Hii si ushauri wa uwekezaji. Taarifa iliyotolewa ni kwa madhumuni ya elimu na ufahamu tu na haimaanishi mapendekezo ya kununua au kuuza bidhaa yoyote ya kifedha.
Mahitaji ya margin ni mojawapo ya dhana muhimu zaidi ambayo mfanyabiashara wa hisa anaweza kuelewa, na mahitaji ya margin huamua ni kiasi gani cha equity ambacho mfanyabiashara lazima aweke ili kufungua na kudumisha nafasi yenye leverage. Mahitaji ya margin hutegemea mali msingi, aina ya mfanyabiashara, na hali za soko.
Mahitaji ya margin ni nini
Mahitaji ya margin ni sheria zinazobainisha usawa wa chini ambao mfanyabiashara lazima aweke kwenye akaunti. Margin ya awali ni amana inayohitajika kufungua nafasi, na margin ya uendelevu (maintenance margin) ni usawa wa chini unaohitajika ili nafasi ibaki wazi. Margin ya awali na margin ya uendelevu ndizo mahitaji makuu ya margin, na margins hizo mbili huwekwa na Broker au soko.
Margin ya awali ni kinyume cha leverage. Leverage ya 5:1 inalingana na margin ya awali ya asilimia 20, leverage ya 10:1 inalingana na margin ya awali ya asilimia 10, na leverage ya 20:1 inalingana na margin ya awali ya asilimia 5. Mfumo ni rahisi: asilimia ya margin ya awali = 1 / leverage.
Margin ya uendelevu ni kichocheo cha margin call. Mfanyabiashara mwenye margin ya awali ya €10,000 na margin ya uendelevu ya asilimia 50 hupokea margin call wakati usawa unaposhuka hadi €5,000. Mfanyabiashara lazima aweke fedha za ziada ili kuirudisha usawa kwenye kiwango cha margin ya awali.
Kwa nini mahitaji ya margin yanajali
Sababu ya kwanza ni usalama. Mahitaji ya margin yameundwa kumlinda mfanyabiashara dhidi ya kufutwa kabisa, na mahitaji ya margin ndiyo ulinzi mkuu wa mfanyabiashara dhidi ya leverage. Mfanyabiashara anayezingatia mahitaji ya margin anaweza kuendelea kuishi hata soko likishuka, na mfanyabiashara anayezingatia mahitaji ya margin anaweza kubaki sokoni kwa muda mrefu vya kutosha kunasa faida.
Sababu ya pili ni gharama. Mahitaji ya margin huamua ada ya ufadhili (financing charge), na ada ya ufadhili ni asilimia ya thamani ya nafasi (position value). Mfanyabiashara anayetumia leverage ya chini hulipa ada ya ufadhili ya chini, na mfanyabiashara anayetumia leverage ya juu hulipa ada ya ufadhili ya juu. Mfanyabiashara anapaswa kulinganisha ada ya ufadhili na faida inayotarajiwa, na mfanyabiashara asitumie leverage ikiwa ada ya ufadhili ni kubwa kuliko faida inayotarajiwa.
Sababu ya tatu ni udhibiti. Mdhibiti huweka mahitaji ya chini ya margin kwa wateja wa rejareja, na mdhibiti hutumia mahitaji ya margin kumlinda mfanyabiashara dhidi ya kujiletea leverage kupita kiasi. Mfanyabiashara anayefuata sheria za mdhibiti yuko upande sahihi wa sheria, na mfanyabiashara anayepuuza sheria anaweza kupoteza leseni ya kufanya biashara.
Jinsi mahitaji ya margin yanavyowekwa
Sababu ya kwanza ni mali msingi. Mali zenye mabadiliko makubwa (volatility) huwa na mahitaji ya juu ya margin, na mali thabiti huwa na mahitaji ya chini ya margin. Mfanyabiashara anapaswa kuangalia margin kwa kila mali.
Sababu ya pili ni uainishaji wa mfanyabiashara. Wateja wa rejareja (retail) huwa na mahitaji ya juu ya margin kuliko wateja wa kitaalamu (professional), na mdhibiti huweka mahitaji ya chini ya margin kwa wateja wa rejareja. Mfanyabiashara anayestahili kama mteja wa kitaalamu anaweza kuomba margin ya chini, na Broker anaweza kuhitaji nyaraka za ziada.
Sababu ya tatu ni hali ya soko. Broker anaweza kuongeza mahitaji ya margin wakati wa vipindi vya volatility kubwa, na Broker anaweza kuongeza mahitaji ya margin karibu na matukio ya habari (news events). Mfanyabiashara anapaswa kuangalia sera ya margin ya Broker, na mfanyabiashara anapaswa kuwa tayari kwa margin kuongezeka.
