ဤအချက်အလက်သည် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုဆိုင်ရာ အကြံဉာဏ်မဟုတ်ပါ။ ပေးထားသော အချက်အလက်များသည် သင်ကြားရေးနှင့် သတင်းအချက်အလက်ဆိုင်ရာ ရည်ရွယ်ချက်များအတွက်သာဖြစ်ပြီး မည်သည့်ဘဏ္ဍာရေးထုတ်ကုန်ကို ဝယ်ရန် သို့မဟုတ် ရောင်းရန် အကြံပြုချက်အဖြစ် မယူဆရပါ။
ဘရိုကာ့ခ်ကုမ္ပဏီတစ်ခုက ဘဏ်မဟုတ်ပါ၊ ဘရိုကာ့ခ်အကောင့်အပေါ်ကာကွယ်မှုတွေက ဘဏ်ဒေ့ပိုဇစ်အပေါ်ကာကွယ်မှုတွေနဲ့ တူညီတာမဟုတ်ပါ။ FDIC က အမေရိကန်ရှိ အာမခံထားတဲ့ဘဏ်တစ်ခုစီအတွက် အပ်နှံသူတစ်ဦးချင်းစီအလိုက် ဒေါ်လာ $250,000 အထိ ဘဏ်ဒေ့ပိုဇစ်တွေကို ကာကွယ်ပေးပါတယ်။ SIPC က အမေရိကန်ရှိ ဘရိုကာ့ခ်အကောင့်တွေကို ဖောက်သည်တစ်ဦးချင်းစီအလိုက် ဒေါ်လာ $500,000 အထိ ကာကွယ်ပေးပြီး ငွေသားအတွက် $250,000 ကန့်သတ်ချက်ရှိပါတယ်။ ဘရိုကာ့ခ်အကောင့်ကို ကိုင်ထားတဲ့ ကုန်သည်တစ်ဦးက ဒီကွာခြားချက်ကို သိထားသင့်ပြီး ဘရိုကာ့ခ်ကုမ္ပဏီ ပျက်ကွက်သွားရင် ဘာလုပ်ရမလဲဆိုတာကိုလည်း သိထားသင့်ပါတယ်။
SIPC က ဘာတွေကို အကျုံးဝင်သလဲ
SIPC သည် SIPC အဖွဲ့ဝင် Broker များရှိ ဖောက်သည်အကောင့်များကို ကာကွယ်ပေးသည့် အမေရိကန် အကျိုးအမြတ်မယူသော ကော်ပိုရေးရှင်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။ SIPC သည် ဖောက်သည်တစ်ဦးလျှင် အများဆုံး $500,000 အထိ အကျုံးဝင်ပြီး ငွေသားအတွက် $250,000 ကန့်သတ်ချက်ရှိသည်။ အကျုံးဝင်မှုသည် SIPC အဖွဲ့ဝင် Broker တွင် ထားရှိထားသည့် ငွေသားနှင့် လုံခြုံရေးများ (securities) ဆုံးရှုံးမှုများအတွက် သက်ရောက်ပြီး၊ Broker ပျက်ကွက်သွားကာ ဖောက်သည်၏ ပိုင်ဆိုင်မှုများသည် ထို Broker ၏ မှတ်တမ်းများတွင် မရှိတော့သည့်အခါတွင် အကျုံးဝင်မှု စတင်သည်။
SIPC သည် လုံခြုံရေးများ၏ စျေးကွက်တန်ဖိုး ကျဆင်းမှုမှ ဖြစ်ပေါ်လာသော ဆုံးရှုံးမှုများကို အကျုံးမဝင်ပါ။ Trader ၏ အကောင့်တွင် စတော့တစ်ခု၏ $100,000 တန်ဖိုးရှိပြီး အဲဒီစတော့က $50,000 သို့ ကျသွားပါက SIPC သည် $50,000 ဆုံးရှုံးမှုကို အကျုံးမဝင်ပါ။ SIPC သည် ပိုင်ဆိုင်မှုများ၏ တန်ဖိုးကျဆင်းမှုကို မကာကွယ်ဘဲ ပိုင်ဆိုင်မှုများကိုယ်တိုင် ဆုံးရှုံးမှုကိုသာ ကာကွယ်သည်။
