Bu bir yatırım tavsiyesi değildir. Sağlanan bilgiler yalnızca eğitim ve bilgilendirme amaçlıdır ve herhangi bir finansal ürünü satın alma veya satma yönünde bir öneri teşkil etmez.
Marjin gereksinimleri, hisse senedi ticareti yapan bir yatırımcının anlayabileceği en önemli kavramlardan biridir ve marjin gereksinimleri, yatırımcının kaldıraçlı bir pozisyonu açmak ve sürdürmek için ne kadar özkaynak yatırması gerektiğini belirler. Marjin gereksinimleri; dayanak varlığa, yatırımcının türüne ve piyasa koşullarına bağlıdır.
Marj gereksinimleri nedir
Marj gereksinimleri, yatırımcının hesapta tutması gereken minimum özsermayeyi belirleyen kurallardır. Başlangıç marjı, pozisyonu açmak için gereken yatırımdır; sürdürme marjı ise pozisyonun açık kalması için gereken minimum özsermayedir. Başlangıç marjı ve sürdürme marjı, iki ana marj gereksinimidir ve bu iki marj Broker veya borsa tarafından belirlenir.
Başlangıç marjı, kaldıraç oranının tersidir. 5:1 kaldıraç, yüzde 20 başlangıç marjına karşılık gelir; 10:1 kaldıraç yüzde 10 başlangıç marjına karşılık gelir ve 20:1 kaldıraç yüzde 5 başlangıç marjına karşılık gelir. Formül basittir: başlangıç marjı yüzdesi = 1 / kaldıraç.
Sürdürme marjı, marj çağrısının tetikleyicisidir. €10,000 başlangıç marjına ve yüzde 50 sürdürme marjına sahip bir yatırımcı, özsermaye €5,000 seviyesine düştüğünde marj çağrısı alır. Yatırımcının, özsermayeyi tekrar başlangıç marjı seviyesine getirmek için ek fon yatırması gerekir.
Marj gereksinimleri neden önemlidir
İlk neden güvenliktir. Marj gereksinimleri, yatırımcının tamamen silinmesini (wipeout) önlemek için tasarlanmıştır ve marj gereksinimleri, kaldıraç karşısında yatırımcının ana savunmasıdır. Marj gereksinimlerine uyan yatırımcı bir piyasa düşüşünü atlatabilir; marj gereksinimlerine uyan yatırımcı ise kazançları yakalamak için piyasada yeterince uzun süre kalabilir.
İkinci neden maliyettir. Marj gereksinimleri finansman ücretini belirler ve finansman ücreti pozisyon değerinin bir yüzdesidir. Düşük kaldıraç kullanan yatırımcı daha düşük bir finansman ücreti öder; yüksek kaldıraç kullanan yatırımcı ise daha yüksek bir finansman ücreti öder. Yatırımcı, finansman ücretini beklenen getirisiyle karşılaştırmalı ve finansman ücreti beklenen getiriden yüksekse kaldıraç kullanmamalıdır.
Üçüncü neden ise düzenlemedir. Düzenleyici kurum, perakende müşteriler için asgari marj gereksinimlerini belirler ve düzenleyici kurum, marj gereksinimlerini yatırımcının aşırı kaldıraç kullanmasına karşı korumak için kullanır. Düzenleyicinin kurallarına uyan yatırımcı hukukun doğru tarafındadır; kuralları görmezden gelen yatırımcı ise işlem yapma lisansını kaybedebilir.
Marjin gereksinimleri nasıl belirlenir
İlk faktör dayanak varlıktır. Oynak varlıkların marjin gereksinimleri daha yüksektir ve istikrarlı varlıkların marjin gereksinimleri daha düşüktür. Yatırımcı her bir varlık için marjini kontrol etmelidir.
İkinci faktör yatırımcı sınıflandırmasıdır. Perakende müşterilerin marjin gereksinimleri, profesyonel müşterilerinkinden daha yüksektir ve düzenleyici kurum perakende müşteriler için asgari marjin gereksinimlerini belirler. Profesyonel müşteri olarak nitelik kazanan yatırımcı daha düşük marjin için başvurabilir ve broker ek dokümantasyon talep edebilir.
Üçüncü faktör piyasa koşullarıdır. Broker, yüksek oynaklık dönemlerinde marjin gereksinimlerini artırabilir ve haber olayları etrafında marjin gereksinimlerini artırabilir. Yatırımcı broker'ın marjin politikasını kontrol etmeli ve marjinin artmaya hazır olması gerektiğini bilmelidir.
