මෙය ආයෝජන උපදෙස් නොවේ. ලබා දී ඇති තොරතුරු අධ්යාපනික සහ තොරතුරුමය අරමුණු සඳහා පමණක් වන අතර කිසිදු මූල්ය නිෂ්පාදනයක් මිලදී ගැනීමට හෝ විකිණීමට නිර්දේශයක් ලෙස නොසලකයි.
Leveraged products සියලුම ආයෝජකයන් සඳහා සුදුසු නොවේ. ඒ සඳහා සුදුසුකම තීරණය වන්නේ ආයෝජකයාගේ පළපුරුද්ද, ආයෝජකයාගේ අවදානම් ඉවසීම, සහ ආයෝජකයාගේ මූල්ය තත්ත්වය මතය. 5:1 ස්ථානයකින් 5%ක ලාභයක් ලබාදෙන leverage එකක් 5%ක පාඩුවක් ද ලබාදිය හැකි අතර, spread, commission, සහ financing charge හේතුවෙන් එම පාඩුව ලාභයට වඩා විශාල විය හැක. ආයෝජකයා leveraged position එකක් විවෘත කිරීමට පෙර එහි සුදුසුකම් නිර්ණායක අවබෝධ කරගත යුතු අතර, එම නිර්ණායක සපුරා නොමැති නම් විකල්පයන් දෙස බැලිය යුතුය.
අධිභාරක (leveraged) නිෂ්පාදන සලකා බැලිය යුත්තේ කවුද?
පළමු කණ්ඩායම වන්නේ පළපුරුදු වෙළෙඳුන්ය. සිය ගණනක් වෙළෙඳ ගනුදෙනු සිදු කර ඇති, අධිභාරක ක්රියාකාරීත්වය (leverage mechanics) අවබෝධ කර ඇති, සහ ස්ථාවර වාර්තාවක් ඇති වෙළෙඳුන්ට අධිභාරක නිෂ්පාදන සලකා බැලිය හැක. අධිභාරක නිෂ්පාදන සඳහා ඉක්මන් තීරණ අවශ්ය වන අතර, අධිභාරක නිෂ්පාදන සඳහා ආන්තිකය (margin) සහ අවදානම් කළමනාකරණය පිළිබඳ හොඳ අවබෝධයක් අවශ්ය බැවින් මෙම පළපුරුද්ද අත්යවශ්ය වේ.
දෙවන කණ්ඩායම වන්නේ ඉහළ අවදානම් ඉවසීමක් (high-risk-tolerance) ඇති ආයෝජකයන්ය. එක් ස්ථානයක (single position) 20%ක පාඩුවක් පැනි නොගෙන දරාගත හැකි, සහ දිගු කාලීන දැක්මක් (long time horizon) ඇති ආයෝජකයන්ට අධිභාරක නිෂ්පාදන සලකා බැලිය හැක. ඉහළ අවදානම් ඉවසීම අත්යවශ්ය වන්නේ අධිභාරක නිෂ්පාදන විශාල පාඩු ඇති කළ හැකි අතර, කෙටි කාලයකදීත් විශාල පාඩු ඇති කළ හැකි බැවිනි.
තුන්වන කණ්ඩායම වන්නේ විවිධාංගීකෘත (diversified) කළඹක් ඇති ආයෝජකයන්ය. විවිධාංගීකෘත කළඹක් ඇති, සහ අධිභාරක ස්ථානයේ පාඩුවක් දරාගත හැකි අතර එය මූල්ය ඉලක්කවලට බලපෑමක් නොවන ආයෝජකයන්ට අධිභාරක නිෂ්පාදන සලකා බැලිය හැක. විවිධාංගීකරණය අත්යවශ්ය වන්නේ අධිභාරක නිෂ්පාදන කළඹට අවදානම එක් කරන බැවින්, සහ අධිභාරක නිෂ්පාදන කළඹේ විශාල කොටසක් විය නොහැකි බැවිනි.
අධිභාරක (leveraged) නිෂ්පාදනවලින් වැළකිය යුත්තේ කවුද?
පළමු කණ්ඩායම ආරම්භකයින්ය. තවමත් වෙළඳාමේ මූලික කරුණු ඉගෙන ගනිමින් සිටින ආරම්භකයාටත්, තවමත් ස්ථාවර (consistent) ප්රතිඵල වාර්තාවක් වර්ධනය කර නොගත් ආරම්භකයාටත් අධිභාරක නිෂ්පාදනවලින් වැළකිය යුතුය. ආරම්භකයා අධිභාරක නොවන (unleveraged) නිෂ්පාදනවලින් ආරම්භ කළ යුතු අතර, අත්දැකීම් ලැබූ පසු පමණක් අධිභාරක නිෂ්පාදන වෙත යා හැක.
