Bu bir yatırım tavsiyesi değildir. Sağlanan bilgiler yalnızca eğitim ve bilgilendirme amaçlıdır ve herhangi bir finansal ürünü satın alma veya satma yönünde bir öneri teşkil etmez.
Kaldıraç kullanmanın riskleri ve getirileri pratikte simetrik değildir; teoride matematik simetriktir. 2× kaldıraçlı bir pozisyon %10 kazanç sağlarsa %20 getiri üretir. 2× kaldıraçlı bir pozisyon %10 kayıp yaşarsa %20 kayıp üretir. Matematik düzgündür; geri çekilme (drawdown) her iki yönde de telafi edilebilir ve işlem adildir. Sorun, gerçek dünyadaki getiri dağılımının simetrik olmaması, maliyetlerin simetrik olmaması ve yatırımcının davranışının simetrik olmamasıdır.
Kazanç tarafı
Kaldıraç kullanmanın kazancı açıktır. 2× kaldıraçlı bir pozisyon, aynı dayanak varlık üzerindeki kaldıraçsız bir pozisyonun getirisinin iki katını üretir. Tüccarın sermayesi daha verimli kullanılır ve serbest kalan sermaye başka yerlerde değerlendirilebilir, hedge edilebilir veya nakitte tutulabilir. Kaldıraçlı pozisyonun getiri profili, dayanak varlığın getiri profilinin kaldıraç oranıyla çarpılması ve borç alınan kısmın finansman maliyetinin düşülmesiyle oluşur.
Sıkı bir stop ile yapılan taktik bir işlemde kaldıraç, küçük bir fiyat hareketiyle anlamlı bir getiriye ulaşmak için bir araçtır. 5:1 kaldıraçla dayanak varlıkta %2’lik bir hareket, tüccarın sermayesi üzerinde %10’luk bir getiri üretir. İşlem kısadır; risk stop ile sınırlandırılır ve çok günlük elde tutuşta finansman maliyeti küçüktür.
Bir hedge’leyen için kaldıraç, ek sermaye taahhüt etmeden uzun bir portföyün karşısında kısa bir pozisyon alma yoludur. Kısa pozisyon, tüccarın hedge etmek istediği maruziyete göre boyutlandırılır ve marj, pozisyon büyüklüğünün bir kesridir. Maliyet finansman oranıdır; fayda ise hedge’dir.
Risk tarafı
Riskler birden fazladır ve her biri, karşılık gelen ödülden daha yaygındır.
İlk risk gap’tir. Kaldıraçlı bir pozisyon kapanışta yeniden dengelenir; ancak yatırımcı bir sonraki açılıştaki gap boyunca pozisyonu tutabilir. Yeniden dengeleme gap’e karşı koruma sağlamaz ve pozisyondaki zarar, günlük çarpanın ima ettiğinden daha büyüktür. Dayanak varlıkta %3’lük bir düşüş gap’i, 2× kaldıraçlı bir pozisyonda %4 değil %6 zarar üretir. %6’lık zararı telafi etmek için %6,4’lük bir kazanç gerekir.
İkinci risk taşıma maliyetidir. 2× kaldıraçlı bir pozisyonda yıllık %5 finansman oranı, yatırımcının sermayesi üzerinden kabaca yılda %5’tir ve bu tutar her gün ödenir. Bir yıl boyunca maliyet bileşikleşir. 1 yıllık elde tutuşta %10 brüt getiri sağlayan bir kaldıraçlı pozisyon, günlük reset kaynaklı sürüklenme dikkate alınmadan, %5 net getiri sağlar.
Üçüncü risk marjin çağrısıdır. Yatırımcının aleyhine, marjin çağrısını tetikleyecek kadar hareket eden bir kaldıraçlı pozisyon, broker tarafından en kötü anda kapatılır; çoğu zaman alış-satış spread’inin geniş olduğu hızlı bir piyasada. Zorunlu kapanış zararı kilitler ve toparlanma mümkün olmaz. Marjin çağrısı, kaldıraç kullanan perakende yatırımcılar için büyük hesap kayıplarının en yaygın nedenidir.
