මෙය ආයෝජන උපදෙස් නොවේ. ලබා දී ඇති තොරතුරු අධ්යාපනික සහ තොරතුරුමය අරමුණු සඳහා පමණක් වන අතර කිසිදු මූල්ය නිෂ්පාදනයක් මිලදී ගැනීමට හෝ විකිණීමට නිර්දේශයක් ලෙස නොසලකයි.
Leveraged products, ඇතුළුව CFDs, futures, සහ options, කුඩා තැන්පතුවක් මත ප්රතිලාභ වැඩි කර ගැනීමට කැමති කොටස් වෙළඳුන් අතර ජනප්රියයි. 5:1 ස්ථානයකින් 5%ක ලාභයක් ලබා දෙන leverage එකක් 5%ක පාඩුවක් ද ලබා දිය හැකි අතර, spread, commission, සහ financing charge හේතුවෙන් එම පාඩුව ලාභයට වඩා වැඩි විය හැක. Leveraged products භාවිතා කරන වෙළඳුන් පළමු ස්ථානය විවෘත කිරීමට පෙර ප්රධාන අවදානම් අවබෝධ කරගත යුතුය.
ප්රධාන අවදානම්
පළමු අවදානම වන්නේ අලාභය වැඩිවීම (loss amplification)යි. 5:1 ස්ථානයක 5% ක ලාභයක් ලබාදෙන ලීවරය, 5% ක අලාභයක්ද ඇති කළ හැකි අතර, ව්යාප්තිය (spread), කොමිස් (commission), සහ මූල්යකරණ ගාස්තුව (financing charge) හේතුවෙන් අලාභය ලාභයට වඩා වැඩි විය හැක. ඉහළ ලීවරය භාවිතා කරන වෙළෙන්දාට එක් වෙළඳාමකින්ම මුළු තැන්පතුවම අහිමි විය හැක.
දෙවන අවදානම වන්නේ මාර්ජින් ඇමතුම (margin call)යි. වෙළඳාම වෙළෙන්දාට විරුද්ධව ගමන් කර ගිණුමේ ශේෂ අගය (account equity) නඩත්තු මාර්ජින් (maintenance margin) මට්ටමට පහළ යන්නේ නම්, Broker විසින් අමතර අරමුදල් ඉල්ලා සිටිය හැක. අමතර අරමුදල් නොමැති වෙළෙන්දාට, එම ස්ථානය වඩාත් නරකම අවස්ථාවේදී (worst possible time) ලිකිඩේට් කරනු ලබන අතර, වෙළෙන්දාට අලාභය අවබෝධ වේ.
තුන්වන අවදානම වන්නේ මූල්යකරණ ගාස්තුව (financing charge)යි. ලීවරය සහිත ස්ථානය, ස්ථානයේ වටිනාකම සහ ආරම්භක මාර්ජින් (initial margin) අතර වෙනස ණයට ගන්නා අතර, Broker විසින් ණයට ගත් මුදල මත පොලිය අය කරයි. මූල්යකරණ ගාස්තුව රාත්රිය පුරා ගෙවිය යුතු අතර, එය ගිණුමෙන් අඩු කරනු ලැබේ. මූල්යකරණ ගාස්තුව වෙළඳාමේ පිරිවැයට එකතු වන අතර, කාලයත් සමඟ ලාභය අඩු කර දමන්නට (erode) හැක.
හතරවන අවදානම වන්නේ ගැප් අවදානම (gap risk)යි. යටින් පවතින වත්කම (underlying asset) තුළ ඇතිවන එක් ගැප් එකක් (single gap) හේතුවෙන් ලීවරය සහිත ස්ථානය ලිකිඩේට් විය හැකි අතර, එම ගැප් එක වෙළඳාම් වේලාවන්ගෙන් පිටතද සිදුවිය හැක. සති අන්තයේ හෝ ප්රවෘත්ති සිදුවීමක් (news event) අතරතුර ලීවරය සහිත ස්ථානයක් තබාගන්නා වෙළෙන්දා ගැප් අවදානමට නිරාවරණය වේ.
