Uuzaji wa biashara ya kaunta (OTC): jinsi ya kuchagua Broker sahihi — Blog

Onyo

Hii si ushauri wa uwekezaji. Taarifa iliyotolewa ni kwa madhumuni ya elimu na ufahamu tu na haimaanishi mapendekezo ya kununua au kuuza bidhaa yoyote ya kifedha.

Toleo la Kiingereza la tahadhari hizi za hatari ni la mamlaka. Tafsiri hutolewa kwa urahisi tu.

Biashara ya OTC (over-the-counter) hufanyika moja kwa moja kati ya pande mbili, bila ya soko (exchange). Kwa hisa, OTC mara nyingi humaanisha pink sheets au OTC Markets. Kwa FX, humaanisha kwamba broker ndiye upande wa pili (counterparty). Hatari na jinsi ya kuchagua broker hutofautiana na bidhaa zinazouzwa kupitia exchange.

Makala hii ni mtazamo wa vitendo kuhusu biashara ya OTC: ni nini, hatari zake ni zipi, na jinsi ya kuchagua broker.

OTC inamaanisha nini katika masoko tofauti

Neno "OTC" linamaanisha mambo tofauti katika madarasa tofauti ya mali:

Hisa (OTC Markets, pink sheets)

Hisa ambazo hazikidhi mahitaji ya kuorodheshwa ya soko kubwa (NYSE, Nasdaq, LSE) huuzwa kwenye OTC Markets. Makundi (tiers) ni:

OTCQB: Makampuni ya ukubwa mdogo na wa kati yanayokidhi viwango vya chini. Baadhi ya taarifa za kifedha zinahitajika.
OTC Pink: Makampuni yasiyo na viwango vya chini. “Pink sheets” za hadithi. Baadhi ya makampuni ni halali lakini madogo; mengine ni magamba (shells) au ulaghai.
OTC Grey: Makampuni yasiyo na taarifa za kifedha za umma. Hatari kubwa ya udanganyifu.

Uuzaji wa hisa za OTC hufanywa kupitia Broker, lakini Broker si upande wa pili wa mkataba (counterparty) — Broker anakusogezea kwenye mtandao wa OTC Markets. Tofauti ya bei ya kununua na kuuza (bid-ask spread) ni pana kuliko ya hisa zilizoorodheshwa kwenye soko, na ukwasi (liquidity) ni mdogo sana.

FX (derivatives za OTC)

FX ndiyo soko kubwa zaidi la OTC. Hakuna soko la kati (central exchange) kwa FX ya reja reja. Broker ndiye mhusika wa pili (counterparty) kwenye biashara yako. Broker hutoa bei, wewe unakubali au unakataa, na ukikubali, broker huchukua upande mwingine.

Broker hupata faida kutokana na spread (tofauti kati ya bei ya kununua na bei ya kuuza). Broker pia anaweza kuchukua nafasi ya kinyume ya biashara yako (“B-book” model) au kulinda (hedge) biashara yako kwenye soko la interbank (“A-book” model).

Bidhaa nyingine za OTC

Swaps, mikataba ya forward, na biashara nyingi za bond ni za OTC. Miundo yake hutofautiana; kipengele cha kawaida ni kwamba upande wa pili ni Broker au taasisi ya kifedha, si soko la kati (centralized exchange).

Hatari za biashara ya OTC

Hatari kuu tatu:

1. Hatari ya mpinzani

Katika biashara ya OTC, mpinzani wako ni broker (kwa FX) au mtoaji (kwa baadhi ya hisa za OTC). Ikiwa mpinzani atashindwa, unaweza kupoteza nafasi yako. Hatari hupunguzwa kwa:

Brokers waliodhibitiwa wa kiwango cha Tier-1 (FCA, FINRA, ASIC, BaFin)
Fedha za wateja zilizotengwa (segregated client funds)
Mipango ya fidia kwa wawekezaji (kwa mfano, £85,000 kwa kila mteja nchini Uingereza)
Uondoaji wa kati (central clearing) (kwa baadhi ya derivatives za OTC)

Kwa hisa za OTC, hatari ya mpinzani ni mtoaji. Hatari inategemea afya ya kifedha ya kampuni, ambayo kwa pink sheets mara nyingi haijulikani.

