මෙය ආයෝජන උපදෙස් නොවේ. ලබා දී ඇති තොරතුරු අධ්යාපනික සහ තොරතුරුමය අරමුණු සඳහා පමණක් වන අතර කිසිදු මූල්ය නිෂ්පාදනයක් මිලදී ගැනීමට හෝ විකිණීමට නිර්දේශයක් ලෙස නොසලකයි.
මුල් ආන්තිකය (initial margin) යනු ලීවරේජ් (leveraged) කළ ස්ථානයක් ආරම්භ කිරීමට Broker විසින් ඉල්ලා සිටින තැන්පතුව වන අතර, මුල් ආන්තිකය ලීවරේජ් හි ප්රතිලෝමය (inverse) වේ. 5:1 ලීවරේජ් එකක් 20% මුල් ආන්තිකයකට (initial margin) සමාන වන අතර, 10:1 ලීවරේජ් එකක් 10% මුල් ආන්තිකයකට සමාන වන අතර, 20:1 ලීවරේජ් එකක් 5% මුල් ආන්තිකයකට සමාන වේ. මෙම සම්බන්ධතාවය සරල බෙදීමකි: මුල් ආන්තික ප්රතිශතය (initial margin percentage) යනු ලීවරේජ් එකෙන් 1 බෙදූ අගය, එය 100 න් ගුණ කිරීමයි.
සම්බන්ධතාවය ක්රියා කරන ආකාරය
5:1 leverage භාවිතා කරමින් €50,000ක position එකක් ආරම්භ කිරීමට කැමති trader කෙනෙකුට margin ලෙස €10,000ක් තැන්පත් කළ යුතුය. Broker විසින් ඉතිරි €40,000ක් ණයට දෙයි, සහ Broker විසින් €10,000ක් collateral ලෙස තබා ගනී. €10,000 යනු initial margin වන අතර 5:1 යනු leverage වේ.
Leverage එක broker විසින් හෝ regulator විසින් සකස් කරනු ලබන අතර, එය යටින් පවතින asset මත රඳා පවතී. යුරෝපා සංගමයේදී, retail clients සඳහා ප්රධාන forex pairs සඳහා උපරිම leverage අනුපාතය 1:30ක් වන අතර stocks සඳහා 1:5ක් වේ. Retail clients සඳහා leverage අනුපාතය professional clientsට වඩා අඩු වන අතර, විශාල පාඩු වලින් retail traderව ආරක්ෂා කිරීම සඳහා leverage සැලසුම් කර ඇත.
ආරම්භක ආන්තිකය ගණනය කරන්නේ කෙසේද
සූත්රය මෙයයි: ආරම්භක ආන්තිකය = ස්ථාන වටිනාකම / ලීවරය. 5:1 ලීවරයක් යටතේ €20,000ක කොටස් ස්ථානයක් විවෘත කිරීමට කැමති වෙළෙන්දාට ආන්තිකය ලෙස €4,000ක් අවශ්ය වේ. 20:1 ලීවරයක් යටතේ €100,000ක ස්ථානයක් විවෘත කිරීමට කැමති වෙළෙන්දාට ආන්තිකය ලෙස €5,000ක් අවශ්ය වේ.
මෙම සූත්රය ප්රතිශතයක් ලෙසද ප්රකාශ කළ හැක: ආරම්භක ආන්තික ප්රතිශතය = 1 / ලීවරය. 5:1 ලීවරය 20 ප්රතිශත ආරම්භක ආන්තිකයට සමාන වන අතර, 20:1 ලීවරය 5 ප්රතිශත ආරම්භක ආන්තිකයට සමාන වේ.
නඩත්තු ආන්තිකය
නඩත්තු ආන්තිකය යනු ස්ථානය විවෘතව තබා ගැනීමට වෙළෙන්දාට ගිණුමේ තබාගත යුතු අවම ශේෂය (equity) වේ. නඩත්තු ආන්තිකය ආරම්භක ආන්තිකයට වඩා අඩු වන අතර, සාමාන්යයෙන් එය ආරම්භක ආන්තිකයේ සියයට 50 සිට 75 දක්වා වේ. සියයට 20ක ආරම්භක ආන්තිකයක් තිබේ නම්, නඩත්තු ආන්තිකය සියයට 10 සිට 15 දක්වා විය හැක.
නඩත්තු ආන්තිකය යනු margin call සඳහා ඇති ප්රේරකයයි. යුරෝ 10,000ක ආරම්භක ආන්තිකයක් සහ සියයට 50ක නඩත්තු ආන්තිකයක් ඇති වෙළෙන්දාගේ ශේෂය යුරෝ 5,000 දක්වා පහත වැටෙන විට margin call එකක් ලැබේ. ශේෂය නැවත ආරම්භක ආන්තික මට්ටමට ගෙන ඒම සඳහා වෙළෙන්දාට අමතර මුදල් තැන්පත් කළ යුතුය.
ලීවරය සහ ආරම්භක ආරක්ෂණ මුදල (margin) වෙළඳාමට බලපාන ආකාරය
පළමු බලපෑම වන්නේ ලාභය හා අලාභය වැඩි කිරීම (amplification)යි. 5:1 ස්ථානයක 5% ක ලාභයක් ලබාදෙන ලීවරය, 5% ක අලාභයක් ද ලබාදිය හැක. එසේම, spread, commission, සහ financing charge හේතුවෙන් අලාභය ලාභයට වඩා විශාල විය හැක. ඉහළ ලීවරය භාවිතා කරන වෙළෙන්දාට එක් වෙළඳාමකින්ම මුළු තැන්පතුවම අහිමි විය හැක.
