To nie jest porada inwestycyjna. Podane informacje mają wyłącznie charakter edukacyjny i informacyjny oraz nie stanowią rekomendacji do kupna ani sprzedaży jakiegokolwiek produktu finansowego.
Kustodian, w kontekscie rachunku do handlu akcjami, to podmiot, który przechowuje papiery wartościowe tradera oddzielnie od brokera. Taki podział jest wymagany przez regulatora w większości jurysdykcji i ochrona jest realna. Pieniądze tradera oraz jego papiery wartościowe są przechowywane na rachunkach wydzielonych u kustodiana, a kustodian jest odrębną osobą prawną niż broker. Jeśli broker upadnie, aktywa tradera są przechowywane przez kustodiana, a trader może przenieść aktywa do innego brokera.
Co robi powiernik
Pierwszym zadaniem powiernika jest przechowywanie papierów wartościowych. Powiernik prowadzi ewidencję aktywów tradera i odpowiada za bezpieczne przechowywanie papierów wartościowych. Powiernik jest podmiotem regulowanym, zwykle bankiem pierwszego rzędu lub specjalistycznym powiernikiem, i podlega takiemu samemu nadzorowi regulacyjnemu jak Broker.
Drugim zadaniem jest rozliczanie transakcji. Gdy trader kupuje akcje, powiernik otrzymuje akcje od powiernika sprzedającego i księguje je na rachunku tradera. Gdy trader sprzedaje, powiernik obciąża akcje i księguje środki pieniężne. Proces rozliczeniowy odbywa się zwykle T+1 lub T+2 na głównych rynkach, a powiernik jest podmiotem, który zajmuje się rozliczeniem.
Trzecim zadaniem jest obsługa zdarzeń korporacyjnych. Gdy akcje na rachunku tradera wypłacają dywidendę, powiernik księguje dywidendę na saldzie gotówkowym tradera. Gdy następuje split akcji, powiernik koryguje pozycję tradera. Gdy spółka zostaje przejęta, powiernik obsługuje rozliczenie w gotówce lub w akcjach. Powiernik jest podmiotem, który zarządza zdarzeniami korporacyjnymi w imieniu tradera.
Czwartym zadaniem jest dostarczanie zestawień. Powiernik udostępnia zestawienie miesięczne, zestawienie roczne oraz raportowanie podatkowe. Zestawienia są podstawowym zapisem posiadanych aktywów tradera, a zestawienia stanowią podstawę do złożenia przez tradera deklaracji podatkowej.
Dlaczego ta separacja ma znaczenie
Separacja ma znaczenie, ponieważ chroni aktywa tradera na wypadek upadku brokera. Broker przechowuje gotówkę i papiery wartościowe tradera na wyodrębnionym rachunku u powiernika (custodian), a aktywa nie wchodzą w skład majątku (estate) brokera. Syndyk upadłego brokera może zwrócić aktywa traderowi, albo trader może przenieść aktywa do innego brokera, a transfer zwykle przebiega sprawnie.
Bez separacji aktywa tradera byłyby częścią majątku brokera, a trader byłby zwykłym wierzycielem brokera. Roszczenie zwykłego wierzyciela znajduje się na samym dole listy priorytetów, a odzyskiwanie środków jest zwykle znacznie niższe niż w przypadku roszczenia tradera. Trader, który ma aktywa u brokera niepodlegającego zasadom segregacji, jest narażony na realne ryzyko straty w razie upadku brokera.
Separacja jest wymagana przez regulatora w większości jurysdykcji. Regulator ustanawia zasady dotyczące segregacji, a broker ma obowiązek ich przestrzegać. Zasady różnią się w zależności od jurysdykcji, ale zasada jest taka sama: aktywa tradera są przechowywane oddzielnie od aktywów brokera, a trader ma bezpośrednie roszczenie do wyodrębnionych aktywów.