2. Hatari ya ukwasi (liquidity)

Masoko ya OTC huwa na ukwasi mdogo kuliko masoko yanayouzwa kwa kubadilishana (exchange-traded). Kuenea kwa bei kati ya mnunuzi na muuzaji (bid-ask spreads) huwa pana zaidi, na daftari la maagizo (order book) huwa nyembamba. Mfanyabiashara anayehitaji kutoka kwenye nafasi haraka anaweza kulazimika kukubali bei mbaya zaidi kuliko ilivyotarajiwa.

Kwa hisa za OTC, ukwasi mara nyingi huwa mdogo sana. Mfanyabiashara anayeshikilia 10% ya kiasi cha wastani cha biashara ya kila siku (average daily volume) katika hisa ya OTC ataweza kusogeza bei wakati wa kuuza.

3. Hatari ya taarifa

Hisa za OTC mara nyingi huwa na taarifa za umma kidogo kuliko hisa zinazoorodheshwa kwenye soko. Ripoti za kifedha zinaweza kuwa chache, usimamizi unaweza kuwa haujulikani, na soko linaweza kutawaliwa na watu wa ndani. Ukosefu wa usawa wa taarifa ni hatari halisi.

Jinsi ya kuchagua broker wa OTC

Ukipata uamuzi wa kufanya biashara ya bidhaa za OTC, uliza:

Hali ya udhibiti ni ipi? (Mdhibiti wa Tier-1: FCA, FINRA, ASIC, BaFin. Mdhibiti anapaswa kuhitaji fedha zilizotengwa na uhitaji wa kutosha kwa mtaji.)
Je, broker ni mwanachama wa mpango wa fidia kwa wawekezaji? (Uingereza: FSCS hadi £85,000. Marekani: SIPC hadi $500,000. Katika EU: mipango inayofanana.)
Mfano wa utekelezaji ni upi? (Kwa FX: A-book dhidi ya B-book. Broker wa A-book hujikinga (hedge) kwenye soko la interbank; broker wa B-book huchukua upande wa pili. Mfano huo huathiri migongano ya maslahi.)
Je, wigo wa bidhaa za OTC ni upi? (Kwa hisa: ufikiaji wa OTC Markets, pink sheets. Kwa FX: spot, forwards, options. Kwa bidhaa nyingine: swaps, bonds, n.k.)
Muundo wa ada ni upi? (Spread + commission + financing. Gharama ya jumla (all-in) ndiyo muhimu, si spread ya kichwa.)

Majibu ya maswali haya ndiyo yanayoamua broker sahihi. Broker sahihi hutegemea bidhaa na mkakati.

Wakati OTC inaeleweka

Hali tatu:

Kufanya biashara ya hisa za OTC ambazo hazipatikani kwenye masoko. Mfanyabiashara anayetaka kupata hisa ya kampuni ndogo (small-cap) au ya kigeni ambayo haifikii mahitaji ya kuorodheshwa kwenye soko. Soko la OTC ndilo njia pekee ya kufikia hisa hiyo.
Biashara ya FX. FX yote ya reja reja ni OTC. Broker ndiye mhusika wa pili (counterparty). Chaguo la broker huamua ubora wa utekelezaji na hatari ya mhusika wa pili.
Uwezo maalum. Mfanyabiashara au taasisi inayohitaji nafasi maalum (swap maalum, mkataba wa forward, chaguo la aina ya exotic) ambalo halipatikani kwenye soko. OTC ndiyo chaguo pekee.