දෙවන බලපෑම වන්නේ margin call අවදානමයි. ලීවරය වැඩි වන තරමට margin call එකක් ක්රියාත්මක වීමට හේතු වන මිල වෙනස කුඩා වේ. 20:1 ලීවරය සහිත ස්ථානයක් 5% ක අහිතකර වෙනසකින්ම විනාශ වේ. 5:1 ලීවරය සහිත ස්ථානයක් maintenance margin එක උල්ලංඝනය වීමට පෙර 20% ක අහිතකර වෙනසක් දරාගත හැක.
තුන්වන බලපෑම වන්නේ financing charge එකයි. ලීවරය සහිත ස්ථානය, ස්ථානයේ වටිනාකම සහ ආරම්භක ආරක්ෂණ මුදල (initial margin) අතර වෙනස ණයට ගනී. එම ණයට ගත් මුදල මත Broker විසින් පොලිය අය කරයි. financing charge එක රාත්රිය පුරා ගෙවිය යුතු අතර එය ගිණුමෙන් අඩු කරනු ලැබේ. financing charge එක වෙළඳාමේ පිරිවැයට එකතු වේ.
නිවැරදි ලීවරය තෝරාගන්නේ කෙසේද
නිවැරදි ලීවරය තීරණය වන්නේ වෙළෙන්දාගේ අවදානම් ඉවසීම, වෙළෙන්දාගේ පළපුරුද්ද, සහ යටින් පවතින වත්කමගේ (asset) අස්ථාවරත්වය මතය. ආරම්භකයා අඩු ලීවරයක් භාවිතා කළ යුතු අතර, off-shore Broker විසින් ලබාදෙන ඉහළ ලීවරය ගැන ආකර්ෂණයට පත් නොවිය යුතුය. සංරක්ෂණාත්මක වෙළෙන්දා 2:1 සිට 5:1 දක්වා ලීවරයක් භාවිතා කළ යුතු අතර, ආක්රමණශීලී වෙළෙන්දා ද්රවශීල (liquid) කොටස් සඳහා 5:1 සිට 10:1 දක්වා ලීවරයක් භාවිතා කළ හැක.
වෙළෙන්දා යටින් පවතින වත්කමගේ අස්ථාවරත්වයද සලකා බැලිය යුතුය. අස්ථාවර කොටසකට අඩු ලීවරයක් අවශ්ය වන අතර, ස්ථාවර කොටසකට ඉහළ ලීවරයක් දරාගත හැක. 14-දින සාමාන්ය සත්ය පරාසය (14-day average true range) අස්ථාවරත්වය සඳහා ප්රයෝජනවත් ආදේශකයක් (proxy) වන අතර, එක් සාමාන්ය සත්ය පරාසයක් මගින් margin call එකක් ඇති නොවන ලෙස ලීවරය ප්රමාණනය කළ යුතුය.
උත්තේජකය (leverage) සහ ආරම්භක ආන්තිකය (initial margin) පිළිබඳ පොදු ප්රශ්න
ආරම්භක ආන්තිකයේ අවම අගය කීයද? ආරම්භක ආන්තිකයේ අවම අගය Broker සහ නියාමකයා විසින් නියම කරයි. යුරෝපා සංගමයේදී, කොටස් සඳහා ආරම්භක ආන්තිකයේ අවම අගය ස්ථානයේ වටිනාකමෙන් 20%ක් වන අතර එය 5:1 උත්තේජකයට (leverage) සමාන වේ. off-shore Brokerලා අඩු ආරම්භක ආන්තිකයක් පිළිගත හැක.
ආරම්භක ආන්තිකය වෙනස් විය හැකිද? ඔව්. විශේෂයෙන්ම ප්රවෘත්ති සිදුවීම් වටා හෝ ඉහළ අස්ථාවරත්ව කාලවලදී Brokerට ඕනෑම වේලාවක ආරම්භක ආන්තිකය වෙනස් කළ හැක. වෙළෙන්දා Brokerගේ margin ප්රතිපත්තිය පරීක්ෂා කළ යුතු අතර, ආන්තිකය වැඩි විය හැකි බවට සූදානම් විය යුතුය.
ආරම්භක ආන්තිකය සපුරා නොගත්තොත් කුමක් සිදුවේද? Broker විසින් ඇණවුම ප්රතික්ෂේප කරයි. ගිණුමේ ප්රමාණවත් equity නොමැති වෙළෙන්දාට ස්ථානය විවෘත කළ නොහැකි අතර, වෙළෙන්දා අමතර අරමුදල් තැන්පත් කළ යුතුය හෝ ස්ථානයේ ප්රමාණය අඩු කළ යුතුය.
අදාළ සම්පත්
ආරම්භ කරන්නේ කොහෙන්ද
ඔබ කොටස් වෙළඳාමේදී ලීවරේජ් (leverage) සහ ආරම්භක ආරක්ෂිත අරමුදල (initial margin) ඇගයීමට ලක් කරන්නේ නම්, වඩාත් ප්රයෝජනවත් පළමු පියවර වන්නේ නියෝජිත (representative) ස්ථානයක් සඳහා ආරම්භක ආරක්ෂිත අරමුදල ගණනය කිරීමත්, පසුව බ්රෝකර් (Broker) තුනක් සිට පහක් දක්වා අතර ආරම්භක ආරක්ෂිත අරමුදල සංසන්දනය කිරීමත්ය. අපගේ broker comparison තුළ ලීවරේජ් සහිත වෙළඳාම ලබාදෙන අතර මාර්ජින් අවශ්යතා (margin requirements) දක්වන බ්රෝකර් ලැයිස්තුගත කර ඇත; ඒ දෙකම එකට ඔබ පළමු ලීවරේජ් වෙළඳාම තැබීමට පෙර බ්රෝකර් එකෙන් ඔබට ලැබෙන්නේ කුමක්ද යන්න කියා දෙයි.