SIPC သည် Broker အားလုံးကို မကာကွယ်ပါ။ SIPC သည် အဖွဲ့ဝင်ဖြစ်သော Broker များကို ကာကွယ်ပြီး အမေရိကန်တွင် မှတ်ပုံတင်ထားသော Broker အများစုမှာ အဖွဲ့ဝင်များ ဖြစ်ကြသည်။ SIPC ၏ အဖွဲ့ဝင်မဟုတ်သော Broker တစ်ခုသည် အကျုံးမဝင်ဘဲ၊ အကောင့်ကို ငွေထည့်မတိုင်မီ အဖွဲ့ဝင်မှု အခြေအနေကို စစ်ဆေးသင့်သည်။ အဖွဲ့ဝင်မှုကို ပုံမှန်အားဖြင့် Broker ၏ ဝက်ဘ်ဆိုက်တွင် ဖော်ပြထားပြီး၊ Trader သည် SIPC ၏ ဝက်ဘ်ဆိုက်တွင် အဖွဲ့ဝင်မှုကို အတည်ပြုနိုင်သည်။
SIPC က မလုပ်ပေးနိုင်တာတွေ
SIPC က စတော့ရှယ်ယာများ၏ တန်ဖိုးကို အာမခံမပေးပါ။ SIPC က စီးပွားရေးလုပ်သူကို စတော့ရှယ်ယာများ၏ တန်ဖိုးကျဆင်းမှုကြောင့် ဖြစ်သည့် ဆုံးရှုံးမှုအတွက်မဟုတ်ဘဲ စတော့ရှယ်ယာများ ဆုံးရှုံးသွားခြင်းအတွက် ကာကွယ်ပေးပါသည်။ ဒီကွာခြားချက်က အရေးကြီးပါတယ်—တစ်ဦးက စတော့တစ်ခုမှာ ဒေါ်လာ 100,000 တန်ဖိုးကို ကိုင်ထားပြီး အဲဒီစတော့က ဒေါ်လာ 50,000 သို့ ကျသွားခဲ့ရင် ဒေါ်လာ 50,000 ဆုံးရှုံးသွားပြီး SIPC က အဲဒီဆုံးရှုံးမှုကို မဖုံးလွှမ်းပါ။ တစ်ဦးက စတော့တစ်ခုမှာ ဒေါ်လာ 100,000 တန်ဖိုးကို ကိုင်ထားပြီး ဘရိုကေရေ့ချ်ကုမ္ပဏီက အဲဒီပိုင်ဆိုင်မှုကို ပြန်မပေးဘဲ ပျက်ကွက်သွားခဲ့ရင် စတော့ရှယ်ယာများ၏ ဒေါ်လာ 100,000 ဆုံးရှုံးသွားပြီး SIPC က အဲဒီ ဒေါ်လာ 100,000 ကို (ကန့်သတ်ချက်အတွင်း) ဖုံးလွှမ်းပေးပါသည်။
SIPC က ပိုင်ဆိုင်မှုအမျိုးအစားအားလုံးကို မဖုံးလွှမ်းပါ။ SIPC က စတော့များ၊ ဘွန်းများ၊ မျှဝေငွေချေးစာချုပ်များ (mutual funds) နှင့် အခြား မှတ်ပုံတင်ထားသော စာချုပ်လက်မှတ်များကို ဖုံးလွှမ်းပေးပါသည်။ SIPC က futures, FX, CFDs သို့မဟုတ် မှတ်ပုံတင်ထားသော စာချုပ်လက်မှတ်များ မဟုတ်သည့် အခြား derivative ထုတ်ကုန်များကို မဖုံးလွှမ်းပါ။ ပျက်ကွက်သွားသော ဘရိုကေရေ့ချ်ကုမ္ပဏီတစ်ခုမှာ futures position ကို ကိုင်ထားသူက အဲဒီ position ဆုံးရှုံးမှုအတွက် ထိတွေ့နေရပြီး SIPC က အဲဒီဆုံးရှုံးမှုကို မဖုံးလွှမ်းပါ။
ဘရိုကေရေ့ခ်ျကုမ္ပဏီ ပျက်ကွက်သွားရင် ဘာလုပ်ရမလဲ
ပထမဆုံးအဆင့်က SIPC က ခန့်အပ်ထားတဲ့ trustee ကို ဆက်သွယ်ဖို့ပါ။ trustee က ဘရိုကေရေ့ခ်ျရဲ့ ပိုင်ဆိုင်မှုတွေကို ရောင်းချပြီး ဖောက်သည်တွေရဲ့ ပိုင်ဆိုင်မှုတွေကို ဖောက်သည်တွေထံ ပြန်ပေးဖို့ တာဝန်ယူထားပါတယ်။ trustee က ဖောက်သည်တွေကို တိုက်ရိုက်ဆက်သွယ်ပြီး claim တင်သွင်းဖို့ ညွှန်ကြားချက်တွေ ပေးပါလိမ့်မယ်။
