Bu bir yatırım tavsiyesi değildir. Sağlanan bilgiler yalnızca eğitim ve bilgilendirme amaçlıdır ve herhangi bir finansal ürünü satın alma veya satma yönünde bir öneri teşkil etmez.
Kaldiracli bir urun, altta yatan bir varligin gunluk getirisini carpana baglayan herhangi bir finansal enstrumandir. Kategori genis kapsamlidir: kaldiracli ETF’ler, kaldiracli ETP’ler, kaldiracli CFDs, tek hisse vadeli islemleri, kaldirac olarak kullanilan opsiyonlar ve varant urunleri. Her birinin mekanik isleyisi farklidir ve her biri, artirilmis getiriler hakkinda ayni genel tanitimla satilir. Gercek hikaye ise daha nitelikli ve daha ince ayrintilara sahiptir.
Kaldıraçlı ürünler gerçekten ne zaman yardımcı olur?
En net kullanım alanı kısa vadeli taktik konumlandırmadır. Bir hisse senedi, sektör veya endeks hakkında önümüzdeki birkaç gün için yönlü bir görüşünüz varsa, kaldıraçlı bir ETF veya bir CFD, nakitteki tam nominal tutarı taahhüt etmeden görüşünüze göre pozisyon büyüklüğü belirlemenizi sağlar. Pozisyon açılır, kısa bir süre elde tutulur ve kapatılır. Çoğu kaldıraçlı ürünün günlük yeniden ayarı, çok günlük bir elde tutma süresi boyunca anlamlı bir yük oluşturmaz. Bu, aracın temiz bir kullanım biçimidir.
İkinci bir kullanım alanı portföy korunmasıdır. Kaldıraçlı ters bir üründe kısa pozisyon almak, Fed toplantısı veya kazanç dönemleri gibi bilinen bir risk penceresinde uzun bir portföyü hedge edebilir. Hedge maliyeti, finansman oranı ile ürünün takip hatasından oluşur. Sağlanan fayda, hedge’in girmesinin ucuz ve çıkmasının kolay olmasıdır; özellikle de tek tek hisse senetlerini kısa vadede satmaya kıyasla.
Üçüncü bir kullanım alanı erişimdir. Bazı piyasalar perakende yatırımcılar için ulaşılması zor olabilir. Japonya, Hong Kong veya gelişmekte olan piyasa endekslerini takip eden kaldıraçlı ürünler, perakende yatırımcılara maruziyeti sağlayan tek bir ticker sunar. Ürün ücretsiz değildir; ancak yabancı bir saklama hesabında tutulan altta yatan hisse senetlerinden oluşan bir sepetin maliyetine kıyasla çok daha ucuzdur.
Nerede kaldıraçlı ürünler zarar verir
En yaygın başarısızlık modu çürümedir (decay). Altta yatan varlığın günlük katını hedefleyen kaldıraçlı ETF’ler her gün yeniden ayarlanır. Yatay ya da dalgalı (choppy) bir piyasada günlük yeniden ayarlama, altta yatan varlık sabitken bile negatif getiri üreten bir şekilde bileşikleşir. Etki günlük bazda küçüktür, ancak haftalar içinde büyüktür. Kaldıraçlı ETF’lerde buy-and-hold (al ve tut) yapan yatırımcılar bunu, iki yıllık getirilerinin altta yatan varlığın getirisinin iki katının anlamlı ölçüde altında kaldığını gördüklerinde fark eder; hatta altta yatan varlık yükselmiş olsa bile.
İkinci başarısızlık modu gap’tir (açılış farkı). Kaldıraçlı bir ürün kapanışta piyasa değerine göre (marked to market) fiyatlanır; ancak trader bunu gece boyunca ya da hafta sonu boyunca tutabilir. Açılışta gap down (aşağı yönlü açılış farkı) oluşması, günlük çarpanın (daily multiplier) ima ettiğinden daha büyük bir kayba yol açar; çünkü ürün bir önceki kapanışta yeniden dengelenmiştir. Açılışta S&P 500 %3 gap down yaparsa, 2× kaldıraçlı bir S&P 500 ETF bir seansta %2’den fazla kaybedebilir.
Üçüncü başarısızlık modu zaman dilimi için yanlış ürün seçimidir. Aylar boyunca elde tutulan 2× ya da 3× kaldıraçlı bir ürün, kaldıraçlı bir yatırım değildir. Bu, altta yatan varlığın gap yapmayacağına, volatilitenin bileşikleşmeyeceğine ve günlük yeniden ayarlamanın çürüme (decay) yaratmayacağına dair kaldıraçlı bir bahistir. Kaldıraçlı ürünleri uzun vadede tutan çoğu perakende trader bunu stratejiden değil alışkanlıktan yapar. Sonuç, volatilite kümelenmesi (volatility cluster) geldiğinde sahibini şaşırtan, yavaş tempolu bir zarar profili olur.
