Bu bir yatırım tavsiyesi değildir. Sağlanan bilgiler yalnızca eğitim ve bilgilendirme amaçlıdır ve herhangi bir finansal ürünü satın alma veya satma yönünde bir öneri teşkil etmez.
Kaldıraçlı ürünlerin risklerini yönetmek, bir hisse senedi yatırımcısının geliştirebileceği en önemli becerilerden biridir. 5:1 pozisyonda yüzde 5 kazanç üreten kaldıraç, yüzde 5 zarar da üretebilir ve zarar, spread, komisyon ve finansman ücreti nedeniyle kazançtan daha büyük olabilir. Riski dikkatle yöneten yatırımcı zararları atlatabilir; zararları atlatabilen yatırımcı ise kazançları yakalamak için piyasada uzun süre kalabilir.
Kaldıraçlı ürünlerde risk yönetimi için temel teknikler
İlk teknik pozisyon boyutlandırmadır. Tüccar, pozisyonu hesaptaki sabit bir yüzdeye göre belirlemelidir; tipik olarak işlem başına hesap bakiyesinin yüzde 1 ila 2'si. Pozisyon büyüklüğü, tüccarın kaybetmeye razı olduğu tutarın, stop-loss'a olan mesafeye bölünmesiyle hesaplanır. €10.000'lik bir hesapta, yüzde 2 stop-loss içeren bir işlemde yüzde 1'lik riski alan tüccarın pozisyon büyüklüğü €5.000 olur.
İkinci teknik stop-loss'tur. Stop-loss, pozisyonu önceden belirlenmiş bir fiyatta kapatan bir emirdir ve stop-loss zararı sınırlar. Stop-loss, tüccarın risk toleransıyla uyumlu bir seviyeye yerleştirilmelidir ve stop-loss tüccar aleyhine olacak şekilde hareket ettirilmemelidir. Stop-loss, kaldıraçlı bir pozisyonun riskini yönetmek için tüccarın temel aracıdır.
Üçüncü teknik kâr almadır (take-profit). Take-profit, pozisyonu önceden belirlenmiş bir kâr hedefinde kapatan bir emirdir ve take-profit elde edilen kârı kilitler. Take-profit, kâr hedefini kilitlemek isteyen tüccarlar için faydalıdır; ayrıca kazançları geri vermekten kaçınmak isteyen tüccarlar için de take-profit faydalıdır.
Dördüncü teknik çeşitlendirmedir (diversification). Tüccar, riski birden fazla pozisyona, birden fazla sektöre ve birden fazla varlık sınıfına yaymalıdır. Çeşitlendirme, genel portföy üzerindeki tek bir kaybın etkisini azaltır ve çeşitlendirme, kaldıraçlı bir portföyün riskini yönetmek için önemli bir araçtır.
Kaldıraçlı pozisyonu hedge etmek
İlk hedge tekniği stop-loss’tur. Stop-loss basit bir hedge’dir ve en yaygın hedge tekniğidir. Stop-loss, zararı önceden belirlenmiş bir seviyede sınırlar ve çoğu platformda uygulaması kolaydır.
İkinci hedge tekniği opsiyondur. Uzun (long) bir hisse pozisyonu tutan yatırımcı, aynı hisse üzerinde bir put opsiyonu satın alabilir; put opsiyonu yatırımcıya belirli bir kullanım fiyatından (strike price) satma hakkı verir. Put opsiyonu bir sigorta poliçesi gibi çalışır ve hisse pozisyonundaki zararı sınırlar. Put opsiyonunun maliyeti primdir ve prim, hedge üzerindeki maksimum zarardır.
Üçüncü hedge tekniği ters ETF’dir. Bir sektör ETF’sinde uzun pozisyonu olan yatırımcı, aynı sektörde bir ters ETF satın alabilir; ters ETF, sektör düştüğünde yükselir. Ters ETF basit bir hedge’dir ve kısa vadeli hedge için faydalıdır. Ters ETF uzun vadeli elde tutma için uygun değildir; çünkü ters ETF günlük değer kaybından (daily decay) etkilenir.
Kaçınılması gereken yaygın hatalar
İlk hata, aşırı kaldıraç kullanmaktır. Değişkenliği yüksek bir hisse senedinde 20:1 kaldıraç kullanan yatırımcı, tek bir işlemde yatırdığı tutarın tamamını kaybedebilir. Kaldıraç, dayanak varlığın volatilitesiyle uyumlu olmalı ve kaldıraç, yatırımcının risk toleransıyla eşleştirilmelidir.