Jak wybierany jest depozytariusz
W większości przypadków depozytariusza wybiera broker, a trader nie ma na to wpływu. Broker ma umowę z bankiem pierwszego rzędu lub specjalistycznym depozytariuszem, a broker przekazuje aktywa tradera do wybranego depozytariusza. Jedynym wyborem tradera jest wybór brokera, który korzysta z renomowanego depozytariusza.
Wybór depozytariusza zależy od modelu biznesowego brokera. Broker pełnej obsługi zwykle korzysta z banku pierwszego rzędu jako depozytariusza, a bank jest odrębną jednostką prawną od brokera. Broker dyskontowy może korzystać z banku pierwszego rzędu, specjalistycznego depozytariusza lub sub-depozytariusza na zagranicznym rynku. Jedyną weryfikacją tradera jest sprawdzenie dokumentacji brokera pod kątem nazwy depozytariusza oraz zasad segregacji.
Drugą opcją jest skorzystanie z brokera oferującego wiele opcji depozytariusza. Niektórzy brokerzy oferują wybór depozytariusza, a trader może wybrać depozytariusza dopasowanego do potrzeb tradera. Wybór zwykle dotyczy banku pierwszego rzędu (z wyższymi opłatami i silniejszą ochroną) oraz specjalistycznego depozytariusza (z niższymi opłatami i nieco słabszą ochroną). Trader powinien rozważyć kompromis przed podjęciem decyzji.
Argumenty za osobnym powiernikiem
Osobny powiernik jest przydatny, gdy trader chce silniejszej segregacji aktywów. Trader, który posiada duży portfel, z istotnymi aktywami narażonymi na ryzyko, może chcieć osobnego powiernika, który nie jest powiązany z brokerem. Osobny powiernik pobiera opłatę, a opłata jest kosztem silniejszej ochrony.
Osobny powiernik jest również przydatny, gdy trader chce korzystać z konkretnego rozwiązania w zakresie przechowywania. Trader, który posiada aktywa na zagranicznym rynku, może chcieć sub-powiernika na tym rynku, a sub-powiernik jest podmiotem, który przechowuje aktywa w lokalnej jurysdykcji. Sub-powiernik zwykle jest bankiem pierwszego szczebla na zagranicznym rynku, a sub-powiernik podlega regulatorowi w tym kraju.
Argumentem przeciwko osobnemu powiernikowi jest koszt. Osobny powiernik pobiera opłatę, a opłata realnie obniża zwrot. Trader z małym portfelem zwykle lepiej korzysta z domyślnego powiernika brokera, a trader płaci niewielką opłatę (lub nie płaci jej wcale) za segregację. Trader z dużym portfelem jest tym, który odnosi korzyść z silniejszej ochrony.
Jak zweryfikowac opiekuna (custodian)
Szczera odpowiedz brzmi: zapytac brokera. Broker jest zobowiazany do ujawnienia, kto jest custodianem, a ujawnienie zwykle znajduje sie w dokumentacji zwiazanej z otwarciem konta. Trader moze tez sprawdzic strone internetowa brokera i potwierdzic status regulacyjny custodian na stronie odpowiedniego regulatora.
Druga odpowiedz to przeczytanie dokumentacji dotyczacej segregacji. Broker jest zobowiazany dostarczyc dokumentacje dotyczaca zasad segregacji, a dokumentacja wyjasnia, w jaki sposob przechowywane sa aktywa tradera, jaka jest ochrona oraz jaka jest sciezka odzyskania srodkow w przypadku upadlosci brokera. Trader powinien przeczytac dokumentacje przed zasileniem konta.
Powiązane zasoby
Od czego zacząć
Jeśli wybierasz brokera, najbardziej przydatnym ćwiczeniem jest sprawdzenie depozytariusza, zasad segregacji oraz ścieżki odzyskiwania środków. Nasze porównanie brokerów zawiera depozytariusza brokera i politykę segregacji, które razem pokazują, jak wygląda ochrona, zanim zasilisz konto.