Þetta er ekki fjárfestingaráðgjöf. Upplýsingarnar sem veittar eru eru eingöngu til fræðslu og upplýsinga og fela ekki í sér ráðleggingu um að kaupa eða selja neina fjármálaafurð.
„wholesale process“ í hlutabréfaviðskiptum er orðalag sem nær yfir nokkrar ólíkar hugmyndir, og algengasta notkunin er ferlið við að kaupa hlutabréf beint frá útgefanda eða frá stórum stofnanasöluaðila á heildsöluverði. Heildsöluverðið er lægra en markaðsverðið og heildsöluverðið er aðeins í boði fyrir hæfa fjárfesta eða fyrir fjárfesta sem uppfylla lágmarksviðmiðun um kaup. Aðferðirnar sem nýta „wholesale process“ geta verið gagnlegar fyrir kaupmenn sem uppfylla skilyrðin, og aðferðirnar hafa kosti og galla sem kaupmenn ættu að skilja.
Hvað heildsöluferlið er
Heildsöluferlið í hlutabréfaviðskiptum vísar til beinnar kaupa á hlutabréfum frá útgefanda eða frá stórum stofnanasöluaðila, venjulega með afslætti frá markaðsverði. Afslátturinn getur verið 5 prósent til 20 prósent og afslátturinn breytist eftir útgefanda, stærð kaupsins og markaðsaðstæðum. Heildsöluferlið er notað af hæfum fjárfestum, stofnanafjárfestum og sumum einstaklingum með háa nettóeign.
Heildsöluferlið er ekki það sama og einkafjárfesting (private placement). Einkafjárfesting er sala verðbréfa til fárra viðurkenndra fjárfesta og einkafjárfestingin er undanþegin skráningarkröfum verðbréfalaga. Heildsöluferlið er víðara hugtak og heildsöluferlið getur falið í sér einkafjárfestingar, blokkviðskipti (block trades) og áætlanir um beinar hlutabréfakaup.
Helstu aðferðirnar
Fyrsta aðferðin er blokkviðskipti. Kaupandinn kaupir stóran hlutabréfapakka af stofnanalegum seljanda og blokkviðskiptin eru framkvæmd með afslætti frá markaðsverði. Blokkviðskipti krefjast mikils fjármagns og blokkviðskipti krefjast sambands við seljandann eða við Broker sem getur milligöngað viðskiptin.
Önnur aðferðin er bein hlutabréfakaupaáætlun (DSPP). Fjárfestirinn kaupir hlutabréf beint af útgefanda og DSPP er boðið af mörgum opinberum fyrirtækjum. DSPP gerir fjárfestinum kleift að kaupa hlutabréf með afslætti og gerir fjárfestinum einnig kleift að endurfjárfesta arðinn. DSPP er langtímaaðferð og DSPP hentar ekki fyrir skammtímasamskipti.
Þriðja aðferðin er einkafjármögnun (private placement). Fjárfestirinn kaupir hlutabréf af útgefanda í einkafjármögnun og einkafjármögnunin er undanþegin skráningarkröfum. Einkafjármögnunin er aðeins í boði fyrir viðurkennda fjárfesta (accredited investors) og einkafjármögnunin er háð binditíma. Binditíminn getur verið frá sex mánuðum til tveggja ára og binditíminn takmarkar sveigjanleika kaupmannsins.
Fjórða aðferðin er réttindaframboð (rights offering). Hluthafinn kaupir viðbótarhlutabréf með afslætti frá markaðsverði og réttindaframboðið er boðið af útgefanda til núverandi hluthafa. Réttindaframboðið er leið til að auka stöðuna og réttindaframboðið er í boði fyrir alla núverandi hluthafa, ekki aðeins fyrir hæfa fjárfesta.
Fimmta aðferðin er yfirtökutilboð (tender offer). Fjárfestirinn selur hlutabréfin aftur til útgefanda með yfirverði miðað við markaðsverð og yfirtökutilboðið er boðið af útgefanda til núverandi hluthafa. Yfirtökutilboðið er leið til að hætta í stöðunni og yfirtökutilboðið er í boði fyrir alla núverandi hluthafa, ekki aðeins fyrir hæfa fjárfesta.