පස්වන අවදානම වන්නේ අධික වෙළඳාම් කිරීම (over-trading)යි. ලීවරය නිසා ස්ථාන වඩාත් ආකර්ෂණීය ලෙස පෙනෙන අතර, වෙළෙන්දාට තම අවදානම් ඉවසීම (risk tolerance) ඉඩ දෙන ප්රමාණයට වඩා විශාල ස්ථාන ගැනීමට පෙළඹිය හැක. අධික ලෙස වෙළඳාම් කරන වෙළෙන්දා ගිණුමට වැඩි ගනුදෙනු පිරිවැය (transaction costs) සහ අලාභ අවදානම වැඩි කරයි.
හයවන අවදානම වන්නේ මානසික පීඩනය (psychological pressure)යි. ලීවරය සහිත ස්ථානයක් ආතතියක් ඇති කළ හැකි අතර, වෙළෙන්දාට වැරදි වේලාවක විකිණීමට (sell at the wrong time) පෙළඹිය හැක. පීඩනය දරාගත නොහැකි වෙළෙන්දා ලීවරය භාවිතා නොකළ යුතු අතර, වෙළෙන්දා කුඩා ස්ථානයක් හෝ වෙනත් උපාය මාර්ගයක් (different strategy) ගැන සලකා බැලිය යුතුය.
අවදානම් කළමනාකරණය කරන්නේ කෙසේද
පළමු ක්රමය වන්නේ ස්ථාන ප්රමාණනය (position sizing)යි. වෙළෙන්දා විසින් ගිණුමේ ස්ථාවර ප්රතිශතයකට අනුව ස්ථානය ප්රමාණය කළ යුතුය; සාමාන්යයෙන් එක් වෙළඳාමකට ගිණුමෙන් 1% සිට 2% දක්වා. ස්ථාන ප්රමාණය ගණනය කරන්නේ වෙළෙන්දාට අහිමි වීමට සූදානම් වන ඩොලර් මුදල (අහිමි විය හැකි මුදල) නැවතුම්-අලාභය (stop-loss) දක්වා ඇති දුරින් බෙදීමෙනි.
දෙවන ක්රමය වන්නේ නැවතුම්-අලාභය (stop-loss)යි. නැවතුම්-අලාභය යනු පෙරනිමිත මිලකදී ස්ථානය වසා දමන ඇණවුමක් වන අතර, එය අලාභය සීමා කරයි. නැවතුම්-අලාභය වෙළෙන්දාගේ අවදානම් ඉවසීම (risk tolerance) සමඟ ගැළපෙන මට්ටමක තැබිය යුතු අතර, නැවතුම්-අලාභය වෙළෙන්දාට අවාසි වන අයුරින් (විරුද්ධව) වෙනස් නොකළ යුතුය.
තුන්වන ක්රමය වන්නේ ලාභ-ලබාගැනීම (take-profit)යි. ලාභ-ලබාගැනීම යනු පෙරනිමිත ලාභ ඉලක්කයකදී ස්ථානය වසා දමන ඇණවුමක් වන අතර, එය ලාභය සුරක්ෂිත කරයි. ලාභ ඉලක්කයක් අගුළු දමා ගැනීමට අවශ්ය වෙළෙන්දන්ට take-profit ප්රයෝජනවත් වන අතර, ලාභ නැවත අහිමි කර ගැනීම වැළැක්වීමට අවශ්ය වෙළෙන්දන්ටද එය ප්රයෝජනවත් වේ.
හතරවන ක්රමය වන්නේ විවිධාංගීකරණය (diversification)යි. වෙළෙන්දා අවදානම බොහෝ ස්ථාන, බොහෝ අංශ (sectors), සහ බොහෝ වත්කම් වර්ග (asset classes) අතර බෙදා හැරිය යුතුය. විවිධාංගීකරණය මඟින් සමස්ත පෝර්ට්ෆෝලියෝවට එක් අලාභයක බලපෑම අඩු වේ.
වැළැක්විය යුතු පොදු වැරදි
පළමු වැරැද්ද වන්නේ අධික ලෙස ලීවරේජ් කිරීමයි. අස්ථිර (volatile) කොටසක් මත 20:1 ලීවරේජ් භාවිතා කරන වෙළෙන්දාට එක්ම වෙළඳාමකින්ම මුළු තැන්පතුවම අහිමි විය හැක. ලීවරේජ් එක යටින් පවතින වත්කමේ අස්ථිරභාවයට (volatility) ගැලපෙන ලෙස තැබිය යුතු අතර, ලීවරේජ් එක වෙළෙන්දාගේ අවදානම් ඉවසීම (risk tolerance) සමඟ ගැලපෙන ලෙස තැබිය යුතුය.
