ეს არ არის საინვესტიციო რჩევა. მოწოდებული ინფორმაცია არის მხოლოდ საგანმანათლებლო და საინფორმაციო მიზნებისთვის და არ წარმოადგენს რაიმე ფინანსური პროდუქტის ყიდვის ან გაყიდვის რეკომენდაციას.
ვალის კაპიტალთან შეფარდება (D/E) არის ფინანსური მაჩვენებელი, რომელიც ზომავს, როგორ აფინანსებს კომპანია თავის საქმიანობას: ვალით (ნასესხები ფული) თუ კაპიტალით (აქციონერთა ინვესტიცია). კოეფიციენტი გამოითვლება კომპანიის მთლიანი ვალდებულებების გაყოფით მის აქციონერთა კაპიტალზე. მაღალი D/E კოეფიციენტი ნიშნავს, რომ კომპანია ზრდის დასაფინანსებლად იყენებს ვალს, ხოლო დაბალი D/E კოეფიციენტი ნიშნავს, რომ კომპანია უფრო მეტად ეყრდნობა კაპიტალს.
ეს მაჩვენებელი ინვესტორებს ეხმარება შეაფასონ კომპანიის ფინანსური ბერკეტი და კომპანიის მიერ დეფოლტის (ვალის გადაუხდელობის) რისკი. მაღალი D/E კოეფიციენტის მქონე კომპანია უფრო მეტად არის დამოკიდებული საპროცენტო განაკვეთების ცვლილებებზე, ბიზნესის შესაძლო გაუარესებაზე და გაკოტრების რისკზე. დაბალი D/E კოეფიციენტის მქონე კომპანია უფრო კონსერვატიულად არის დაფინანსებული და ნაკლებად არის დამოკიდებული ვალის მომსახურების ხარჯებზე.
რას გეუბნებათ კოეფიციენტი
D/E კოეფიციენტი 1 ნიშნავს, რომ კომპანიას აქვს ვალისა და კაპიტალის თანაბარი ოდენობა. კოეფიციენტი 2 ნიშნავს, რომ კომპანიას აქვს ორჯერ მეტი ვალი, ვიდრე კაპიტალი. კოეფიციენტი 0.5 ნიშნავს, რომ კომპანიას აქვს კაპიტალთან შედარებით ნახევარი ვალი. კოეფიციენტი განსხვავდება ინდუსტრიის მიხედვით და „კარგი“ ან „ცუდი“ კოეფიციენტი დამოკიდებულია ინდუსტრიის საშუალოზე.
კომუნალური მომსახურების კომპანია (სტაბილური ფულადი ნაკადები, პროგნოზირებადი შემოსავლები) შეუძლია უფრო მაღალი D/E კოეფიციენტის შენარჩუნება, ვიდრე ტექნოლოგიურ კომპანიას (არასტაბილური ფულადი ნაკადები, გაურკვეველი შემოსავლები). D/E კოეფიციენტი უნდა შევადაროთ ინდუსტრიის საშუალოს და არა აბსოლუტურ ზღვარს.
D/E კოეფიციენტი ასევე გიჩვენებთ კომპანიის ფინანსურ ლევერიჯს. კომპანიას, რომელსაც აქვს D/E კოეფიციენტი 2, აქვს ორჯერ მეტი ვალი, ვიდრე კაპიტალი, და კომპანია იყენებს ნასესხებ ფულს კაპიტალზე დაბრუნების (return on equity) გასაძლიერებლად. ფინანსური ლევერიჯი მუშაობს ისევე, როგორც მარჟის ლევერიჯი სავაჭრო ანგარიშში: ის აძლიერებს როგორც აღმავალს, ისე დაღმავალს.
როგორ გამოვთვალოთ
D/E კოეფიციენტი არის მთლიანი ვალდებულებები გაყოფილი აქციონერთა კაპიტალზე. მთლიანი ვალდებულებები მოიცავს როგორც მოკლევადიან ვალს (რომელიც ერთ წელიწადშია გადასახდელი), ისე გრძელვადიან ვალს (რომელიც ერთ წელიწადს შემდეგაა გადასახდელი). აქციონერთა კაპიტალი არის სხვაობა კომპანიის მთლიან აქტივებსა და მთლიან ვალდებულებებს შორის.
კომპანიას, რომელსაც აქვს €500 მილიონი მთლიანი ვალდებულება და €250 მილიონი აქციონერთა კაპიტალი, აქვს D/E კოეფიციენტი 2 (€500 მილიონი / €250 მილიონი). კომპანიას, რომელსაც აქვს €100 მილიონი მთლიანი ვალდებულება და €500 მილიონი აქციონერთა კაპიტალი, აქვს D/E კოეფიციენტი 0.2 (€100 მილიონი / €500 მილიონი). პირველ კომპანიას აქვს მაღალი ფინანსური ბერკეტი; მეორე კომპანიას აქვს დაბალი ფინანსური ბერკეტი.