දෙවන කණ්ඩායම අඩු අවදානම් ඉවසීමක් (low-risk-tolerance) ඇති ආයෝජකයින්ය. 10%ක පාඩුවක් දරාගත නොහැකි ආයෝජකයාටත්, කෙටි කාලයකදී නිශ්චිත ඉලක්කයක් සඳහා මුදල් අවශ්ය වන ආයෝජකයාටත් අධිභාරක නිෂ්පාදනවලින් වැළකිය යුතුය. අඩු අවදානම් ඉවසීම අධිභාරක නිෂ්පාදන සමඟ නොගැළපෙන අතර, එය වැරදි වේලාවකදී භීතියෙන් (panic) විකිණීමකට (selling) හේතු විය හැක.
තුන්වන කණ්ඩායම සංකේන්ද්රිත (concentrated) කළඹක් ඇති ආයෝජකයින්ය. එක් තනි කොටසක (stock) හෝ අංශයක (sector) ධනයෙන් විශාල කොටසක් ඇති ආයෝජකයාටත්, අධිභාරක ස්ථානය (leveraged position) අහිමි වීමට දරාගත නොහැකි ආයෝජකයාටත් අධිභාරක නිෂ්පාදනවලින් වැළකිය යුතුය. සංකේන්ද්රණය අවදානම වැඩි කරන අතර, එම සංකේන්ද්රණය අධිභාරකය සමඟ එක්වීම ව්යසනකාරී (catastrophic) තත්ත්වයකට හේතු විය හැක.
හතරවන කණ්ඩායම විශ්රාම සමීපයේ සිටින ආයෝජකයින්ය. ආදායමක් ජනනය කිරීමට අවශ්ය වන කළඹක් සඳහා අධිභාරක නිෂ්පාදන අතිශය අවදානම් වේ.
සුදුසුකම් ඇගයීම
පළමු නිර්ණායකය වන්නේ පළපුරුද්දයි. ආයෝජකයාට අවම වශයෙන් වසර 1 සිට 2 දක්වා වෙළඳ පළපුරුද්දක් තිබිය යුතු අතර, ආයෝජකයාට ස්ථාවර වාර්තාවක් තිබිය යුතුය. පළපුරුද්ද යනු අනිවාර්ය පූර්ව අවශ්යතාවක් වන අතර, එය අවදානම් කළමනාකරණයේ පදනම වේ.
දෙවන නිර්ණායකය වන්නේ අවදානම් ඉවසීමයි. ආයෝජකයාට එක් එක් ස්ථානයකදී 20% සිට 30% දක්වා අලාභයක් දරාගැනීමට හැකි විය යුතු අතර, පහත වැටීමක් සිදුවන අවස්ථාවකදී ආයෝජකයා කලබල නොවිය යුතුය. අවදානම් ඉවසීම පුද්ගලික ලක්ෂණයක් වන අතර, එය ප්රශ්නාවලියක් මගින් ඇගයිය හැක.
තුන්වන නිර්ණායකය වන්නේ මූල්ය තත්ත්වයයි. ආයෝජකයාට විවිධාංගීකෘත කළඹක් තිබිය යුතු අතර, margin calls ආවරණය කිරීමට මුදල් සංචිතයක් තිබිය යුතුය. මූල්ය තත්ත්වය අවදානම් කළමනාකරණයේ පදනම වන අතර, ආයෝජකයා leveraged products සලකා බැලීමට පෙර මූල්ය තත්ත්වය ස්ථාවර විය යුතුය.
සිව්වන නිර්ණායකය වන්නේ කාල සීමාවයි. ආයෝජකයාට දිගු කාල සීමාවක් තිබිය යුතු අතර, කෙටි කාලයේදී නිශ්චිත ඉලක්කයක් සඳහා මුදල් අවශ්ය නොවිය යුතුය. කාල සීමාව ආයෝජකයාට පහත වැටීම් මැදින් ගමන් කිරීමට ඉඩ සලසන අතර, වැරදි වේලාවක විකිණීමට ඇති පීඩනය අඩු කරයි.
නුසුදුසු ආයෝජකයන් සඳහා ප්රධාන අවදානම්
පළමු අවදානම වන්නේ අලාභය වැඩිවීම (loss amplification)යි. ලීවරේජ් (leverage) පිළිබඳව අවබෝධයක් නොමැති ආයෝජකයෙකුට ආරම්භක තැන්පතුවට වඩා වැඩි අලාභයක් සිදුවිය හැකි අතර, එක්ම ගනුදෙනුවකින් ආයෝජකයාට මුළු තැන්පතුවම අහිමි විය හැක. අලාභය වැඩිවීම යනු ලීවරේජ් නිෂ්පාදනවල ප්රධාන අවදානම වන අතර, එය ස්ප්රෙඩ් (spread), කොමිස් (commission), සහ මූල්යකරණ ගාස්තුව (financing charge) මගින් තවත් වැඩි වේ.
දෙවන අවදානම වන්නේ මාජින් කැල් (margin call) එකයි. මුදල් අතිරික්තයක් (cash buffer) නොමැති ආයෝජකයෙකුට, හැකි නරකම අවස්ථාවේදී එම ස්ථානය (position) විකිණීමට (liquidate) බල කෙරෙන්න පුළුවන්. මාජින් කැල් එක ඕනෑම වේලාවක සිදුවිය හැක.
