ეს არ არის საინვესტიციო რჩევა. მოწოდებული ინფორმაცია არის მხოლოდ საგანმანათლებლო და საინფორმაციო მიზნებისთვის და არ წარმოადგენს რაიმე ფინანსური პროდუქტის ყიდვის ან გაყიდვის რეკომენდაციას.
ETF-ები (exchange-traded funds) პოპულარული საინვესტიციო ინსტრუმენტია დასაბეგრ საბროკერო ანგარიშებში, რადგან ისინი, როგორც წესი, უფრო საგადასახადო-ეფექტიანია, ვიდრე ურთიერთდახმარების ფონდები. ETF-ის სტრუქტურა ინვესტორს საშუალებას აძლევს გადადოს კაპიტალის მოგების გადასახადი მანამდე, სანამ ETF არ გაიყიდება, მაშინ როცა ურთიერთდახმარების ფონდი კაპიტალის მოგებას ყოველ წელს გადასცემს ინვესტორებს.
დასაბეგრ ანგარიშში ETF-ების როლი დამოკიდებულია სამ ფაქტორზე: დივიდენდის პოლიტიკაზე (განაწილება თუ დაგროვება), ბრუნვადობაზე (დაბალი თუ მაღალი) და ფლობის ვადაზე (მოკლე თუ გრძელვადიანი). ETF, რომელიც ერთი ინვესტორისთვის კარგად შეეფერება დასაბეგრ ანგარიშს, შესაძლოა ნაკლებად შეეფერებოდეს სხვა ინვესტორს, რადგან საგადასახადო მოპყრობა დამოკიდებულია ინვესტორის იურისდიქციასა და ინვესტორის საგადასახადო განაკვეთზე.
ETF-ების საგადასახადო ეფექტიანობა
ETF-ების საგადასახადო ეფექტიანობა წარმოიქმნება შექმნისა და გამოსყიდვის (creation and redemption) მექანიზმიდან. როდესაც ETF-ის პროვაიდერი ქმნის ახალ ETF-ის წილებს, პროვაიდერი ცვლის ძირითადი აქტივების კალათას ETF-ის წილებზე. როდესაც ინვესტორი გამოისყიდის ETF-ის წილებს, პროვაიდერი ცვლის ETF-ის წილებს ძირითადი აქტივების კალათაზე. ეს მექანიზმი ETF-ს საშუალებას აძლევს, შექმნისა და გამოსყიდვის პროცესში ჩართული „in-kind“ გადაცემა გადასცეს ბაზრის მონაწილეებს (market makers), ხოლო „in-kind“ გადაცემა არ წარმოადგენს დასაბეგრ მოვლენას ETF-ისთვის ან ინვესტორისთვის.
საინვესტიციო ფონდს (mutual fund) არ აქვს შექმნისა და გამოსყიდვის მექანიზმი. როდესაც mutual fund ყიდის აქციას (პორტფელის დასაბალანსებლად ან გამოსყიდვების დასაკმაყოფილებლად), ფონდი იღებს კაპიტალურ მოგებას და ეს კაპიტალური მოგება გადაეცემა ფონდის აქციონერებს. აქციონერი იხდის კაპიტალურ მოგებაზე გადასახადს ფონდის ვაჭრობიდან, მაშინაც კი, თუ აქციონერს თავად არ განუხორციელებია რაიმე გარიგება.
განსხვავება ყველაზე მეტად შესამჩნევია მაღალი ბრუნვადობის ფონდებისთვის. მაღალი ბრუნვადობის ETF (სექტორული ETF, რომელიც ხშირად ახდენს რებალანსირებას) მაინც ინარჩუნებს გარკვეულ საგადასახადო ეფექტიანობას შექმნისა და გამოსყიდვის მექანიზმიდან. მაღალი ბრუნვადობის mutual fund-ს აქვს ნულოვანი საგადასახადო ეფექტიანობა, რადგან ფონდის გარიგებები გადაეცემა ინვესტორს.
დივიდენდის ფაქტორი
დივიდენდის ფაქტორი ყველაზე მნიშვნელოვანი ფაქტორია ETF-ის როლისთვის დასაბეგრ საბროკერო ანგარიშში. ETF, რომელიც ფლობს დივიდენდების გამცემ აქციებს (დივიდენდის ზრდის ETF, შემოსავლიანი ETF, blue-chip ETF), დივიდენდებს ანაწილებს ETF-ის ინვესტორებზე, ხოლო ინვესტორი იხდის გადასახადს დივიდენდებზე როგორც ჩვეულებრივ შემოსავალზე ან როგორც კვალიფიციურ დივიდენდებზე.
ETF, რომელიც ფლობს დაბალ დივიდენდიან აქციებს (ზრდის ETF, AI ETF, განვითარებადი ბაზრების ETF), ანაწილებს ნაკლებ დივიდენდს და ინვესტორი მეტს აყოვნებს შემოსავალს კაპიტალის ზრდაში. კაპიტალის ზრდა იბეგრება კაპიტალზე მიღებული მოგების განაკვეთით მაშინ, როდესაც ETF იყიდება, და კაპიტალზე მიღებული მოგების განაკვეთი, როგორც წესი, უფრო დაბალია, ვიდრე დივიდენდებზე დაწესებული შემოსავლის გადასახადის განაკვეთი.
