဏအထိ ဆုံးရှုံးမှုတွေကို အကျုံးဝင်စေပါတယ်။ အကျုံးဝင်မှုက နိုင်ငံ/တရားစီရင်ပိုင်ခွင့်အလိုက် ကွာခြားပြီး အကျုံးဝင်မှုအကွာအဝေးက €20,000 ကနေ €500,000 အထိ တစ်ဖောက်သည်လျှင် ဖြစ်ပါတယ်။
လုပ်ဆောင်ရမည့် အဆင့်များ
ပထမအဆင့်က စိတ်အေးအေးထားပြီး အချက်အလက်များကို စုဆောင်းရန် ဖြစ်သည်။ ကုန်သည်သည် ထိတ်လန့်မနေသင့်ဘဲ၊ ကုန်သစ်များ မတင်သင့်ပါ။ ကုန်သည်သည် Broker ၏ ဆက်သွယ်ရေးစာများ၊ စည်းကမ်းထိန်းသိမ်းရေးအဖွဲ့၏ ဆက်သွယ်ရေးစာများနှင့် သတင်းအစီရင်ခံစာများကို ဖတ်ရှုသင့်သည်။ တရားဝင်ကြေညာချက်များကို ရှာဖွေသင့်ပြီး ကောလဟာလများကို အားမကိုးသင့်ပါ။
ဒုတိယအဆင့်က ရာထူး (position) နှင့် ရန်ပုံငွေများကို စစ်ဆေးရန် ဖြစ်သည်။ ကုန်သည်သည် အကောင့်လက်ကျန်၊ ဖွင့်ထားသည့် ရာထူးများ (open positions) နှင့် ကုန်သွယ်မှုမှတ်တမ်း (trade history) ကို စစ်ဆေးသင့်သည်။ အကောင့်ထုတ်ပြန်စာများ (account statements) ကို ဒေါင်းလုဒ်လုပ်ပြီး မှတ်တမ်းများကို လုံခြုံသောနေရာတွင် သိမ်းထားသင့်သည်။ ထိုမှတ်တမ်းများကို ဒေဝါလီခံခြင်း (bankruptcy) လုပ်ငန်းစဉ်နှင့် အခွန်အစီရင်ခံခြင်း (tax reporting) အတွက် လိုအပ်မည်ဖြစ်သည်။
တတိယအဆင့်က စည်းကမ်းထိန်းသိမ်းရေးအဖွဲ့၏ ညွှန်ကြားချက်များကို လိုက်နာရန် ဖြစ်သည်။ စည်းကမ်းထိန်းသိမ်းရေးအဖွဲ့သည် ရန်ပုံငွေများကို မည်သို့တောင်းခံရမည်၊ ရာထူးများကို မည်သို့ လွှဲပြောင်းရမည်၊ မည်သို့ တိုင်ကြားချက် (complaint) တင်ရမည်တို့နှင့်ပတ်သက်၍ ညွှန်ကြားချက်များ ထုတ်ပြန်မည်ဖြစ်သည်။ ကုန်သည်သည် ညွှန်ကြားချက်များကို သေချာစွာ လိုက်နာပြီး လိုအပ်သည့် စာရွက်စာတမ်းများကို အချိန်မီ တင်သွင်းသင့်သည်။
စတုတ္ထအဆင့်က အခြား Broker တစ်ခုတွင် အကောင့်အသစ်ဖွင့်ရန် ဖြစ်သည်။ ကုန်သွယ်မှုကို ဆက်လက်လုပ်ဆောင်ရန် ကုန်သည်သည် အကောင့်အသစ်တစ်ခု လိုအပ်မည်ဖြစ်ပြီး၊ ခိုင်မာသော ဂုဏ်သတင်းရှိသည့် စည်းကမ်းထိန်းသိမ်းထားသော Broker ကို ရွေးချယ်သင့်သည်။ ဆုံးဖြတ်ချက်ကို အလျင်မလိုဘဲ၊ ပိုမိုကောင်းမွန်သော ကာကွယ်မှုများရှိသည့် Broker တစ်ခုကို ရွေးချယ်ရန် အတွေ့အကြုံကို အသုံးချသင့်သည်။
ပဉ္စမအဆင့်က အခွန်ဆိုင်ရာ သက်ရောက်မှုများကို စဉ်းစားရန် ဖြစ်သည်။ ဒေဝါလီခံခြင်းသည် အခွန်ဆိုင်ရာ အကျိုးသက်ရောက်မှုများ ဖြစ်နိုင်ပြီး ကုန်သည်သည် အခွန်အကြံပေးပုဂ္ဂိုလ် (tax advisor) နှင့် တိုင်ပင်သင့်သည်။ အခွန်အကြံပေးပုဂ္ဂိုလ်သည် အခွန်ပြန်တမ်း (tax return) တွင် ဒေဝါလီခံခြင်းကို မည်သို့ ဖော်ပြရမည်ကို ကူညီပေးနိုင်ပြီး၊ အခွန်အကြံပေးပုဂ္ဂိုလ်သည် မည်သည့် ဆုံးရှုံးမှုများကိုမဆို တောင်းခံနိုင်ရန် ကူညီပေးနိုင်သည်။