Marjin gereksinimleri iyi nasıl kullanılır
İlk kural, pozisyonu riske göre boyutlandırmaktır. Tüccar, girişten itibaren %1’lik bir stop-loss’un, hesap üzerinde %1’lik bir kayıp üretmesini sağlayacak şekilde pozisyonu boyutlandırmalıdır. Pozisyon büyüklüğü, tüccarın kaybetmeye razı olduğu tutarın, stop-loss’a olan mesafeye bölünmesiyle hesaplanır.
İkinci kural, stop-loss kullanmaktır. Stop-loss zararı sınırlar ve stop-loss, kaldıraçlı bir pozisyonun riskini yönetmek için tüccarın temel aracıdır. Stop-loss, tüccarın risk toleransına uygun bir seviyeye yerleştirilmeli ve stop-loss tüccar aleyhine olacak şekilde hareket ettirilmemelidir.
Üçüncü kural, nakit bir tamponu korumaktır. Tüccar, 6 ila 12 aylık marjin ödemelerini nakit olarak tutmalı ve nakit ayrı bir hesapta bulunmalıdır. Bu tampon, geçici bir piyasa düşüşü sırasında tüccarı bir margin call’dan korur ve tüccara hesabı tamamlamak için zaman kazandırır.
Dördüncü kural, marjin seviyesini izlemektir. Tüccar, marjin seviyesini düzenli olarak kontrol etmeli ve maintenance margin’in %30 üzerinde bir uyarı ayarlamalıdır. Bu uyarı, Broker margin call göndermeden önce tüccarın harekete geçmesi için zaman sağlar.
Marjin çağrısının sonuçları
İlk sonuç, ek fon talebidir. Broker, özkaynağı başlangıç marjı seviyesine geri getirmek için ek fon talep eder ve yatırımcının bu fonları kısa bir süre içinde yatırması gerekir. Fonları yatırmayan yatırımcının pozisyonu broker tarafından tasfiye edilir.
İkinci sonuç, zorunlu tasfiyedir. Broker, pozisyonu bir sonraki müsait fiyattan tasfiye edebilir ve tasfiye en kötü olası zamanda gerçekleşebilir. Yatırımcı zararı fark eder ve kayıp, kayma (slippage) nedeniyle başlangıç marjından daha büyük olabilir.
Üçüncü sonuç, negatif bakiyedir. Marjin çağrısını karşılayacak kadar özkaynağı olmayan yatırımcı, negatif hesap bakiyesiyle sonuçlanabilir ve broker ek fon talep edebilir. Negatif bakiye nadirdir; ancak yüksek kaldıraçlı pozisyonlarda daha sık görülür.
Marjin gereksinimleri hakkında sık sorulan sorular
Minimum başlangıç marjı nedir? Minimum başlangıç marjı broker ve düzenleyici tarafından belirlenir. Avrupa Birliği’nde hisse senetleri için minimum başlangıç marjı, pozisyon değerinin yüzde 20’sidir; bu da 5:1 kaldıraç anlamına gelir.
Marjin gereksinimleri değişebilir mi? Evet, broker marjin gereksinimlerini her zaman değiştirebilir; özellikle haber olayları etrafında veya yüksek volatilite dönemlerinde. Yatırımcı broker’ın marjin politikasını kontrol etmeli ve marjın artmaya hazır olmalıdır.
Marj karşılanmazsa ne olur? Broker emri reddeder veya pozisyonu tasfiye eder. Hesabında yeterli özkaynak bulunmayan yatırımcı pozisyonu açamaz; yatırımcının ek fon yatırması veya pozisyon büyüklüğünü azaltması gerekir.
Ilgili kaynaklar
- En Iyi Hisse Senedi Brokerlari
- Broker Incelemeleri
- Aracilik Ucretleri → Marj Oranlari Karsilastirmasi
Nereden başlamalı
Marjin gereksinimlerini değerlendirirken atılacak en faydalı ilk adım, temsili bir pozisyon için başlangıç marjını hesaplamak ve marjin gereksinimlerini üç ila beş Broker arasında karşılaştırmaktır. broker karşılaştırmamız, marjinli işlem sunan Broker’ları ve marjin gereksinimlerini listeler; bu da ilk kaldıraçlı işlemi yapmadan önce Broker’ın size ne sunduğunu görmenizi sağlar.