İkinci hata, stop-loss’u (zarar durdurmayı) taşımaktır. İşleme karşı stop-loss’u hareket ettiren yatırımcı, pozisyona daha fazla zarar etme alanı tanır ve riski artırır. Stop-loss, yatırımcının kendini rahat hissettiği bir seviyeye yerleştirilmeli ve yatırımcının yeni bir gerekçesi olmadıkça stop-loss taşınmamalıdır.
Üçüncü hata, finansman ücretini (financing charge) görmezden gelmektir. Kaldıraçlı pozisyon, gecelik bir finansman ücreti öder ve bu finansman ücreti işlemin maliyetine eklenir. Kaldıraçlı bir pozisyonu haftalarca ya da aylarca elde tutan yatırımcı, önemli bir finansman ücreti öder ve finansman ücreti kârları silebilir.
Dördüncü hata, aşırı işlem yapmaktır. Günde çok sayıda kaldıraçlı işlem yapan yatırımcı, daha yüksek işlem maliyetlerine maruz kalır. Yatırımcı işlemlerde seçici olmalıdır.
Risk yönetimi planı olusturma
Ilk adim, islem basina riski tanimlamaktir. Islemci, hesabin sabit bir yuzdesini secmeli; genellikle %1 ila %2 arasinda ve islemci her islemde bu yuzdeye sadik kalmalidir. Bu yuzde, islemcinin tek bir islemde almaya razi oldugu maksimum zarardir.
Ikinci adim, maksimum geri cekilmeyi (drawdown) tanimlamaktir. Islemci, genellikle hesabin %10 ila %20’si kadar bir maksimum drawdown secmeli ve drawdown’a ulasilinca ticareti durdurmalidir. Bu drawdown limiti, hesabi asindiran kayip serilerinden islemciyi korur.
Ucuncu adim, acik pozisyonlarin maksimum sayisini tanimlamaktir. Islemci, genellikle 5 ila 10 arasinda bir maksimum pozisyon sayisi secmeli ve bu siniri asmamali. Pozisyon limiti, islemcinin hesabi fazla kaldiracla (over-leveraging) kullanmasini engeller.
Dorduncu adim, plani duzenli olarak gozden gecirmektir. Islemci, haftalik bazda islemeleri, drawdown’u ve kazanma oranini (win rate) incelemeli ve gerekirse plani guncellemelidir. Bu gozden gecirme, risk yonetimi surecinin kritik bir parcasi olup islemcinin disiplinli kalmasina yardimci olur.
Risk yönetimi hakkında sık sorulan sorular
En iyi risk yönetimi tekniği nedir? Pozisyon boyutlandırma ile birlikte bir stop-loss kullanmak en etkili tekniktir. Bu iki teknik uygulanması kolaydır ve teknikler ticaret senaryolarının büyük çoğunluğunu kapsar.
Stop-loss kullanmadan riski yönetebilir miyim? Evet; opsiyonlar aracılığıyla veya ters ETF ile hedge yaparak, ancak alternatifler basit bir stop-loss’a göre daha karmaşık ve daha maliyetlidir. Stop-loss kullanmak istemeyen yatırımcı, alternatifleri dikkatle değerlendirmelidir.
Risk yönetimi planını ne sıklıkla gözden geçirmeliyim? Yatırımcı planı haftalık olarak gözden geçirmeli ve yüksek volatilite dönemlerinde planı daha sık gözden geçirmelidir. Gözden geçirme; işlemleri, düşüşü (drawdown), kazanma oranını ve finansman ücretlerini içermelidir.
Ilgili kaynaklar
- En İyi Hisse Senedi Brokerleri
- Broker İncelemeleri
- Aracılık Ücretleri → Marj Oranları Karşılaştırması
Nereden başlamalı
Kaldıraçlı ürünlerin riskini yönetiyorsanız, atılacak en faydalı ilk adım; işlem başına risk miktarını, maksimum zarar limitini (maximum drawdown) ve açık pozisyonların maksimum sayısını tanımlamaktır. broker comparison sayfamız, kaldıraçlı işlem sunan Broker'ları ve risk yönetimi araçlarını listeler; böylece ilk kaldıraçlı işlemi yapmadan önce Broker'ın size ne sunduğunu görürsünüz.