Jinsi ya kutumia mahitaji ya margin vizuri
Sheria ya kwanza ni kupima ukubwa wa nafasi kulingana na hatari. Mfanyabiashara anapaswa kupima ukubwa wa nafasi ili kwamba stop-loss ya asilimia 1 kutoka kwenye bei ya kuingia itoe hasara ya asilimia 1 kwenye akaunti. Ukubwa wa nafasi huhesabiwa kama kiasi cha dola ambacho mfanyabiashara yuko tayari kupoteza, kisha kugawanywa kwa umbali hadi kwenye stop-loss.
Sheria ya pili ni kutumia stop-loss. Stop-loss hupunguza hasara, na stop-loss ndiyo zana kuu ya mfanyabiashara ya kudhibiti hatari ya nafasi yenye leverage. Stop-loss inapaswa kuwekwa kwenye kiwango kinacholingana na kiwango cha hatari ambacho mfanyabiashara anaweza kuvumilia, na stop-loss isihamishwe kinyume na maslahi ya mfanyabiashara.
Sheria ya tatu ni kuweka akiba ya pesa taslimu. Mfanyabiashara anapaswa kuweka malipo ya margin ya miezi 6 hadi 12 kwenye pesa taslimu, na pesa hizo ziwe kwenye akaunti tofauti. Akiba hiyo inalinda mfanyabiashara dhidi ya margin call wakati soko linaposhuka kwa muda, na akiba hiyo humpa mfanyabiashara muda wa kuongeza fedha kwenye akaunti.
Sheria ya nne ni kufuatilia kiwango cha margin. Mfanyabiashara anapaswa kuangalia kiwango cha margin mara kwa mara, na mfanyabiashara aweke arifa kwenye asilimia 30 juu ya maintenance margin. Arifa hiyo humpa mfanyabiashara muda wa kuchukua hatua kabla ya broker kutuma margin call.
Madhara ya simu ya margin
Matokeo ya kwanza ni ombi la fedha za ziada. Broker anadai fedha za ziada ili kurejesha equity kwenye kiwango cha margin cha awali, na mfanyabiashara lazima aweke fedha hizo ndani ya muda mfupi. Mfanyabiashara ambaye hatakiweka fedha anaweza kupata nafasi yake ikifutwa (liquidated) na broker.
Matokeo ya pili ni kufutwa kwa lazima. Broker anaweza kufuta nafasi hiyo kwa bei inayopatikana wakati unaofuata, na kufutwa huko kunaweza kutokea wakati mbaya zaidi. Mfanyabiashara anapata hasara, na hasara hiyo inaweza kuwa kubwa kuliko margin ya awali kutokana na slippage.
Matokeo ya tatu ni salio hasi. Mfanyabiashara ambaye hana equity ya kutosha kufidia simu ya margin anawezaishia kuwa na salio hasi la akaunti, na broker anaweza kuomba fedha za ziada. Salio hasi ni nadra, na salio hasi huwa la kawaida zaidi kwenye nafasi zilizo na leverage kubwa.
Maswali ya kawaida kuhusu mahitaji ya margin
Margin ya awali ya chini ni nini? Margin ya awali ya chini huwekwa na Broker na mdhibiti. Katika Umoja wa Ulaya, margin ya awali ya chini kwa hisa ni asilimia 20 ya thamani ya nafasi, ambayo inalingana na leverage ya 5:1.
Je, mahitaji ya margin yanaweza kubadilika? Ndiyo, Broker anaweza kubadilisha mahitaji ya margin wakati wowote, hasa karibu na matukio ya habari au wakati wa vipindi vya kuyumba kwa juu. Mfanyabiashara anapaswa kuangalia sera ya margin ya Broker, na anapaswa kuwa tayari kwa margin kuongezeka.
Inatokea nini ikiwa margin haijafikiwa? Broker hukataa agizo au huondoa (liquidate) nafasi. Mfanyabiashara ambaye hana equity ya kutosha kwenye akaunti hawezi kufungua nafasi, na anapaswa kuweka fedha za ziada au kupunguza ukubwa wa nafasi.
Rasilimali zinazohusiana
Pa kuanzia
Ukitathmini mahitaji ya margin, hatua ya kwanza yenye manufaa zaidi ni kukokotoa margin ya awali kwa nafasi ya mfano, na kisha kulinganisha mahitaji ya margin kati ya mawakala watatu hadi tano. Makala yetu ya broker comparison yanaorodhesha mawakala wanaotoa margin trading na mahitaji ya margin, ambayo kwa pamoja hukupa ufahamu wa kile broker anachotoa kabla hujaweka biashara ya kwanza yenye leverage.