Hisse Senedi Ticareti Yaparken Kaldıraç Nasıl Çalışır? — Blog

Feragatname

Bu bir yatırım tavsiyesi değildir. Sağlanan bilgiler yalnızca eğitim ve bilgilendirme amaçlıdır ve herhangi bir finansal ürünü satın alma veya satma yönünde bir öneri teşkil etmez.

Bu risk uyarılarının İngilizce versiyonu yetkilidir. Çeviriler yalnızca kolaylık sağlamak amacıyla sunulmuştur.

Hisse senedi ticaretinde kaldıraç, yatırımcının elindeki nakdin normalde izin vereceğinden daha büyük bir pozisyon almak için ödünç alınan paranın kullanılmasıdır. Yatırımcı, pozisyon değerinin bir kısmını teminat olarak yatırır ve broker geri kalanını borç verir. Pozisyon, yatırımcının tüm tutarı satın almış gibi davranır; kâr veya zarar ise pozisyonun tamamı üzerinden hesaplanır. Yatırımcının yatırdığı nakit, riske atılan tek para olsa da, getiri (pozitif ya da negatif) kaldıraç oranı tarafından büyütülür.

Temel örnek

Bir trader'ın bir brokerlık hesabında €10,000'i vardır ve €30,000 tutarında bir hisse satın almak ister. Trader, kendi nakdinden €10,000 koyar ve broker'dan €20,000 borç alır. Pozisyon, €30,000'lik bir long pozisyondur ve trader'ın nakdi, pozisyondaki öz sermayedir. Kaldıraç oranı 3:1'dir; yani pozisyon, trader'ın nakdinin üç katıdır.

Hisse %10 yükselirse, pozisyonun değeri €33,000 olur ve trader broker'a €20,000'i artı herhangi bir finansman maliyetini ödemek zorundadır. Trader'ın öz sermayesi, finansman düşüldükten sonra €13,000 olur; bu da başlangıçtaki €10,000 üzerinden %30 getiri anlamına gelir. Hisse %10 düşerse, pozisyonun değeri €27,000 olur ve trader'ın öz sermayesi, finansman düşüldükten sonra €7,000 olur; bu da %30 zarar demektir.

3:1 kaldıraç, %10'luk hareketi trader'ın nakdi üzerinde %30'luk bir harekete yükseltir. Bu yükseltme her iki yönde de çalışır; hisse senedinin yönü konusunda doğru olan trader, kaldıraçsız bir pozisyonun üreteceğinden daha büyük bir getiri elde eder. Yön konusunda yanlış olan trader ise daha büyük bir miktar kaybeder.

Broker parayı nasıl ödünç verir

Broker, parayı trader'ın nakidine ve bizzat pozisyona karşılık ödünç verir. Nakit ve pozisyon, kredinin teminatıdır ve broker ikisi üzerinde de teminatlı bir hakka sahiptir. Pozisyon trader aleyhine hareket ederse, hesaptaki özsermaye düşer ve broker'ın teminatlı menfaati hesabın daha büyük bir kısmı haline gelir. Özsermaye belirlenen bir eşiğin altına düşerse (idame marjı), broker bir marj çağrısı yapar.

Marj çağrısı, broker'ın trader'ın özsermayesinin artık krediyi desteklemek için yeterli olmadığını söyleme biçimidir. Trader'dan daha fazla nakit yatırması, pozisyonun bir kısmını kapatması veya ikisini birden yapması istenir. Trader yanıt vermezse broker, pozisyonu mevcut en kötü fiyattan kapatır, zararı kilitler ve bir ücret tahsil eder.

Kredinin maliyeti

Kredi ücretsiz değildir. Tüccar, ödünç alınan kısım için bir finansman oranı öder ve bu oran broker'ın ürün sayfasında yayımlanır. Oran genellikle broker'ın nakit oranının %2 ila %4 üzerindedir ve günlük olarak tahakkuk eder. Pozisyon kâr etse de zarar etse de maliyet ödenir ve bu, getiriyi gerçek anlamda aşağı çeken bir etkidir.

Kredinin maliyeti, kaldıraçlı pozisyonların uzun vadelerde kaldıraçsız pozisyonlardan daha düşük performans göstermesinin en yaygın nedenidir. Bir tüccar, 3:1 kaldıraçlı bir pozisyonu bir yıl boyunca elinde tutar ve dayanak varlık üzerinde %10 brüt getiri üretirse, kaldıraç faktörüyle çarpım sonucu %30 × kaldıraç faktörü eksi finansman maliyeti kadar bir getiri elde eder. Finansman maliyeti, ödünç alınan kısım için %2 ila %4’tür; bu da tüccarın nakdi açısından %4 ila %8’e karşılık gelir. Maliyet bileşikleşir ve işlem kazanılsa da kaybedilse de ödenir.