දෙවන වැරැද්ද වන්නේ ස්ටොප්-ලොස් (stop-loss) එක වෙනස් කිරීමයි. වෙළඳාමට විරුද්ධව ස්ටොප්-ලොස් එක ගෙන යන වෙළෙන්දා එම ස්ථානයට අහිමි වීමට වැඩි ඉඩක් ලබා දෙන අතර, එමගින් අවදානම වැඩි කරයි. ස්ටොප්-ලොස් එක වෙළෙන්දාට සුවපහසු මට්ටමක තැබිය යුතු අතර, වෙළෙන්දාට නව හේතුවක් නොමැති නම් ස්ටොප්-ලොස් එක වෙනස් නොකළ යුතුය.
තුන්වන වැරැද්ද වන්නේ මූල්යකරණ ගාස්තුව (financing charge) නොසලකා හැරීමයි. ලීවරේජ් කළ ස්ථානයක් රාත්රිය පුරා මූල්යකරණ ගාස්තුවක් ගෙවයි, එම ගාස්තුව වෙළඳාමේ පිරිවැයට එකතු වේ. සති හෝ මාස ගණනක් ලීවරේජ් කළ ස්ථානයක් තබා සිටින වෙළෙන්දාට සැලකිය යුතු මූල්යකරණ ගාස්තුවක් ගෙවීමට සිදුවන අතර, එම මූල්යකරණ ගාස්තුව ලාභයන් මකා දැමිය හැක.
උත්තේජිත (leveraged) නිෂ්පාදන පිළිබඳ පොදු ප්රශ්න
උපරිම උත්තේජනය (maximum leverage) කොපමණද? උපරිම උත්තේජනය රෙගුලාටරය සහ Broker මත රඳා පවතී. යුරෝපා සංගමයේදී, සිල්ලර ගනුදෙනුකරුවන් සඳහා ප්රධාන forex යුගල සඳහා උපරිම උත්තේජනය 1:30ක් වන අතර, කොටස් සඳහා 1:5ක් වේ. Off-shore Brokerවරුන්ට වැඩි උත්තේජනය ලබාදිය හැකි නමුත්, එම වැඩි උත්තේජනය අඩු මට්ටමේ ආරක්ෂාවක් සමඟ පැමිණේ.
උත්තේජනය සමඟ මගේ තැන්පතුවට වඩා වැඩි මුදලක් අහිමි විය හැකිද? ඔව්, CFDs සහ futures සමඟ. ස්ථානය (position) වෙළෙන්දාට විරුද්ධව චලනය විය හැකි අතර, Broker විසින් අමතර margin ඉල්ලා සිටිය හැක. අමතර මුදල් නොමැති වෙළෙන්දාට එම ස්ථානය liquidate කරනු ලබන අතර, වෙළෙන්දාට තවමත් Broker වෙත වෙනස (difference) සඳහා ගෙවීමට සිදුවිය හැක.
සියලුම කොටස් සඳහා උත්තේජනය එකමද? නැහැ. උත්තේජනය යටින් පවතින කොටසේ ඇති volatility මත රඳා පවතී. අස්ථිර (volatile) කොටස්වලට අඩු උත්තේජනයක් ලැබෙන අතර, ස්ථාවර (stable) කොටස්වලට වැඩි උත්තේජනයක් දරාගත හැක. Broker සෑම කොටසක් සඳහාම උත්තේජනය සකස් කරයි.
අදාළ සම්පත්
ආරම්භ කරන්නේ කොහෙන්ද
ඔබ උත්තේජිත (leveraged) නිෂ්පාදන ඇගයීම කරන්නේ නම්, වඩාත් ප්රයෝජනවත් පළමු පියවර වන්නේ එක් එක් ගනුදෙනුවකට අදාළ අවදානම (risk per trade), උපරිම පසුබෑම (maximum drawdown), සහ විවෘතව තැබිය හැකි උපරිම ස්ථාන සංඛ්යාව (maximum number of open positions) නිර්වචනය කිරීමයි. අපගේ Broker comparison තුළ උත්තේජිත වෙළඳාම ලබාදෙන Broker සහ අවදානම් කළමනාකරණ මෙවලම් ලැයිස්තුගත කර ඇත; මේවා එකට ඔබ පළමු උත්තේජිත ගනුදෙනුව තැබීමට පෙර Broker විසින් ලබාදෙන දේ ඔබට පෙන්වයි.