තුන්වන අවදානම වන්නේ මානසික පීඩනයයි. පීඩනය දරාගත නොහැකි ආයෝජකයෙකුට චිත්තවේගී තීරණ ගැනීමට හැකි අතර, ආයෝජකයාට වැරදි වේලාවකදී විකිණීමටද හැක.
ප්රවේශම්කාරී ආයෝජකයන් සඳහා විකල්ප
පළමු විකල්පය වන්නේ ලීවර නොකළ කොටස් මිලදී ගැනීමයි. කොටස් වෙළඳපොළට සහභාගි වීමට කැමති ආයෝජකයාට කොටස් සෘජුවම මිලදී ගත හැකි අතර, කාලයත් සමඟ ආයෝජකයාට විවිධාංගීකෘත කළඹක් ගොඩනගා ගත හැක. ලීවර නොකළ මිලදී ගැනීම ආයෝජනය කිරීමට ඇති ආරක්ෂිතම ක්රමය වන අතර, එය සියලුම ආයෝජකයන්ට සුදුසු වේ.
දෙවන විකල්පය වන්නේ ETF එකයි. විවිධාංගීකරණය අවශ්ය ආයෝජකයාට ETF එකක් මිලදී ගත හැකි අතර, එම ETF එක පුළුල් වෙළඳපොළ ETF එකක් හෝ අංශ ETF එකක් විය හැක. ETF එක අඩු වියදම් සහිත ආයෝජන ක්රමයක් වන අතර, කුඩා ගිණුමක් ඇති ආයෝජකයන්ට එය සුදුසු වේ.
තුන්වන විකල්පය වන්නේ අන්යෝන්ය අරමුදල (mutual fund) ය. වෘත්තීය කළමනාකරණයක් අවශ්ය ආයෝජකයාට අන්යෝන්ය අරමුදලකට ආයෝජනය කළ හැක. අන්යෝන්ය අරමුදල යනු “අත නොතබන” (hands-off) ප්රවේශයක් අවශ්ය ආයෝජකයන්ට සුදුසු එකකි.
උත්තේජිත (leveraged) නිෂ්පාදනවල යෝග්යතාව පිළිබඳ පොදු ප්රශ්න
උත්තේජිත නිෂ්පාදන සඳහා අවම අත්දැකීම කීයද? අවම අත්දැකීම වසර එකක් සිට දෙකක් දක්වා අඛණ්ඩ වෙළඳාමක් කිරීමයි. අවම අත්දැකීමට ලාභදායී වෙළඳාම් පිළිබඳ වාර්තාවක්ද ඇතුළත් වේ. ආරම්භකයා උත්තේජිත නිෂ්පාදන භාවිත නොකළ යුතුය.
කුඩා ගිණුමක් සමඟ උත්තේජිත නිෂ්පාදන භාවිත කළ හැකිද? ඔව්, නමුත් කුඩා ගිණුමක් margin call එකකට වඩාත් පහසුවෙන් ලක්විය හැකි අතර, එක් වෙළඳාමකින් පමණ කුඩා ගිණුම සම්පූර්ණයෙන්ම නැතිවිය හැක. කුඩා ගිණුමක් ඇති වෙළෙන්දා අඩු උත්තේජනය (leverage) භාවිත කළ යුතු අතර, මුදල් අතිරික්තයක් (cash buffer) තබාගත යුතුය.
සිල්ලර පාරිභෝගිකයන් සඳහා උපරිම leverage කීයද? යුරෝපා සංගමයේ (European Union) සිල්ලර පාරිභෝගිකයන් සඳහා උපරිම leverage ප්රධාන forex යුගල සඳහා 1:30ක් වන අතර, කොටස් සඳහා 1:5ක් වේ. උපරිම leverage නියාමකයා විසින් නියම කරනු ලබන අතර, එය සිල්ලර වෙළෙන්දා ආරක්ෂා කිරීම සඳහා සැලසුම් කර ඇත.
අදාළ සම්පත්
ආරම්භ කරන්නේ කොහෙන්ද
ඔබ leveraged products ඇගයීම කරන්නේ නම්, වඩාත් ප්රයෝජනවත් පළමු පියවර වන්නේ ඔබගේ අත්දැකීම්, අවදානම් ඉවසීම, මූල්ය තත්ත්වය, සහ කාල ක්ෂිතිජය (time horizon) ඇගයීමයි. අපගේ broker comparison තුළ leveraged products ලබාදෙන Broker සහ ලබාගත හැකි leverage ලැයිස්තුගත කර ඇත; මේ දෙකම එක්ව ඔබ පළමු leveraged trade එක තැබීමට පෙර Broker විසින් ලබාදෙන්නේ කුමක්ද යන්න ඔබට කියා දෙයි.