Kaldıraç oranı

Kaldıraç oranı, pozisyon büyüklüğünün yatırımcının nakit tutarına bölünmesidir. 2:1 kaldıraç oranı, pozisyonun yatırımcının nakdinin iki katı olduğu anlamına gelir; 5:1 kaldıraç oranı ise pozisyonun yatırımcının nakdinin beş katı olduğu anlamına gelir. Kaldıraç oranı, yatırımcının getirisindeki çarpandır ve işlemdeki en önemli parametredir.

Kaldıraç oranı Broker ve düzenleyici tarafından belirlenir. Broker, ilgili enstrüman için sunulabilecek azami kaldıraç seviyesini belirler; düzenleyici ise yatırımcının bulunduğu yargı alanında perakende yatırımcılar için sunulabilecek azami kaldıraç seviyesini belirler. AB’de ESMA, başlıca hisselerde perakende kaldıraç için 1:5 sınırı koyar; bu, 5:1 kaldıraç oranı veya %20 başlangıç marjı demektir. Birleşik Krallık’ta FCA’nın benzer sınırlamaları vardır. Offshore Broker’lar daha yüksek kaldıraç sunabilir, ancak düzenleyici koruma daha incedir.

Marjin çağrısı

Marjin çağrısı, borcu yönetmek için Broker'ın kullandığı mekanizmadır. Çağrı, genellikle başlangıç marjından daha düşük olan bakım marjında tetiklenir. ABD’deki büyük bir hisse senedi için başlangıç marjı %50 ve bakım marjı %25 ise, pozisyon €10.000’lik bir pozisyon için €5.000’lik bir depozito ile açılır ve marjin çağrısı, yatırımcının özkaynağı pozisyon değerinin %25’ine düştüğünde, yani €2.500 olduğunda tetiklenir.

Marjin çağrısı, gerçek sonuçları olan gerçek bir olaydır. Çağrıya yanıt vermeyen yatırımcı, pozisyonu mevcut en kötü fiyattan kapatmak zorunda kalır ve zarar kilitlenmiş olur. Çağrıya, daha fazla nakit yatırarak yanıt veren yatırımcı ise kaybeden bir pozisyona iki katına çıkarak devam ediyor demektir; iki katına çıkmak ise nadiren doğru hamledir.

Kaldıraçın dürüst kullanımı

Kaldıraç, kısa vadeli taktik pozisyonlar, korunma (hedging) ve sermaye verimliliği için bir araçtır. Kaldıracı uzun vadeli bir elde tutma (hold) için kullanan yatırımcı, tüm elde tutma süresi boyunca finansman maliyetini ödemekte ve bu maliyet, getiriyi gerçek anlamda aşağı çeken bir yük oluşturmaktadır. Kaldıracı korunmasız (hedgesiz) yönlü bir bahis için kullanan yatırımcı ise pozisyon üzerindeki tüm düşüşe (drawdown) maruz kalır ve bu düşüş, yatırımcının risk bütçesinden daha büyük olabilir.

Dürüst kural şudur: Pozisyonu stop (zarar durdurma) ve hesapla uyumlu olacak şekilde boyutlandırmak ve doğru dolar cinsinden risk üretmek için gereken kaldıraç miktarını kullanmaktır. Kaldıraç rakamı, pozisyon boyutlandırmanın sonucudur; girdi değildir. Bunu tutarlı şekilde yapabilen yatırımcı kaldıracı doğru kullanıyor demektir. Bunu yapamayan yatırımcı ise kaldıracı varsayılan olarak kullanıyor demektir ve bu varsayılan çoğu zaman doğru cevap değildir.

Ilgili kaynaklar

Nereden başlamalı

Stratejin için kaldıraç değerlendiriyorsan, en faydalı egzersiz; stop noktasındaki dolar bazlı riski hesaplamak ve bu riski üretmek için gereken kaldıraçla küçük bir pozisyonda denemektir. Broker karşılaştırmamız broker comparison, her brokerda sunulan kaldıraç miktarını ve hesabı denetleyen düzenleyiciyi listeler; bu ikisi, pozisyonu açmadan önce masada nelerin olduğunu görmene yardımcı olur.