Hii si ushauri wa uwekezaji. Taarifa iliyotolewa ni kwa madhumuni ya elimu na ufahamu tu na haimaanishi mapendekezo ya kununua au kuuza bidhaa yoyote ya kifedha.
Broker ni mshirika wa biashara wa mfanyabiashara katika kila biashara, na broker ndiye mlinzi (custodian) wa fedha za mfanyabiashara. Uhusiano huu umejengwa juu ya uaminifu, na uaminifu huo unasaidiwa na udhibiti, utenganishaji wa fedha, na sifa ya broker. Mfanyabiashara anapaswa kuelewa hatari kuu za kutumia broker, na mfanyabiashara anapaswa kuchukua hatua za kupunguza hatari hizo kabla ya kufungua akaunti ya kwanza.
Hatari kuu
Hatari ya kwanza ni hatari ya mhusika wa pili (counterparty risk). Wakala wa biashara (Broker) anaweza kufilisika, na mfanyabiashara anaweza kupoteza fedha zilizopo kwenye akaunti. Hatari hupunguzwa kwa kutenganishwa kwa fedha za wateja, jambo linaloweka pesa za mfanyabiashara zikiwa tofauti na fedha za uendeshaji za Broker, na hatari hupunguzwa pia na mpango wa fidia kwa wawekezaji, unaolipa hasara hadi kiasi fulani iwapo Broker atafilisika.
Hatari ya pili ni hatari ya jukwaa (platform risk). Jukwaa la Broker linaweza kuwa na hitilafu ya kiufundi, na hitilafu hiyo inaweza kumzuia mfanyabiashara kuweka au kufunga biashara. Hitilafu hiyo ni nadra, na inaweza kusababishwa na tatizo la seva, tatizo la mtandao, au mdudu wa programu (software bug). Mfanyabiashara anapaswa kuwa na mpango mbadala, na mpango mbadala unapaswa kujumuisha namba ya simu ya kupiga Broker iwapo kutatokea hitilafu.
Hatari ya tatu ni hatari ya utekelezaji (execution risk). Broker anaweza kujaza agizo kwa bei iliyo mbaya zaidi kuliko ilivyotarajiwa, na bei hiyo mbaya zaidi huitwa slippage. Slippage inaweza kuwa chanya au hasi, na slippage huwa ya kawaida zaidi wakati wa vipindi vya tete sana (high volatility) au ufinyu wa ukwasi (low liquidity). Mfanyabiashara anapaswa kutumia maagizo ya kikomo (limit orders) pale ambapo bei ni muhimu, na mfanyabiashara anapaswa kukubali slippage kwenye maagizo ya soko (market orders).
Hatari ya nne ni hatari ya udhibiti (regulatory risk). Mdhibiti anaweza kubadilisha sheria, na mabadiliko ya sheria yanaweza kuathiri akaunti ya mfanyabiashara. Mabadiliko ya sheria yanaweza kuwa kikomo kipya cha leverage, hitaji jipya la kuripoti, au kizuizi kipya cha bidhaa. Mfanyabiashara anapaswa kufuatilia mabadiliko ya udhibiti, na anapaswa kuwa tayari kurekebisha mkakati wa biashara.
Hatari ya tano ni hatari ya ada zilizofichika (hidden fee risk). Broker anaweza kutoza ada ambazo hazionekani wazi kutoka kwenye ratiba ya ada, na ada inaweza kuwa ada ya kutofanya kazi (inactivity fee), ada ya kutoa fedha (withdrawal fee), ada ya kubadilisha sarafu (currency conversion fee), au ada ya data (data fee). Mfanyabiashara anapaswa kusoma ratiba ya ada kwa makini, na anapaswa kuhesabu gharama ya jumla kwa muundo wa biashara unaowakilisha.