Kröfurnar
Fyrsta krafan er fjármagn. Heildsöluferlið krefst umtalsverðs fjármagns og fjármagnið er á bilinu €10.000 fyrir DSPP til milljóna evra fyrir blokkaviðskipti. Kaupmaðurinn ætti að hafa fjármagn til reiðu og ætti að vera tilbúinn að læsa fjármagninu inni í langan tíma.
Önnur krafan er hæfi. Einkafjármögnun krefst þess að fjárfestirinn sé hæfur fjárfestir, og hæfið byggist á tekjum, hreinni eign eða faglegri reynslu. Kaupmaðurinn sem uppfyllir ekki hæfisskilyrðin getur ekki tekið þátt í einkafjármögnuninni og ætti að skoða aðrar aðferðir.
Þriðja krafan er sambandið. Blokkaviðskipti krefjast sambands við Broker sem getur milligöngað viðskiptin, og sambandið er byggt upp með tímanum. Kaupmaðurinn sem er nýr í heildsöluferlinu ætti að byrja með DSPP eða með réttindafjármögnun (rights offering) og kaupmaðurinn getur byggt upp sambandið með tímanum.
Fjórða krafan er þolinmæði. Heildsöluferlið er ekki skyndiviðskipti og heildsöluferlið krefst þolinmæði. Geymslutíminn getur verið langur og kaupmaðurinn ætti að vera tilbúinn að halda hlutabréfunum í mánuði eða ár.
Hagnýtur valkostur
Fyrsti valkosturinn snýr að lausafjárstöðu. Heildsöluferlið dregur úr lausafjárstöðu stöðunnar og kaupmaðurinn gæti ekki verið fær um að selja hlutabréfin fljótt. Kaupmaður sem þarf lausafé ætti ekki að nota heildsöluferlið og ætti að íhuga frekar almenna markaðinn.
Annar valkosturinn snýr að afslættinum miðað við markaðsverðið. Heildsöluverðið er undir markaðsverðinu, en heildsöluverðið er ekki tryggt. Markaðsverðið getur fallið niður fyrir heildsöluverðið og kaupmaðurinn gæti endað með stöðu sem er minna virði en kaupverðið. Kaupmaðurinn ætti að bera saman heildsöluverðið við markaðsverðið og ætti ekki að gera ráð fyrir að afslátturinn sé tryggður hagnaður.
Þriðji valkosturinn snýr að gjöldunum. Heildsöluferlið getur haft hærri gjöld en almenni markaðurinn og gjaldið getur verið innsetningargjald, uppbyggingargjald eða vörslugjald. Kaupmaðurinn ætti að reikna heildarkostnaðinn og bera saman heildarkostnaðinn við kostnaðinn við að kaupa á almenna markaðnum.
Algengar spurningar um heildsöluferlið
Hverjir geta tekið þátt í heildsöluferlinu? Heildsöluferlið er í boði fyrir hæfa fjárfesta, stofnanafjárfesta og einstaklinga með mikla eignastöðu. Viðurkenningin (accreditation) er mismunandi eftir lögsögu og kaupmaðurinn ætti að kanna gildandi staðbundnar reglur.
Hver er dæmigerður afsláttur? Afslátturinn er á bilinu 5 prósent til 20 prósent og afslátturinn er breytilegur eftir útgefanda, stærð og markaðsaðstæðum. Kaupmaðurinn ætti að bera afsláttinn saman við gjöldin og reikna út nettóafsláttinn.
Get ég selt hlutabréfin strax eftir heildsölu-kaupin? Hlutabréfin geta verið háð biðtíma (holding period) og biðtíminn getur verið frá sex mánuðum til tveggja ára. Kaupmaðurinn ætti að kanna biðtímann og vera tilbúinn að halda hlutabréfunum þann tíma sem krafist er.
Tengdar auðlindir
Hvar á að byrja
Ef þú ert að meta heildsöluferlið er gagnlegasta fyrsta skrefið að bera kennsl á þær aðferðir sem passa við fjármagn þitt, hæfi þitt og tímahorfur þínar. Í broker comparison okkar eru skráðir brokerar sem bjóða aðgang að heildsöluferlinu, sem saman segja þér hvað brokerinn býður upp á áður en þú leggur fyrstu heildsöluviðskiptin.