ဒုတိယအဆင့်က စာရွက်စာတမ်းတွေကို စုဆောင်းဖို့ပါ။ ကုန်သည်က အကောင့်ထုတ်ပြန်ချက်များ၊ ကုန်သွယ်မှုအတည်ပြုချက်များ၊ နေရာချထားမှု (position) အစီရင်ခံစာများရဲ့ မိတ္တူတွေ ရှိထားသင့်ပါတယ်။ အဲဒီစာရွက်စာတမ်းတွေက claim တင်သွင်းရာမှာ အခြေခံဖြစ်ပြီး ကုန်သည်က စာရွက်စာတမ်းတွေကို အမြဲတမ်း အပ်ဒိတ်ဖြစ်အောင် ထိန်းသိမ်းထားသင့်ပါတယ်။
တတိယအဆင့်က trustee ထံ claim တင်သွင်းဖို့ပါ။ claim ဆိုတာ ဖောက်သည်ရဲ့ အမည်၊ အကောင့်နံပါတ်၊ ကိုင်ထားတဲ့ ပိုင်ဆိုင်မှုတွေ၊ ပိုင်ဆိုင်မှုတန်ဖိုးတွေကို မေးမြန်းတဲ့ ဖောင်တစ်ခုပါ။ trustee က claim ကို ပြန်လည်စစ်ဆေးပြီး လက်ခံမလက်ခံ ဆုံးဖြတ်ပါတယ်။ လက်ခံထားတဲ့ claim ကို SIPC ရန်ပုံငွေထဲကနေ အာမခံကန့်သတ်ချက်အထိ ပေးချေပါတယ်။
စတုတ္ထအဆင့်က အခြားဘရိုကေရေ့ခ်ျမှာ အကောင့်အသစ်ဖွင့်ဖို့ပါ။ SIPC ပေးချေမှုကို စောင့်နေတဲ့ ကုန်သည်ကတော့ ဆက်လက်ကုန်သွယ်နိုင်ပြီး အကောင့်အသစ်က ကုန်သွယ်မှုလုပ်ဆောင်ချက်တွေအတွက် အခြေခံဖြစ်ပါတယ်။ အကောင့်အသစ်ကို SIPC-member ဘရိုကေရေ့ခ်ျမှာ ဖွင့်သင့်ပြီး အကောင့်အသစ်ကို ပျက်ကွက်သွားတဲ့ ဘရိုကေရေ့ခ်ျရဲ့ ပိုင်ဆိုင်မှုတွေထဲက မဟုတ်တဲ့ ငွေသားနဲ့ ထည့်သွင်းထားသင့်ပါတယ်။
ဥရောပနှင့် ယူကေတွင် ကိုက်ညီသောအရာများ
ဥရောပသမဂ္ဂ (EU) ရှိ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံသူ လျော်ကြေးပေးရေး အစီအစဉ်သည် တောင်းဆိုသူတစ်ဦးလျှင် အများဆုံး €20,000 အထိ ကာကွယ်ပေးသည်။ အဆိုပါအစီအစဉ်ကို EU နိုင်ငံတစ်ခုချင်းစီရှိ နိုင်ငံအလိုက် စည်းမျဉ်းထိန်းသိမ်းရေးအဖွဲ့က လုပ်ဆောင်ပြီး၊ ဘရိုကေရေ့ခ်ျတစ်ခု ပျက်ကွက်သွားကာ ဖောက်သည်၏ ပိုင်ဆိုင်မှုများ ပျောက်ဆုံးနေသည့်အခါတွင် ကာကွယ်မှု စတင်အသက်ဝင်သည်။ ကာကွယ်မှုသည် SIPC ၏ ကာကွယ်မှုထက် နည်းပြီး၊ အကောင့်ကြီးကိုင်ထားသူ ကန့်သတ်ချက်ကို သတိထားသင့်သည်။
ယူကေရှိ Financial Services Compensation Scheme (FSCS) သည် တောင်းဆိုသူတစ်ဦးလျှင် အများဆုံး £85,000 အထိ ကာကွယ်ပေးသည်။ အဆိုပါအစီအစဉ်ကို FSCS က လုပ်ဆောင်ပြီး၊ ယူကေတွင် စည်းမျဉ်းထိန်းသိမ်းထားသော ဘရိုကေရေ့ခ်ျတစ်ခု ပျက်ကွက်သွားသည့်အခါတွင် ကာကွယ်မှု စတင်အသက်ဝင်သည်။ ကာကွယ်မှုသည် EU အစီအစဉ်နှင့် ဆင်တူပြီး၊ ကုန်သည်က ကန့်သတ်ချက်ကို သတိထားသင့်သည်။