Hatari ya sita ni hatari ya usalama wa data (data security risk). Broker huhifadhi data ya kibinafsi na ya kifedha ya mfanyabiashara, na data hiyo inaweza kuonekana kwenye shambulio la mtandao (cyber attack). Uwazi wa data unaweza kusababisha wizi wa utambulisho (identity theft), na unaweza kusababisha ufikiaji usioidhinishwa wa akaunti. Mfanyabiashara anapaswa kuchagua Broker mwenye rekodi thabiti ya usalama, na mfanyabiashara anapaswa kutumia uthibitishaji wa hatua mbili (two-factor authentication).
Jinsi ya kupunguza hatari
Ukombozi wa kwanza ni kuchagua Broker aliye na udhibiti. Broker inapaswa kudhibitiwa katika mamlaka inayotambulika, na Broker inapaswa kuweka fedha za mteja kwenye akaunti iliyotengwa. Mfanyabiashara anapaswa kuthibitisha leseni, na mfanyabiashara anapaswa kusoma taarifa ya hatari ya Broker.
Ukombozi wa pili ni kuweka salio dogo. Mfanyabiashara asihifadhi mtaji wote wa biashara kwenye Broker moja, na mfanyabiashara aweke sehemu ya mtaji kwenye Broker ya pili au kwenye benki. Ugawaji wa hatari hupunguza athari za kushindwa kwa Broker moja.
Ukombozi wa tatu ni kutumia stop-loss. Stop-loss hupunguza hasara, na stop-loss ndiyo zana kuu ya mfanyabiashara kudhibiti hatari ya utekelezaji. Stop-loss inapaswa kuwekwa kwenye kiwango ambacho mfanyabiashara anajisikia vizuri nacho, na stop-loss isihamishwe dhidi ya mfanyabiashara.
Ukombozi wa nne ni kutumia uthibitishaji wa hatua mbili (two-factor authentication). Uthibitishaji wa hatua mbili huongeza safu ya usalama kwenye akaunti, na uthibitishaji wa hatua mbili hupunguza hatari ya ufikiaji usioidhinishwa. Mfanyabiashara anapaswa kuwezesha uthibitishaji wa hatua mbili kwenye akaunti zote za Broker, na mfanyabiashara atumie nenosiri kali.
Ukombozi wa tano ni kufuatilia akaunti mara kwa mara. Mfanyabiashara anapaswa kuangalia salio la akaunti, nafasi zilizo wazi, na historia ya biashara kwa utaratibu. Ufuatiliaji husaidia mfanyabiashara kugundua shughuli yoyote isiyoidhinishwa mapema, na ufuatiliaji husaidia mfanyabiashara kujibu haraka tatizo lolote.
Maswali ya kawaida kuhusu hatari za broker
Je, broker ni salama? Ndiyo, ikiwa broker inadhibitiwa na ikiwa broker hutenganisha fedha za mteja. Usalama unategemea udhibiti na sifa ya broker, si modeli ya punguzo yenyewe.
Inatokea nini ikiwa broker itafilisika? Fedha za mfanyabiashara zinaweza kupotea, lakini utenganishaji wa fedha na mpango wa fidia kwa wawekezaji unaweza kufidia sehemu ya hasara. Mfanyabiashara anapaswa kuangalia sera ya broker, na mfanyabiashara aweke salio dogo kwenye broker yoyote.
Je, broker inaweza kufanya biashara dhidi yangu? Baadhi ya broker hufanya kama watengeneza soko, na mtengeneza soko huchukua upande mwingine wa biashara. Mgongano wa maslahi ni wa kweli, na mgongano huo ni mojawapo ya sababu kwa nini mfanyabiashara anapaswa kuchagua broker inayopitisha oda kwenye soko la nje.
Rasilimali zinazohusiana
Mahali pa kuanzia
Ikiwa unachunguza hatari zinazohusiana na kutumia brokerage, hatua ya kwanza yenye manufaa zaidi ni kuthibitisha leseni, utenganishaji wa fedha, na ratiba ya ada kwa brokerages unazozingatia. Orodha yetu ya linganisho la broker inaorodhesha brokerages kwa mamlaka (jurisdiction) na kwa udhibiti (regulation), ambazo kwa pamoja hukupa taarifa kuhusu kile broker anachotoa kabla hujafungua akaunti.