Broker'ın kontrol ettikleri ve sizin kontrol ettikleriniz
Broker, kaldıraç tavanını, marj oranını, uygun enstrümanları ve marj çağrısı eşiğini kontrol eder. Tüccar, pozisyon büyüklüğünü, girişini, stopunu ve elde tutma süresini kontrol eder. Kaldıraç fikri, tüccarın planını doğru büyüklükte uygulanabilir kılmaktır; planın desteklediğinden daha büyük bir pozisyon oluşturmak değildir.
İşlevsel bir kural, pozisyonu hedeflenen getiriden değil, stop ve hesap üzerinden boyutlandırmaktır. Eğer stop %5 uzaktaysa ve işlem başına hesap riski %1 ise, pozisyon büyüklüğü bu iki sayı tarafından belirlenir. Kaldıraç rakamı, ne gerekiyorsa odur. Tüccarın kaldıraç 1.5× mi 5× mi diye düşünmesine gerek yoktur. İşlem aynıdır.
Dogru urunu nasil dusunmelisiniz
2× veya 3× kaldiracli bir ETF, cok gunluk taktiksel bir pozisyon icin uygundur. 1× ters ETF, bir hedge (koruma) icin uygundur. Kaldiracli bir CFD, ayni gun veya bir sonraki gunluk bir pozisyon icin uygundur. Yabanci bir endeksi takip eden kaldiracli bir ETP, gunluk yeniden dengeleme kaynakli suruklenmenin birikecegi anlasilarak daha uzun bir elde tutma icin uygundur. Dogru urunu dogru zaman dilimi icin secmek, ise yarayan bir arac ile kendine verilmis bir zarar arasindaki farktir.
Ilgili kaynaklar
- En İyi Hisse Senedi Brokerları
- Broker İncelemeleri
- Aracılık Ücretleri → Marj Oranları Karşılaştırması
Nereden başlamalı
Kaldıraçlı ürünlere erişim için brokerları karşılaştırıyorsanız, en önemli özellikler bulunduğunuz yargı alanı için kaldıraç tavanı, marjin çağrısı (margin call) politikası ve gecelik elde tutma (overnight holds) için finansman veya fonlama oranıdır. Broker karşılaştırmamız broker comparison, her brokerda sunulan kaldıraç miktarını ve hesabınızı denetleyen düzenleyiciyi listeler; bu ikisi birlikte size gerçekte neyin sunulduğunu gösterir.
Kaldıraçlı ürünlerle ilgili sık sorulan sorular
Kaldiracli ürünler temettü öder mi?
Bazilari öder. 2× kaldiracli bir S&P 500 ETF, dayanak sepetinden alinan temettüleri, kaldirac çarpaniyla ölçekleyerek dagitir. Tam getiri genellikle, ödünç alinan kismin finansman maliyeti düsülerek netlestirildigi için, dayanak varligin getirisinden %1,5 ila %2 daha düsüktür. Politika için fonun factsheet’ini okuyun.
Emeklilik hesabında kaldıraçlı bir ürünü tutabilir miyim?
Bazı yargı bölgelerinde evet, ancak uygun liste, kaldıraçsız ürünlere göre daha dardır. Örneğin ABD’de IRS, bir IRA içinde kaldıraçlı ETF’lere izin verirken; bazı AB düzenleyicileri, bir SIPP veya benzeri bir yapı içinde kaldıraçlı ürünlerin kullanımını kısıtlar. Belirli hesap türü için broker’ın uygun enstrümanlar listesini kontrol edin.
Kaldıraçlı bir CFD için tipik finansman oranı nedir?
Bu, dayanak varlığa ve broker'a bağlıdır. ABD hisse senedi CFD'si için finansman oranı genellikle broker'ın nakit oranına ek olarak %2 ila %4 arası bir marj içerir. Bir FX CFD için ise genellikle tom-next swap oranına ek bir marj olur. Oran, broker'ın ürün sayfasında yayımlanır ve günlük olarak tahakkuk eder.
Kaldıraçlı bir ürün, dayanak hisse senedi üzerindeki bir marjin kredisinden daha mı iyidir?
Kaldıraçlı bir ürünün günlük bir yeniden ayarlaması, bir finansman maliyeti ve tanımlı bir kaldıraç oranı vardır. Dayanak hisse senedi üzerindeki bir marjin kredisinin ise tek bir faiz oranı vardır ve yeniden ayarlama yoktur. İkisi doğrudan karşılaştırılamaz; ancak çok günlük bir elde tutma sürecinde, kaldıraçlı ürün çoğu zaman alıp satmaya başlamak ve çıkmak açısından daha ucuzdur. Çok aylık bir elde tutma sürecinde ise marjin kredisi genellikle genel olarak daha ucuzdur.
Brokerlar kaldıraç tavanını nasıl belirler?
Tavan, bulunduğunuz yargı alanındaki broker'ın düzenleyicisi, dayanak varlığın likiditesi ve broker'ın kendi risk politikası tarafından belirlenir. ESMA, FCA ve ASIC, perakende yatırımcılar için tümü kaldıraç tavanları yayımladı. Offshore brokerlar daha yüksek kaldıraç sunabilir, ancak düzenleyici koruma daha incedir.