ინდუსტრიის მიხედვით განსხვავება
საშუალო D/E კოეფიციენტი მნიშვნელოვნად განსხვავდება ინდუსტრიის მიხედვით. ფინანსურ სექტორს (ბანკები, სადაზღვევო კომპანიები, საინვესტიციო ფირმები) აქვს ყველაზე მაღალი D/E კოეფიციენტები, რადგან ინდუსტრიის ბიზნეს-მოდელი ეფუძნება სესხებასა და დაკრედიტებას. ბანკისთვის D/E კოეფიციენტი 10 ნორმალურია; ხოლო ბანკისთვის D/E კოეფიციენტი 2 იქნებოდა დაბალბერკეტიანი.
ტექნოლოგიურ სექტორს აქვს ყველაზე დაბალი D/E კოეფიციენტები, რადგან კომპანიები ოპერაციებიდან წარმოქმნიან ფულად ნაკადებს და ზრდის დასაფინანსებლად არ სჭირდებათ ვალი. ტექნოლოგიური კომპანიისთვის D/E კოეფიციენტი 0.1-0.3 ტიპურია; ხოლო ტექნოლოგიური კომპანიისთვის D/E კოეფიციენტი 1-ზე მეტი ითვლება ძლიერად ბერკეტიანად.
სამრეწველო სექტორი და კომუნალური მომსახურების სექტორი შუალედშია: სამრეწველოებისთვის ტიპური D/E კოეფიციენტები 1-2, ხოლო კომუნალური მომსახურებისთვის 2-4. განსხვავება განპირობებულია ინდუსტრიის კაპიტალტევადობითა და ფულადი ნაკადების სტაბილურობით.
კოეფიციენტის შეზღუდვები
D/E კოეფიციენტს ორი მნიშვნელოვანი შეზღუდვა აქვს. პირველი ისაა, რომ კოეფიციენტი იყენებს საბალანსო ღირებულებებს (მაჩვენებლებს ბალანსზე), და არა საბაზრო ღირებულებებს (იმ ღირებულებებს, რომლებსაც ბაზარი ანიჭებს აქტივებსა და კაპიტალს). კომპანიას, რომელსაც კარგად შეფასებული ბრენდი და ძლიერი საბაზრო პოზიცია აქვს, შეიძლება ჰქონდეს დაბალი საბალანსო კაპიტალი და მაღალი D/E კოეფიციენტი, მიუხედავად იმისა, რომ კომპანიის რეალური ფინანსური მდგომარეობა უფრო ძლიერია.
მეორე ისაა, რომ კოეფიციენტი არ განასხვავებს კარგ ვალს ცუდი ვალისგან. კომპანიას, რომელიც სესხულობს ფულს მაღალი შემოსავლიანობის მქონე პროექტში ინვესტირებისთვის (ქარხნის გაფართოება, ახალი პროდუქციის ხაზი, შეძენა), შეიძლება ჰქონდეს დროებით ამაღლებული D/E კოეფიციენტი, მაგრამ ეს ვალი პროდუქტიულია. კომპანიას, რომელიც სესხულობს ფულს დივიდენდის გადასახდელად ან საოპერაციო ზარალების დასაფარად, შეიძლება ჰქონდეს ამაღლებული D/E კოეფიციენტი დამანგრეველი მიზეზით.
როგორ გამოვიყენოთ კოეფიციენტი აქციებით ვაჭრობაში
აქციათა ტრეიდერმა, რომელიც აფასებს აქციას, უნდა შეამოწმოს D/E კოეფიციენტი, როგორც რამდენიმე მაჩვენებლიდან ერთ-ერთი — მოგებასთან, შემოსავლების ზრდასთან, მოგების მარჟასთან და თავისუფალ ფულად ნაკადთან ერთად. D/E კოეფიციენტი, რომელიც მნიშვნელოვნად აღემატება ინდუსტრიის საშუალოს, არის საგანგაშო სიგნალი და ტრეიდერმა უნდა გამოიკვლიოს, რატომ არის მაღალი ბერკეტი.
ტრეიდერმა, რომელიც განიხილავს ბერკეტიან პოზიციას მაღალი D/E-ის მქონე აქციაში, უნდა გამოიჩინოს სიფრთხილე, რადგან კომპანიის ფინანსური ბერკეტი ზრდის აქციის არასტაბილურობას. შემოსავლების მცირე შემცირებამ ან საპროცენტო განაკვეთის მცირე ზრდამ შეიძლება დიდი გავლენა მოახდინოს მაღალი D/E კომპანიის მოგებაზე, ხოლო მოგებაზე არსებული გავლენა აისახება აქციის ფასში.
დაკავშირებული რესურსები
სად დაიწყოთ
თუ თქვენ აფასებთ კომპანიის D/E კოეფიციენტს, ყველაზე სასარგებლო პირველი ნაბიჯი არის კოეფიციენტის შედარება ინდუსტრიის საშუალოსთან და კომპანიის ისტორიულ ტენდენციასთან. ჩვენი Broker-ის შედარება ჩამოთვლის კვლევით ინსტრუმენტებსა და screeners-ს თითოეულ Broker-ზე, რომლებიც ერთად გიჩვენებთ, როგორი ფინანსური მონაცემებია მანამდე, სანამ თქვენ გააკეთებთ გარიგებას.