လက်တွေ့ကျတဲ့ ပြန်လည်ရယူနိုင်မှု မျှော်လင့်ချက်များ
ပထမဆုံး မျှော်လင့်ချက်က အချိန်ကာလပါ။ ဒေဝါလီခံခြင်း လုပ်ငန်းစဉ်က လအနည်းငယ်မှ နှစ်များအထိ ကြာနိုင်ပြီး ကုန်သည်က လုပ်ငန်းစဉ် ပြီးဆုံးသည်အထိ ငွေများကို မရရှိနိုင်ပါ။ ကုန်သည်က နှောင့်နှေးမှုအတွက် စီမံထားရမည်ဖြစ်ပြီး နှောင့်နှေးနေစဉ်အတွင်း ကုန်သွယ်ရေးကုန်ကျစရိတ်များကို ကာမိစေရန် လုံလောက်တဲ့ ငွေကြေးလွယ်ကူမှု (liquidity) ရှိထားသင့်သည်။
ဒုတိယ မျှော်လင့်ချက်က ပမာဏပါ။ ကုန်သည်က ခွဲထားတဲ့ ရန်ပုံငွေများကို ပြန်လည်ရယူနိုင်ဖွယ်ရှိပြီး ရာထူး/ပိုင်ဆိုင်မှု (positions) များကိုလည်း ပြန်လည်ရယူနိုင်ဖွယ်ရှိပါတယ်။ ဒါပေမယ့် ဒေဝါလီခံခြင်းကာလအတွင်း ထုတ်ပေးနိုင်ခဲ့မယ့် အမြတ်အစွန်းများကို ပြန်မရနိုင်နိုင်သလို မသက်သာမှုကြောင့် ဖြစ်လာတဲ့ အဆင်မပြေမှုကုန်ကျစရိတ်များကိုလည်း ပြန်မရနိုင်ပါ။
တတိယ မျှော်လင့်ချက်က ရင်းနှီးမြှုပ်နှံသူ လျော်ကြေး (investor compensation) ပါ။ လျော်ကြေးက ဆုံးရှုံးမှုများရဲ့ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခုကို ကာမိစေပြီး လျော်ကြေးက ပမာဏအပြည့်ကို မဖုံးလွှမ်းနိုင်ပါ။ ကုန်သည်က မိမိနေထိုင်ရာ/တရားစီရင်ပိုင်ခွင့် (jurisdiction) အတွင်း လွှမ်းခြုံမှုကို စစ်ဆေးပြီး လုပ်ငန်းစဉ် စတင်ဖွင့်လှစ်သည်နှင့်တပြိုင်နက် တင်ပြတောင်းဆိုမှု (claim) ကို အမြန်ဆုံး တင်သင့်သည်။
သင့်ကိုယ်သင် ကာကွယ်နည်း
ပထမဆုံးကာကွယ်မှုမှာ စည်းမျဉ်းစည်းကမ်းအောက်တွင် လုပ်ကိုင်နေသော Broker ကိုရွေးချယ်ခြင်းဖြစ်သည်။ Broker သည် tier-1 နယ်ပယ်တစ်ခုတွင် စည်းမျဉ်းစည်းကမ်းအောက်၌ လုပ်ကိုင်ရမည်ဖြစ်ပြီး Broker သည် ဖောက်သည်ရန်ပုံငွေများကို ခွဲထားရမည်ဖြစ်သည်။ ကုန်သည်သည် လိုင်စင်ကို စစ်ဆေးရမည်ဖြစ်ပြီး Broker ၏ risk disclosure ကိုလည်း ဖတ်ရှုရမည်ဖြစ်သည်။
ဒုတိယကာကွယ်မှုမှာ လက်ကျန်ငွေကို သေးငယ်အောင်ထားခြင်းဖြစ်သည်။ ကုန်သည်သည် ကုန်သွယ်ရေးအရင်းအနှီးအားလုံးကို Broker တစ်ခုတည်းတွင် မထားသင့်ဘဲ၊ အရင်းအနှီး၏ အပိုင်းတစ်ပိုင်းကို ဒုတိယ Broker တစ်ခုတွင် သို့မဟုတ် ဘဏ်တစ်ခုတွင် ထားသင့်သည်။ ကွဲပြားစွာထားရှိခြင်းသည် Broker တစ်ခုတည်း ပျက်ကွက်သွားခြင်း၏ သက်ရောက်မှုကို လျော့ချပေးသည်။
တတိယကာကွယ်မှုမှာ two-factor authentication ကိုအသုံးပြုခြင်းဖြစ်သည်။ two-factor authentication သည် အကောင့်အတွက် လုံခြုံရေးအလွှာတစ်ခု ထပ်တိုးပေးပြီး၊ ဒေဝါလီခံခြင်း (bankruptcy) လုပ်ငန်းစဉ်အတွင်း ခွင့်ပြုချက်မရှိဘဲ ဝင်ရောက်ခြင်း၏ အန္တရာယ်ကို လျော့ချပေးသည်။