tier-one မဟုတ်သော နယ်ပယ်တစ်ခုတွင် ဘရိုကေရေ့ခ်ျအကောင့်ကို ကိုင်ထားသူသည် ကာကွယ်မှုအဆင့်နိမ့်ပိုင်း သို့မဟုတ် လုံးဝမရှိသည့်အန္တရာယ်နှင့် ရင်ဆိုင်ရနိုင်သည်။ offshore ဘရိုကေရေ့ခ်ျများသည် SIPC၊ EU အစီအစဉ်၊ သို့မဟုတ် FSCS တို့နှင့် မသက်ဆိုင်ဘဲ၊ ပျက်ကွက်မှုတစ်ခုဖြစ်သည့်အခါ ပြန်လည်ရယူနိုင်ရေး လမ်းကြောင်းမှာ ပိုရှည်ပြီး ပိုမိုမသေချာသည်။
အန္တရာယ်ကို ဘယ်လို စီမံခန့်ခွဲမလဲ
အမှန်တကယ်ဖြေဆိုရမယ်ဆိုရင် တစ်ခုတည်းသော Broker တစ်ခုမှာ လက်ကျန်ငွေကို compensation scheme ရဲ့ ကန့်သတ်ချက်ထက် ပိုမထားဘဲ သေးသေးလေးထားတာက အကောင်းဆုံးပါ။ EU Broker တစ်ခုတည်းမှာ ယူရို €30,000 ကိုင်ထားတဲ့ Trader တစ်ယောက်က ယူရို €20,000 ကန့်သတ်ချက်အထိသာ အကာအကွယ်ရပြီး ကျန်တဲ့ €10,000 က အန္တရာယ်ရှိပါတယ်။ EU Broker နှစ်ခုစီမှာ ယူရို €20,000 စီ ကိုင်ထားတဲ့ Trader တစ်ယောက်က စုစုပေါင်း ပိုင်ဆိုင်မှု €40,000 ရှိပြီး တစ်ခုစီမှာ €20,000 စီ အကာအကွယ်ရတာကြောင့် အန္တရာယ် လျော့ကျသွားပါတယ်။
ဒုတိယအဖြေကတော့ tier-one jurisdiction ကို အသုံးပြုတာပါ။ FCA, BaFin, ဒါမှမဟုတ် ASIC က ထိန်းကျောင်းထားတဲ့ Broker တစ်ခုက ၎င်းရဲ့ jurisdiction အတွင်းရှိ compensation scheme ကို လိုက်နာရပြီး အကာအကွယ်က တကယ်ဖြစ်ပါတယ်။ သေးငယ်တဲ့ offshore authority တစ်ခုတည်းကသာ ထိန်းကျောင်းထားတဲ့ Broker တစ်ခုကတော့ အဓိပ္ပါယ်ရှိတဲ့ compensation scheme နဲ့ မသက်ဆိုင်နိုင်ဘဲ အကာအကွယ်ကလည်း တကယ်မဟုတ်ပါဘူး။
ဆက်စပ်အရင်းအမြစ်များ
ဘယ်ကနေ စတင်မလဲ
သင် ဘရိုကေရေ့ချ် (brokerage) တစ်ခုကို ရွေးချယ်နေချိန်မှာ အသုံးဝင်ဆုံး လုပ်ဆောင်ချက်က စည်းကမ်းထိန်းသိမ်းသူ (regulator)၊ လျော်ကြေးပေးရေး အစီအစဉ် (compensation scheme) နဲ့ လွှမ်းခြုံမှု ကန့်သတ်ချက် (coverage limit) ကို စစ်ဆေးကြည့်ခြင်း ဖြစ်ပါတယ်။ ကျွန်ုပ်တို့၏ broker comparison က ဘရိုကာတစ်ခုစီအတွက် regulator နဲ့ coverage ကို ဖော်ပြထားပြီး၊ အကောင့်ထဲကို ငွေမထည့်ခင် သင့်အတွက် အကာအကွယ်က ဘယ်လိုပုံစံဖြစ်မလဲဆိုတာကို အတူတကွ ပြောပြပေးပါတယ်။