ინვესტორმა, რომელიც მაღალი საგადასახადო ჯგუფშია, დასაბეგრ ანგარიშში უნდა ამჯობინოს დაბალ-დივიდენდიანი ETF-ები, ხოლო გადასახადით დაცულ ანგარიშში — მაღალ-დივიდენდიანი ETF-ები (აშშ-ში IRA, დიდ ბრიტანეთში ISA, საპენსიო ფონდი). ინვესტორმა, რომელიც დაბალ საგადასახადო ჯგუფშია ან ნულოვანი გადასახადის ჯგუფში, დასაბეგრ ანგარიშში შეიძლება ფლობდეს ნებისმიერ ETF-ს.
ბრუნვის ფაქტორი
ბრუნვის ფაქტორი განსაზღვრავს იმ კაპიტალური მოგების მოცულობას, რომელსაც ETF-ი შიდა დონეზე რეალიზებს. დაბალბრუნვიანი ETF (სრული ბაზრის ETF, buy-and-hold ETF) აქვს მინიმალური შიდა ბრუნვა და ETF-ის კაპიტალური მოგება მინიმალურია. მაღალბრუნვიანი ETF (სექტორული ETF, თემატური ETF, managed ETF) აქვს უფრო მაღალი შიდა ბრუნვა და ETF-მა შესაძლოა რეალიზებული კაპიტალური მოგება გადასცეს ინვესტორს.
ინვესტორმა უნდა შეამოწმოს ETF-ის ბრუნვის კოეფიციენტი და ETF-ის კაპიტალური მოგების განაწილების ისტორია. ETF, რომლის ბრუნვის კოეფიციენტი 10%-ზე დაბალია, არის დაბალბრუნვიანი ETF, რომელიც კარგად შეეფერება დასაბეგრ ანგარიშს. ETF, რომლის ბრუნვის კოეფიციენტი 50%-ზე მეტია, არის მაღალბრუნვიანი ETF, რომელიც შესაძლოა უკეთესად შეეფერებოდეს გადასახადით დაცულ ანგარიშს.
ფლობის პერიოდის ფაქტორი
ინვესტორის ფლობის პერიოდი განსაზღვრავს ETF-ის კაპიტალური მოგების დაბეგვრის განაკვეთს. მოკლევადიანი ფლობა (უმეტეს იურისდიქციებში ერთ წელზე ნაკლები) იბეგრება ინვესტორის ზღვრული საშემოსავლო გადასახადის განაკვეთით. გრძელვადიანი ფლობა (ერთ წელზე მეტი) იბეგრება უფრო დაბალი კაპიტალური მოგების განაკვეთით.
ინვესტორი, რომელიც ETF-ს გრძელვადიანად ფლობს, სარგებლობს კაპიტალური მოგების უფრო დაბალი განაკვეთით და გადასახადის გადავადებით მანამდე, სანამ ETF გაიყიდება. ინვესტორი, რომელიც ხშირად ვაჭრობს ETF-ებით, იხდის უფრო მაღალ მოკლევადიან კაპიტალურ მოგებაზე გადასახადის განაკვეთს და გადასახადის „დრაგის“ (tax drag) კომპაუნდინგი ამცირებს წმინდა შემოსავალს.
საერთო კითხვები ETF-ების შესახებ დასაბეგრ ანგარიშებში
უკეთესია თუ არა დაგროვებადი ETF-ები დასაბეგრ ანგარიშებისთვის? დაგროვებადი ETF-ები (სადაც დივიდენდები შიდა რეინვესტირდება) დივიდენდის გადასახადს აჩერებს მანამ, სანამ ETF გაიყიდება. დისტრიბუციული ETF-ები დივიდენდებს ყოველწლიურად გადასცემს ინვესტორს. დაგროვებადი ETF უმეტეს იურისდიქციებში უკეთესია დასაბეგრ ანგარიშისთვის.
ყველა ბროკერი ერთნაირ ETF-ების არჩევანს სთავაზობს? არა. ETF-ების არჩევანი განსხვავდება ბროკერისა და იურისდიქციის მიხედვით. აშშ-ში მოქმედი ბროკერი სთავაზობს აშშ-ში ლისტინგულ ETF-ებს (VOO, SPY, QQQ). ევროკავშირში მოქმედი ბროკერი სთავაზობს UCITS ETF-ებს (IWDA, VWCE, CSPX). ტრეიდერმა უნდა გადაამოწმოს ბროკერის მიერ ETF-ების ხელმისაწვდომობა.
შემიძლია თუ არა აშშ-ის ETF-ის ფლობა არაშეერთებულ შტატებში არსებულ ანგარიშში? ზოგიერთი ბროკერი აშშ-ის ფარგლებს გარეთ სთავაზობს აშშ-ში ლისტინგულ ETF-ებს, ხოლო ზოგი — არა. ხელმისაწვდომობა დამოკიდებულია ბროკერის მარეგულირებელ სტატუსზე და ETF-ის რეგისტრაციაზე ტრეიდერის იურისდიქციაში.
დაკავშირებული რესურსები
სად დაიწყოთ
თუ თქვენ აფასებთ ETF-ებს დასაბეგრ საბროკერო ანგარიშში, ყველაზე სასარგებლო პირველი ნაბიჯია შეადაროთ დივიდენდების პოლიტიკა, ბრუნვადობის კოეფიციენტი, კაპიტალური მოგების განაწილების ისტორია და ხარჯების კოეფიციენტი. ჩვენი broker comparison ჩამოთვლის ETF-ებს, რომლებიც ხელმისაწვდომია თითოეულ Broker-ზე და საფასო განრიგს, რაც ერთად გიჩვენებთ, როგორი იქნება როლი მანამდე, სანამ იყიდით.