စတုတ္ထကာကွယ်မှုမှာ မှတ်တမ်းများကို သိမ်းဆည်းထားခြင်းဖြစ်သည်။ ကုန်သည်သည် အကောင့်ထုတ်ပြန်ချက်များ၊ ကုန်သွယ်ရေးအတည်ပြုချက်များ၊ နှင့် အခွန်ဆိုင်ရာ စာရွက်စာတမ်းများကို သိမ်းဆည်းထားရမည်ဖြစ်သည်။ မှတ်တမ်းများသည် bankruptcy လုပ်ငန်းစဉ်အတွက် လိုအပ်မည်ဖြစ်ပြီး၊ အခွန်အစီရင်ခံခြင်းအတွက်လည်း လိုအပ်မည်ဖြစ်သည်။
ဘရိုကေရေ့ခ်ျ ဒေဝါလီခံမှုနဲ့ပတ်သက်တဲ့ အများမေးခွန်းများ
ဘရိုကာ ဒေဝါလီခံသွားရင် ကျွန်တော့် ရန်ပုံငွေတွေ လုံခြုံလား? ခွဲထားတဲ့ ရန်ပုံငွေတွေက လုံခြုံပြီး ဒေဝါလီခံမှု လုပ်ငန်းစဉ်ပြီးနောက် ရန်ပုံငွေတွေကို ကုန်သည်ထံ ပြန်လည်ပေးအပ်ပါတယ်။ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံသူ လျော်ကြေးပေးရေး အစီအစဉ်က ဆုံးရှုံးမှုရဲ့ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခုကို ဖုံးလွှမ်းနိုင်ပြီး ဖုံးလွှမ်းမှုက နယ်ပယ်အလိုက် ကွာခြားပါတယ်။
ဒေဝါလီခံမှု လုပ်ငန်းစဉ်အတွင်းမှာ ကုန်သွယ်နိုင်လား? မဟုတ်ပါ။ ဒေဝါလီခံမှု လုပ်ငန်းစဉ်အတွင်း ကုန်သွယ်မှုကို ရပ်ဆိုင်းထားပြီး ကုန်သည်က ကုန်သွယ်မှုအသစ်တွေ မတင်နိုင်ပါ။ ကုန်သည်ရဲ့ ရာထူးတွေကို အခြား ဘရိုကေရေ့ခ်ျတစ်ခုထံ လွှဲပြောင်းနိုင်ပြီး ဒေဝါလီခံမှုစျေးနှုန်းနဲ့ ရာထူးတွေကို အရည်ဖျက် (liquidate) မလုပ်ပါ။
ဘရိုကာကို စည်းမျဉ်းမသတ်မှတ်ထားခဲ့ရင် ဘာဖြစ်မလဲ? စည်းမျဉ်းမသတ်မှတ်ထားတဲ့ ဘရိုကာမှာ ရန်ပုံငွေခွဲထားမှု (segregation) မရှိပြီး ရင်းနှီးမြှုပ်နှံသူ လျော်ကြေးပေးရေး အစီအစဉ်လည်း မရှိပါ။ ကုန်သည်က အပ်နှံထားတဲ့ ငွေတစ်ခုလုံး ဆုံးရှုံးနိုင်ပြီး ကုန်သည်မှာ ပြန်လည်တောင်းဆိုနိုင်မှု (recourse) ကန့်သတ်ထားပါတယ်။ ကုန်သည်က စည်းမျဉ်းသတ်မှတ်ထားတဲ့ ဘရိုကာကို အမြဲရွေးချယ်သင့်ပါတယ်။
ဆက်စပ်အရင်းအမြစ်များ
စတင်ရန်နေရာ
Brokerage ကုမ္ပဏီ ဒေဝါလီခံနိုင်မည်ကို စိုးရိမ်နေပါက အထောက်အကူအများဆုံး ပထမဆုံးခြေလှမ်းမှာ သင်စဉ်းစားနေသော broker များအတွက် လိုင်စင်ရှိ/မရှိ၊ ငွေများကို ခွဲထားခြင်း (segregation of funds) ရှိ/မရှိ၊ နှင့် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံသူ လျော်ကြေးပေးရေး အစီအစဉ် (investor compensation scheme) ရှိ/မရှိကို စစ်ဆေးရန်ဖြစ်သည်။ ကျွန်ုပ်တို့၏ broker comparison သည် တရားစီရင်ပိုင်ခွင့် (jurisdiction) နှင့် စည်းမျဉ်း (regulation) အလိုက် broker များကို စာရင်းပြုထားပြီး၊ အကောင့်မဖွင့်မီ broker က သင့်အား ဘာတွေ ပေးနိုင်သည်ကို အတူတကွ ပြောပြပေးသည်။