Wakati OTC haina maana

Hali tatu:

Kufanya biashara ya hisa zenye ulingevu. Hisa kuu zilizoorodheshwa kwenye soko ni za bei nafuu, zina ulingevu zaidi, na zina hatari ndogo ya mhusika mwingine kuliko hisa za OTC. Soko la OTC ni la majina yasiyo na ulingevu.
Kufanya biashara ya jozi za FX zenye ulingevu kupitia broker wa B-book. Brokers wa B-book wana mgongano wa maslahi. Brokers wa A-book ni bora, lakini tofauti za bei (spreads) ni sawa. Kwa jozi zenye ulingevu, future inayouzwa kwenye soko inaweza kuwa nafuu zaidi.
Kufanya biashara bila kuelewa hatari ya mhusika mwingine. Hatari ya mhusika mwingine ni halisi. Mfanyabiashara ambaye hachungui hali ya udhibiti ya broker na usegregesho wa fedha anachukua hatari ambayo inaweza kuepukwa.

Jinsi ya kutathmini

Unapochagua broker wa OTC, uliza:

Udhibiti wa kiwango cha kwanza wa broker ni upi? (FCA, FINRA, ASIC, BaFin.)
Je, broker hutenganisha fedha za wateja? (Ndiyo inahitajika; thibitisha kwenye makubaliano.)
Mpango wa fidia ni upi? (FSCS, SIPC, n.k. Ulinzi ni kwa kila mteja.)
Mfano wa utekelezaji ni upi? (Kwa FX: A-book dhidi ya B-book.)
Muundo wa ada ni upi? (Spread + tume + ufadhili.)
Upeo wa bidhaa za OTC ni upi? (Mahususi kwa mahitaji yako ya biashara.)
Mchakato wa kutoa pesa ni upi? (Haraka, bila malipo, hakuna kiwango cha chini.)

Majibu ya maswali haya ndiyo yanayoamua kama broker anafaa kwa biashara ya OTC. Broker sahihi inategemea bidhaa na mkakati.

Maswali Yanayoulizwa Mara kwa Mara (FAQ)

Je, biashara ya OTC ni salama?

Inategemea broker. Broker waliodhibitiwa wa kiwango cha 1 (Tier-1) wenye fedha zilizotengwa (segregated funds) na fidia ya mwekezaji ni salama. Broker ambao hawajadhibitiwa si salama. Hatari ni upande wa pili (counterparty), si muundo wa OTC yenyewe.

Tofauti kati ya OTC na zinazouzwa kwenye soko?

Zinazouzwa kwenye soko: biashara hupitia soko kuu lenye mhusika wa kati. OTC: biashara hufanyika kati ya pande mbili moja kwa moja. Zilizouzwa kwenye soko huwa na uwazi zaidi na hatari ndogo ya mhusika wa biashara. OTC huruhusu miundo maalum na upatikanaji wa bidhaa zisizo na ukwasi mwingi.

Naweza kufanya biashara ya hisa za OTC kwenye IRA?

Ndiyo, lakini broker anaweza kuwa na vikwazo. Pink sheets na upatikanaji wa OTC Markets hutofautiana kulingana na broker. Baadhi ya brokers hupunguza biashara ya OTC kwenye IRA kutokana na hatari kubwa ya udanganyifu.

Soko la OTC linalojulikana zaidi kwa hisa ni lipi?

Nchini Marekani, OTC Markets (zamani OTC Bulletin Board na Pink Sheets). Huko Ulaya, kuna majukwaa mbalimbali ya MTF (Multilateral Trading Facility). Chaguo hutegemea hisa husika na eneo.

Rasilimali zinazohusiana

Pa kuanzia

Ukitaka kufanya biashara ya bidhaa za OTC, hatua ya kwanza ya vitendo ni kuchagua Broker aliye na udhibiti wa kiwango cha juu (tier-1) pamoja na fedha zilizotengwa (segregated funds) na mfumo wa ada ulio wazi. Angalia jedwali letu la broker kwa orodha ya sasa ya Broker wa OTC walio na sifa husika za udhibiti.