Dördüncü risk davranışsal tuzaktır. Kaldıraçlı bir pozisyonda kârda olan bir yatırımcı, kaldıraç için getirinin çok küçük hissettirmesi nedeniyle kârı almaya isteksizdir. Kaldıraçlı bir pozisyonda zararda olan bir yatırımcı ise, zararın işlem için çok büyük hissettirmesi nedeniyle zararı almaya isteksizdir. Sonuç olarak pozisyon her iki yönde de gereğinden uzun süre elde tutulur; çoğu zaman yatırımcı en kötü anda pozisyona ekleme yapar.
Getirilerin asimetrik dağılımı
Teoride, kaldıraç adil bir çarpandır. Uygulamada ise dayanak varlığın getirilerinin dağılımı çarpıktır ve kaldıraç bu çarpıklığı büyütür. Günlük getirilerin uzun kuyruklu bir dağılıma sahip olması, küçük kayıpların küçük kazançlardan daha sık olduğu; büyük kayıpların da büyük kazançlardan daha sık olduğu anlamına gelir. Kaldıraç küçük kayıpları ve büyük kayıpları büyütür, ancak küçük kazançları ve büyük kazançları aynı ölçüde büyütmez. Sonuç, kaldıraçlı bir getiri dağılımının, kaldıraçsız olana göre sola kaymış olmasıdır ve bu kayma, daha yüksek kaldıraç oranlarında daha büyüktür.
Bu, kaldıraçlı ETF’lerin uzun vadelerde dayanaklarını geride bırakmasının akademik nedenidir. Ürün günlük bazda adildir; ancak simetrik olmayan bir dağılımda yapılan günlük yeniden ayarlama, uzun vadede aşağı yönlü bir sürüklenmeye yol açar. Aynı etki, uzun vadeli elde tutulan kaldıraçlı bir portföy için de geçerlidir.
Kaldıraç nasıl dürüstçe kullanılır
Kaldıracın dürüst kullanımı, sıkı bir stop ile taktik bir pozisyonda, hesabın küçük bir yüzdesiyle boyutlandırılmış şekilde ve kısa bir süre için elde tutmaktır. Ödül, kaldıraçla çarpılan işlemin getirisi; risk, stop noktasındaki dolar tutarı; finansman maliyeti ise elde tutma süresi kısa olduğu için küçüktür. Pozisyon hedefte ya da stopta kapatılır ve kaldıraç geri çözülür.
Kaldıracın dürüst olmayan kullanımı ise, yatırımcının kaldıraçtan yararlanarak kaldıraçsız durumda alabileceğinden daha büyük bir pozisyon almak için kullandığı uzun vadeli elde tutmadır. Sonuç, yatırımcının beklediğinden daha oynak bir portföy; zaman içinde bileşen hale gelen bir finansman maliyeti; ve en kötü anda marj çağrısını tetikleyen bir düşüş (drawdown) olur. Yatırımcı, daha stresli bir deneyim yaşama ayrıcalığı için ödeme yapmaktadır.
Ilgili kaynaklar
- En Iyi Hisse Senedi Brokerlari
- Broker Incelemeleri
- Aracilik Ucretleri → Marj Oranlari Karsilastirmasi
Nereden başlamalı
Kaldıraç stratejinize uyup uymadığına karar verirken işe yarayan soru şudur: pozisyonda sıkı bir stop (zarar durdurma) var mı, kısa bir elde tutma süresi var mı ve hesaptaki risk oranı küçük mü? Evetse, kaldıraç makul bir araçtır. Hayırsa, kaldıraç yük olur. broker karşılaştırmamız her Broker'da sunulan kaldıraç düzeyini ve hesabı denetleyen düzenleyiciyi gösterir; bu ikisi, pozisyon boyutlandırmaya başlamadan önce masada nelerin olduğunu görmenizi sağlar.